https://www.rakeshmgs.in/search/label/Template
https://www.rakeshmgs.in

RakeshMgs

Daily GK and Current Affairs April 2019 Hindi

Updated:

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ 02 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 

рдк्рд░рд╢्‍рди 1. рдЗрд╕рд░ो рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╢्рд░ीрд╣рд░िрдХोрдЯा рдХे рд╕рддीрд╢ рдзрд╡рди рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдХेंрдж्рд░ рд╕े рдХिрддрдиे рдиैрдиो рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ्рд╕ рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдП рд╣ै?
рдХ. 10 рдиैрдиो рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ्рд╕
рдЦ. 17 рдиैрдиो рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ्рд╕
рдЧ. 29 рдиैрдиो рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ्рд╕

рдШ. 47 рдиैрдиो рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ्рд╕

рдк्рд░рд╢्‍рди 2. рдПрд╢िрдпाрдИ рдПрдпрд░рдЧрди рдЪैрдо्рдкिрдпрдирд╢िрдк рдХे рдЬूрдиिрдпрд░ рдорд╣िрд▓ा рд╡рд░्рдЧ рдоें рд╢ूрдЯрд░ рд╢्рд░ेрдпा рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓ рдиे 10 рдоीрдЯрд░ рдПрдпрд░ рд░ाрдЗрдлрд▓ рдЗрд╡ेंрдЯ рдоें рдХौрди рд╕ा рдоेрдбрд▓ рдЬीрддा рд╣ै?
рдХ. рдЧोрд▓्рдб рдоेрдбрд▓

рдЦ. рд╕िрд▓्рд╡рд░ рдоेрдбрд▓
рдЧ. рдм्рд░ोंрдЬ рдоेрдбрд▓
рдШ. рд╕िрд▓्рд╡рд░ рдФрд░ рдЧोрд▓्рдб рдоेрдбрд▓

рдк्рд░рд╢्‍рди 3. рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рдЦिрд▓ाрдбी рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдкांрдЪ рд╡рдирдбे рдХी рдж्рд╡िрдкрдХ्рд╖ीрдп рд╕ीрд░ीрдЬ рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рд░рди рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓ा рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпाрдИ рдЦिрд▓ाрдбी рдмрди рдЧрдпा рд╣ै?
рдХ. рдбेрд╡िрдб рд╡ाрд░्рдирд░
рдЦ. рд╕्рдЯीрд╡ рд╕्рдоिрде
рдЧ. рдПрд░ॉрди рдлिंрдЪ
рдШ. рдоाрдЗрдХрд▓ рдХ्рд▓ाрд░्рдХ

рдк्рд░рд╢्‍рди 4. рд░ोрд╣िрдд рд╢рд░्рдоा рдХे рдмाрдж рдХिрд╕ рдЦिрд▓ाрдбी рдкрд░ рдоैрдЪ рдоें рд╕्рд▓ो рдУрд╡рд░-рд░ेрдЯ рдХे рдХाрд░рдг 12 рд▓ाрдЦ рдХा рдЬुрд░्рдоाрдиा рд▓рдЧाрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдХ. рд╡िрд░ाрдЯ рдХोрд╣рд▓ी
рдЦ. рдорд╣ेрди्рдж्рд░ рд╕िंрд╣ рдзोрдиी
рдЧ. рдЕрдЬिंрдХ्рдп рд░рд╣ाрдгे
рдШ. рдХेрди рд╡िрд▓िрдпрдо्рд╕рди

рдк्рд░рд╢्‍рди 5. рдЖрдИрдкीрдПрд▓ 2019 рдоें рдПрдХ рдоैрдЪ рдоें рджौрд░ाрди рдХिрди рджो рдЦिрд▓ाрдбिрдпो рдиे рдЖрдИрдкीрдПрд▓ рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдУрдкрдиिंрдЧ рд╕ाрдЭेрджाрд░ी (185 рд░рдиों) рдХी рд╣ै?
рдХ. рдХेрдПрд▓ рд░ाрд╣ुрд▓ рдФрд░ рдХ्рд░िрд╕ рдЧेрд▓
рдЦ. рдбेрд╡िрдб рд╡ाрд░्рдирд░ рдФрд░ рдЬोрдиी рдмेрдпрд░рд╕्рдЯो
рдЧ. рд░ोрд╣िрдд рд╢рд░्рдоा рдФрд░ рдХुंрдЯрди рдбीрдХोрдХ
рдШ. рд░ोрд╣िрдд рд╢рд░्рдоा рдФрд░ рд╢िрдЦрд░ рдзрд╡рди

рдк्рд░рд╢्‍рди 6. рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рдЦिрд▓ाрдбी рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЖрдИрдкीрдПрд▓ рдоें рдбेрдм्рдпू рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдмрд╕े рдпुрд╡ा рдЦिрд▓ाреЬी рдмрди рдЧрдпा рд╣ै?
рдХ. рдХрдЧिрд╕ो рд░рдмाрдбा
рдЦ. рдк्рд░рдпाрд╕ рд░े рдмрд░्рдорди
рдЧ. рдкृрде्рд╡ी рд╢ॉ
рдШ. рд╣рд░्рд╖рд▓ рдкрдЯेрд▓



рдк्рд░рд╢्‍рди 7. рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рднाрд░рдд рдоें рддैрдиाрдд рдЕрдкрдиे рдЙрдЪ्рдЪाрдпुрдХ्рдд рдХो рджेрд╢ рдХा рдирдпा рд╡िрджेрд╢ рд╕рдЪिрд╡ рдмрдиाрдпा рд╣ै?
рдХ. рдЬाрдкाрди
рдЦ .рд╢्рд░ी рд▓ंрдХा
рдЧ. рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा
рдШ. рдкाрдХिрд╕्рддाрди

рдк्рд░рд╢्‍рди 8. рдЕрдоेрд░िрдХा рдХा рдХौрди рд╕ा рд╢рд╣рд░ рдкрд╣рд▓ा рдРрд╕ा рд╢рд╣рд░ рдмрдиा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬрд╣ां рджुрдХाрдирджाрд░ рдирдХрджी рд▓ेрдиे рд╕े рдЗрдирдХाрд░ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХेंрдЧे?
рдХ. рдЯेрдХ्рд╕ाрд╕
рдЦ. рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди
рдЧ. рдлिрд▓ाрдбेрд▓्рдлिрдпा
рдШ. рдХैрд▓िрдлोрд░्рдиिрдпा

рдк्рд░рд╢्‍рди 9. рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдиे рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХो рджिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХे рд▓िрдП 20 рдХрд░ोрдб़ рдЕрдоेрд░िрдХी рдбॉрд▓рд░ рдХे рдХрд░्рдЬ рдХो рд╕्рдердЧिрдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै?
рдХ. рднाрд░рдд
рдЦ. рд╢्рд░ी рд▓ंрдХा
рдЧ. рдкाрдХिрд╕्рддाрди
рдШ. рдЗрдг्рдбोрдиेрд╢िрдпा

рдк्рд░рд╢्‍рди 10. рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЕрдкрдиी рдПрдХ рдирдИ рдкीрдв़ी рдХे рдЙрдкрдЧ्рд░рд╣ рдХो рдХрдХ्рд╖ा рдоें рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рдгрдХ рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдкрдг рдХिрдпा рд╣ै?
рдХ. рдЪीрди

рдЦ. рд╢्рд░ी рд▓ंрдХा
рдЧ. рдкाрдХिрд╕्рддाрди
рдШ. рдЗрдг्рдбोрдиेрд╢िрдпा



рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ 03 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 

1. рдЬрдоाрдд-рдП-рдЗрд╕्рд▓ाрдоी рддрдеा JKLF рдкрд░ рд▓рдЧाрдП рдЧрдпे рдк्рд░рддिрдмрди्рдз рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЧрдаिрдд рдЯ्рд░िрдм्рдпूрдирд▓ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХौрди рд╣ैं?

рдЙрдд्рддрд░ – рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдЪрди्рдж्рд░ рд╢ेрдЦрд░
рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЬрдоाрдд-рдП-рдЗрд╕्рд▓ाрдоी рддрдеा JKLF рдкрд░ рд▓рдЧाрдП рдЧрдпे рдк्рд░рддिрдмрди्рдз рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЧрдаिрдд рдЯ्рд░िрдм्рдпूрдирд▓ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдЪрди्рдж्рд░ рд╢ेрдЦрд░ рд╣ैं। рдпрд╣ рдЯ्рд░िрдм्рдпूрдирд▓ рдЬрдоाрдд-рдП-рдЗрд╕्рд▓ाрдоी рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рддрдеा рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рд▓िрдмрд░ेрд╢рди рдл्рд░ंрдЯ рдкрд░ рд▓рдЧाрдП рдЧрдпे рдк्рд░рддिрдмрди्рдз рдХे рдХाрд░рдгों рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░ेрдЧा। рдпрд╣ рдк्рд░рддिрдмрди्рдз рдЕрд╡ैрдз рдЧрддिрд╡िрдзि (рд░ोрдХрдеाрдо) рдЕрдзिрдиिрдпрдо (UAPA) рдХे рддрд╣рдд рд▓рдЧाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
2. рдЧ्рд▓ेрдирдлिрдбिрдЪ рдЗрдорд░्рдЬिंрдЧ рдЖрд░्рдЯिрд╕्рдЯ рдСреЮ рдж рдИрдпрд░ 2019 рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рдХрд▓ाрдХाрд░ рдХो рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рд░ाрдЬू рдмрд░ैрдпा
рд╡реЬोрджрд░ा рдХे рдХрд▓ाрдХाрд░ рд░ाрдЬू рдмрд░ैрдпा рдХो рдЧ्рд▓ेрдирдлिрдбिрдЪ рдЗрдорд░्рдЬिंрдЧ рдЖрд░्рдЯिрд╕्рдЯ рдСреЮ рдж рдИрдпрд░ 2019 рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рд╡े рдЧ्рд▓ेрдирдлिрдбिрдЪ рдЖрд░्рдЯिрд╕्рдЯ्рд╕ рдЗрди рд░ेрдЬिрдбेंрд╕ рдоें рднाрд░рдд рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░ेंрдЧे। рдмрд░ैрдпा рдХो рдЗрдиाрдорд╕्рд╡рд░ुрдк 10 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे рднी рдк्рд░рджाрди рдХिрдпे рдЬाрдпेंрдЧे।

3. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬे. рдорд╣ेंрдж्рд░ рдХा рдиिрдзрди рд╣ुрдЖ, рд╡े рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕िрдиेрдоा рдХे рдлिрд▓्рдордоेрдХрд░ рдеे?
рдЙрдд्рддрд░ – рддрдоिрд▓ рд╕िрдиेрдоा

рдЬे. рдорд╣िंрдж्рд░ा рддрдоिрд▓ рд╕िрдиेрдоा рдХे рдлिрд▓्рдордоेрдХрд░ рдеे, рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЙрдирдХा рдиिрдзрди рдЪेрди्рдирдИ рдоें 2 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 2019 рдХो рд╣ुрдЖ। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдоुрд▓्рд▓ुрдо рдорд▓ाрд░ुрдо, рдЙрдеिрд░ी рдкूрдХ्рдХрд▓, рдоेंрдЬाрдеाрдИ рдХिрд▓्рд▓ाрдеे рдЬैрд╕ी рдлिрд▓्рдоों рдоें рдХाрд░्рдп рдХिрдпा।
4. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХौрди рд╕ा рджेрд╢ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ौрд░ рдЧрдардмंрдзрди рдХा рдирдпा рд╕рджрд╕्рдп рдмрдиा?

рдЙрдд्рддрд░ – рдмोрд▓ीрд╡िрдпा
рдмोрд▓ीрд╡िрдпा рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ौрд░ рдЧрдардмंрдзрди рдХे рдл्рд░ेрдорд╡рд░्рдХ рд╕рдордЭौрддे рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпे। рджрд░рдЕрд╕рд▓ рдЗрди рджिрдиों рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдмोрд▓ीрд╡िрдпा рдХी рдпाрдд्рд░ा рдкрд░ рд╣ैं।
5. 2019 рдпोрдиेрдХ्рд╕ рд╕рдирд░ाрдЗрдЬ рдЗंрдбिрдпा рдУрдкрди рдмैрдбрдоिंрдЯрди рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдоें рдкुрд░ुрд╖ рдПрдХрд▓ рд╡рд░्рдЧ рдХा реЩिрддाрдм рдХिрд╕рдиे рдЬीрддा?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╡िрдХ्рдЯрд░ рдПрдХ्рд╕ेрд▓рд╕рди
рд╡िрдХ्рдЯрд░ рдПрдХ्рд╕ेрд▓рд╕рди рдиे 2019 рдпोрдиेрдХ्рд╕ рд╕рдирд░ाрдЗрдЬ рдЗंрдбिрдпा рдУрдкрди рдмैрдбрдоिंрдЯрди рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдоें рдкुрд░ुрд╖ рдПрдХрд▓ рд╡рд░्рдЧ рдХा реЩिрддाрдм рдЬीрддा। рдлाрдЗрдирд▓ рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рднाрд░рдд рдХे рдХिрджрдо्рдмी рд╢्рд░ीрдХांрдд рдХो 7-21, 20-22 рд╕े рдкрд░ाрдЬिрдд рдХिрдпा। рдпрд╣ рдлाрдЗрдирд▓ рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЦेрд▓ा рдЧрдпा।
6. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рддिрдпाрдирд▓िрдпрди II-01 рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ рд▓ांрдЪ рдХिрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЪीрди
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЪीрди рдиे рддिрдпाрдирд▓िрдпрди II-01 рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ рд▓ांрдЪ рдХिрдпा। рдпрд╣ рдПрдХ рдбाрдЯा рд░िрд▓े рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ рдХो рд▓ॉрди्рдЧ рдоाрд░्рдЪ-3B рд░ाрдХेрдЯ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рд╢िрдЪांрдЧ рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ рд▓ांрдЪ рд╕ेंрдЯрд░ рд╕े рд▓ांрдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा। рдпрд╣ рдЪीрди рдХी рджूрд╕рд░ी рдкीреЭी рдХा рдбाрдЯा рдЯ्рд░ैрдХिंрдЧ рддрдеा рд░िрд▓े рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ рд╕े рдбाрдЯा рд░िрд▓े, рдоाрдк рд╡ рдиिрдпंрдд्рд░рдг, рдоाрдирд╡ рдпुрдХ्рдд рд╕्рдкेрд╕рдХ्рд░ाрдл्рдЯ рдХे рд▓िрдП рдЯ्рд░ांрд╕рдоिрд╢рди рдЬैрд╕े рдХाрд░्рдп рдХिрдпे рдЬा рд╕рдХेंрдЧे। рдЗрд╕ рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдЪाрдЗрдиा рдЕрдХैрдбрдоी рдСреЮ рд╕्рдкेрд╕ рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
7. рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрдЯिрдЬ्рдо рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рджिрд╡рд╕ рдХрдм рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – 2 рдЕрдк्рд░ैрд▓
2 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрдЯिрдЬ्рдо рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд╕рджрд╕्рдп рджेрд╢ों рдХो рдЖрдЯिрдЬ्рдо рд╕्рдкेрдХ्рдЯ्рд░рдо рдбिрд╕рдСрд░्рдбрд░ рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдлैрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рдиा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдорд╣ाрд╕рднा рдиे 1 рдирд╡рдо्рдмрд░, 2007 рдХो рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ 62/139 рдкाрд░िрдд рдХिрдпा рдеा। рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрдЯिрдЬ्рдо рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рджिрд╡рд╕ рдХी рдеीрдо “рд╕рд╣ाрдпрдХ рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी, рд╕рдХ्рд░ीрдп рднाрдЧीрджाрд░ी” рд╣ै।
8. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рд▓рдЧाрддाрд░ рддीрд╕рд░ी рдмाрд░ ICC рдЯेрд╕्рдЯ рдЪैंрдкिрдпрдирд╢िрдк рдЧрджा рдЬीрддी?*
рдЙрдд्рддрд░ – рднाрд░рдд
рднाрд░рддीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЯीрдо рдиे рд▓рдЧाрддाрд░ рддीрд╕рд░े рд╡рд░्рд╖ ICC рдЯेрд╕्рдЯ рдЪैंрдкिрдпрдирд╢िрдк рдЧрджा рдХो рдЬीрддा рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рднाрд░рддीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЯीрдо рдиे 1 рдоिрд▓िрдпрди рдХी рдЗрдиाрдоी рд░ाрд╢ि рднी рдЬीрддी। рджрд░рдЕрд╕рд▓ рднाрд░рддीрдп рдЯीрдо рдЯेрд╕्рдЯ рд░ैंрдХिंрдЧ рдоें рдПрдХ рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рдкрд╣рд▓े рдкाрдпрджाрди рдкрд░ рдеी, рдЬो рдЯीрдо рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ рдХे рдЕंрдд рдоें рдЯेрд╕्рдЯ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоें рдкрд╣рд▓े рдкाрдпрджाрди рдкрд░ рд░рд╣рддी рд╣ै рдЙрд╕े рдпрд╣ ICC рдЯेрд╕्рдЯ рдЪैंрдкिрдпрдирд╢िрдк рдЧрджा рдк्рд░рджाрди рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
9. 2019 рдлाрд░्рдоूрд▓ा 1 рдмрд╣рд░ीрди рдЧ्рд░ैंрдб рдк्рд░िрдХ्рд╕ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдХिрд╕рдиे рдЬीрддी?
рдЙрдд्рддрд░ – рд▓ुрдИрд╕ рд╣ैрдоिрд▓рдЯрди
рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд░ेрд╕िंрдЧ рдб्рд░ाрдИрд╡рд░ рд▓ुрдЗрд╕ рд╣ैрдоिрд▓рдЯрди рдиे 2019 рдлाрд░्рдоूрд▓ा 1 рдмрд╣рд░ीрди рдЧ्рд░ैंрдб рдк्рд░िрдХ्рд╕ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдЬीрддी। рдорд░्рд╕ीрдбीреЫ рдХे рд▓ुрдЗрд╕ рд╣ैрдоिрд▓рдЯрди рдиे 1:34:21.295 рдоें рд░ेрд╕ рдкूрд░ी рдХी। рдЗрд╕ рд░ेрд╕ рдоें рджूрд╕рд░े рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдорд░्рд╕ीрдбीреЫ рдХे рджूрд╕рд░े рдЦिрд▓ाреЬी рд╡ाрд▓्рддेрд░ी рдмोрдд्рддाрд╕ рд░рд╣े। рдлрд░ाрд░ी рдХे рдЪाрд░्рд▓्рд╕ рд▓ेрдХ्рд▓ेрд░्рдХ рддीрд╕рд░े рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд░рд╣े।
10. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХंрдзाрдорд▓ рд╣рд▓्рджी рдХो рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕ंрдХेрдд рдЯैрдЧ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा, рдпрд╣ рд╣рд▓्рджी рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рд╕рдо्рдмрди्рдзी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдУрдбिрд╢ा
рдУрдбिрд╢ा рдХी рдХंрдзाрдорд▓ рд╣рд▓्рджी рдХो рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рднौрдЧोрд▓िрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХे рд▓िрдП GI рдЯैрдЧ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕рдХे рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдХंрдзाрдорд▓ рдПрдкेрдХ्рд╕ рд╕्рдкाрдЗрд╕ेреЫ рдПрд╕ोрд╕िрдПрд╢рди рдлॉрд░ рдоाрд░्рдХेрдЯिंрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЗрд╕рдХे рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдЖрд╡ेрджрди рдХो рд╡рд╕्рддु рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕ंрдХेрдд (рдкंрдЬीрдХрд░рдг рд╡ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा) рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 1999 рдХे рд╕ेрдХ्рд╢рди 13 рдХे рд╕рдм-рд╕ेрдХ्рд╢рди (1) рдХे рддрд╣рдд рд╕्рд╡ीрдХृрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдбेрд▓ी рдХा рдбोрдЬ 4 april 2019
1. рд╕ेрдиा рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕िंрдзु рдирджी рдкрд░ 40 рджिрди рдоें 260 рдлुрдЯ рд▓ंрдмा рд▓ोрд╣े рд╕े рдмрдиा рд╕рд╕्рдкेंрд╢рди рдкुрд▓ рдмрдиाрдпा рд╣ै, рдЙрд╕े рдХ्рдпा рдиाрдо рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рдоैрдд्рд░ी рдм्рд░िрдЬ✅
b.    рд░рдХ्рд╖рдХ рдм्рд░िрдЬ
c.    рд╕ंрдкрд░्рдХ рдм्рд░िрдЬ
d.    рдЕрднिрдоाрди рдм्рд░िрдЬ
2. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े 2017 рдоें рд╕्рдЯ्рд░ोрдХ, рдордзुрдоेрд╣, рджिрд▓ рдХा рджौрд░ा, рдлेрдлрдб़े рдХे рдХैंрд╕рд░ рдпा рдлेрдлрдб़े рдХी рдкुрд░ाрдиी рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рдХрд░ीрдм рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рдХрд░ीрдм 50 рд▓ाрдЦ рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ुрдИ ?
a.    рдПрдпрд░ рдкрд▓ूрд╢рди рдПंрдб рд╡рд░्рд▓्рдб-2019
b.    рд╕्рдЯेрдЯ рдСреЮ рдж рдПрдпрд░-2019✅
c.    рдПрдпрд░ рдПंрдб рд╣्рдпूрдорди рдЗंрдбेрдХ्рд╕-2019
d.    рд╣्рдпूрдорди рд▓ाрдЗрдл рдПंрдб рдкрд▓ूрд╢рди-2019
3. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ рдПंрдЯोрдиिрдпो рдЧुрдЯेрд░ेрд╕ рдиे рдо्рдпांрдоाрд░ рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЬांрдЪ рдк्рд░рдоुрдЦ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рд╣ै?
a.    рд░िрдЪрд░्рдб рдкाрд░्рдХрд░
b.    рд╕ुрдЬेрди рдбेрд░िрдХ
c.    рдиिрдХोрд▓рд╕ рдХौрдордЬिрдпाрди✅
d.    рдЬेрдоिрд▓िрдпो рдоाрд░्рдХ
4. рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм рдХी рдХौрди рд╕ी рдХрдо्рдкрдиी рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рдПрдХ рд╕ाрд▓ рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдХрдоाрдИ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдХрдо्рдкрдиी рдмрди рдЧрдИ рд╣ै?
a.    рдЕрдм्рджुрд▓्рд▓ा рдлौрдж рдЧ्рд░ुрдк
b.    рдЕрд▓ рдмिрд▓ाрдж рдмैंрдХ
c.    рдХрдпाрдо्рдо
d.    рд╕рдКрджी рдЖрд░ाрдордХो✅
5. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рд╕ीрдЖрд░рдкीрдПрдл рдХैंрдк рдкрд░ рд╣рдорд▓े рдХे рд╕ाрдЬिрд╢рдХрд░्рддा рдиिрд╕ाрд░ рдЕрд╣рдордж рдХो рднाрд░рдд рдХो рд╕ौंрдк рджिрдпा рд╣ै?
a.    рдорд▓ेрд╢िрдпा
b.    рдЬिрдо्рдмाрдм्рд╡े
c.    рдпूрдПрдИ✅
d.    рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा
6. рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ рдиे рдШोрд╖рдгा рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдмिрд▓्рд▓िрдпों рдкрд░ рдЬाрдирд▓ेрд╡ा рдк्рд░рдпोрдЧ рдЕрдм рдирд╣ीं рдХिрдП рдЬाрдПंрдЧे рдЬिрдирдХे рдХाрд░рдг рдмीрддे 37 рд╡рд░्рд╖ों рдоें рд╣реЫाрд░ों рдмिрд▓्рд▓िрдпां рдоाрд░ी рдЬा рдЪुрдХी рд╣ैं?
a.    рдЕрдоेрд░िрдХा✅
b.    рдиेрдкाрд▓
c.    рднाрд░рдд
d.    рдЪीрди
7. рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдФрд░ рдпूрд░ोрдкीрдп рд╕ंрдШ рдХे рдоुрддाрдмिрдХ, рдпुрдж्рдз, рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдЖрдкрджाрдУं рдЬैрд╕े рдХाрд░рдгों рд╕े рдкैрджा рд╣ुрдП рдЦाрдж्рдп рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдЪрд▓рддे рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ рджुрдиिрдпा рдХे рдХिрддрдиे рджेрд╢ों рдХे рдХрд░ीрдм 11.13 рдХрд░ोреЬ рд▓ोрдЧों рдХो рдШोрд░ рднुрдЦрдорд░ी рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкрдб़ा?
a.    25
b.    40
c.    10
d.    53✅
8. рдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рд╕ाрд▓ 2018 рдХा рджिрд▓्рд▓ी рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рдкुрд▓िрд╕ рд╕्рдЯेрд╢рди рдХिрд╕े рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рд╣ै?
a.    рдХрд╢्рдоीрд░ी рдЧेрдЯ рдкुрд▓िрд╕ рд╕्рдЯेрд╢рди✅
b.    рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдирдЧрд░ рдкुрд▓िрд╕ рд╕्рдЯेрд╢рди
c.    рд╣рдЬрд░рдд рдиिрдЬाрдоुрдж्рджीрди рдкुрд▓िрд╕ рд╕्рдЯेрд╢рди
d.    рдЪांрджрдиी рдЪौрдХ рдкुрд▓िрд╕ рд╕्рдЯेрд╢рди
9. рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЕрдм्рджुрд▓рдЕрдЬ़ीрдЬ़ рдмूрддेрдл़्рд▓ीрдХा рдиे 20 рд╡рд░्рд╖ों рдХे рд╢ाрд╕рди рдХे рдмाрдж рдЕрдкрдиे рдкрдж рд╕े рдЗрд╕्рддीрдлा рджे рджिрдпा рд╣ै?
a.    рдЗрд░ाрдХ
b.    рдИрд░ाрди
c.    рдЕрд▓्рдЬीрд░िрдпा✅
d.    рдл्рд░ांрд╕
10. рдЪुрдиाрд╡ рдЖрдпोрдЧ рдиे рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдоें рд░ाрдлेрд▓ рдбीрд▓ рдкрд░ рдХिрд╕ рднाрд╖ा рдоें рд▓िрдЦी рдЧрдИ рдХिрддाрдм 'рдирдЯ्рдЯрдИ рдЙрд▓ुрдХ्рдХрдо рд░ाрдлेрд▓' рдХे рд▓ॉрди्рдЪ рдкрд░ рд░ोрдХ рд▓рдЧा рджी?
a.    рд╣िрди्рджी
b.    рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी
c.    рдЙрд░्рджू
d.    рддрдоिрд▓✅
рдЙрдд्рддрд░ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХे рд╕ाрде:-
1. a. рдоैрдд्рд░ी рдм्рд░िрдЬ
рд╡िрд╡рд░рдг: рд▓рдж्рджाрдЦ рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рдЬिрдо्рдоा рд╕ंрднाрд▓ рд░рд╣ी рд╕ेрдиा рдХी рдЙрдд्рддрд░ी рдХрдоाрди рдХी рдлाрдпрд░ рдПंрдб рдл्рдпूрд░ी рдХोрд░ рдХे рдХांрдмेрдЯ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░्рд╕ рдиे рд╕िंрдзु рдирджी рдкрд░ 40 рджिрди рдоें 260 рдлुрдЯ рд▓ंрдмा рд▓ोрд╣े рд╕े рдмрдиा рдХेрдмрд▓ рд╕рд╕्рдкेंрд╢рди рдкुрд▓ рдмрдиाрдпा рд╣ै. рдЗрд╕ рдкुрд▓ рдХो 'рдоैрдд्рд░ी рдм्рд░िрдЬ' рдиाрдо рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.
2. b. рд╕्рдЯेрдЯ рдСреЮ рдж рдПрдпрд░-2019
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╕्рдЯेрдЯ рдСрдл рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рдПрдпрд░ 2019 рдХे рдоुрддाрдмिрдХ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдШрд░ рд╕े рдмाрд╣рд░ рд░рд╣рдиे рдпा рдШрд░ рдоें рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े 2017 рдоें рд╕्рдЯ्рд░ोрдХ, рдордзुрдоेрд╣, рджिрд▓ рдХा рджौрд░ा, рдлेрдлрдб़े рдХे рдХैंрд╕рд░ рдпा рдлेрдлрдб़े рдХी рдкुрд░ाрдиी рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рдХрд░ीрдм рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рдХрд░ीрдм 50 рд▓ाрдЦ рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ुрдИ рд╣ै.
3. c. рдиिрдХोрд▓рд╕ рдХौрдордЬिрдпाрди
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ рдПंрдЯोрдиिрдпो рдЧुрдЯेрд░ेрд╕ рдиे рдо्рдпांрдоाрд░ рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЬांрдЪ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдиिрдХोрд▓рд╕ рдХौрдордЬिрдпाрди рдХो рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рд╣ै.
4. d. рд╕рдКрджी рдЖрд░ाрдордХो
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм рдХी рд╡िрд╢ाрд▓ рддेрд▓ рдХंрдкрдиी рдЖрд░ाрдордХो рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдЬाрдирдХाрд░ी рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рдХि рдкिрдЫрд▓े рд╕ाрд▓ рдЙрд╕े 111.1 рдЕрд░рдм рдбॉрд▓рд░ рдХा рдоुрдиाрдл़ा рд╣ुрдЖ. рдХрд╣ा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдХिрд╕ी рднी рдПрдХ рдХंрдкрдиी рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдХрдоाрдИ рд╣ै.
5. c. рдпूрдПрдИ
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд (рдпूрдПрдИ) рдиे рдкाрдХिрд╕्рддाрдиी рдЖрддंрдХрд╡ाрджी рд╕ंрдЧрдарди рдЬैрд╢-рдП-рдоोрд╣рдо्рдордж рдХे рд╕рджрд╕्рдп рдиिрд╕ाрд░ рдЕрд╣рдордж рддांрдд्рд░े рдХो рднाрд░рдд рдХो рд╕ौंрдк рджिрдпा рд╣ै. рдпрд╣ рдЖрддंрдХी рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рд▓ेрдердкोрд░ा рд╕्рдеिрдд рд╕ीрдЖрд░рдкीрдПрдл рдХैंрдк рдкрд░ рджिрд╕ंрдмрд░ 2017 рдоें рд╣рдорд▓े рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдЬिрд╢рдХрд░्рддा рд╣ै.
6. a. рдЕрдоेрд░िрдХा
рд╡िрд╡рд░рдг: рдЕрдоेрд░िрдХी рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ рдиे рдШोрд╖рдгा рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдмिрд▓्рд▓िрдпों рдкрд░ рдЬाрдирд▓ेрд╡ा рдк्рд░рдпोрдЧ рдЕрдм рдирд╣ीं рдХिрдП рдЬाрдПंрдЧे рдЬिрдирдХे рдХाрд░рдг рдмीрддे 37 рд╡рд░्рд╖ों рдоें рд╣реЫाрд░ों рдмिрд▓्рд▓िрдпां рдоाрд░ी рдЬा рдЪुрдХी рд╣ैं.
7. d. 53
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдФрд░ рдпूрд░ोрдкीрдп рд╕ंрдШ рдХे рдоुрддाрдмिрдХ, рдпुрдж्рдз, рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдЖрдкрджाрдУं рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЕрд╢ांрддि рдЬैрд╕े рдХाрд░рдгों рд╕े рдкैрджा рд╣ुрдП рдЦाрдж्рдп рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдЪрд▓рддे рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ рджुрдиिрдпा рдХे 53 рджेрд╢ों рдХे рдХрд░ीрдм 11.13 рдХрд░ोреЬ рд▓ोрдЧों рдХो рдШोрд░ рднुрдЦрдорд░ी рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкрдб़ा.
8. a. рдХрд╢्рдоीрд░ी рдЧेрдЯ рдкुрд▓िрд╕ рд╕्рдЯेрд╢рди
рд╡िрд╡рд░рдг: рдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рдХрд╢्рдоीрд░ी рдЧेрдЯ рдкुрд▓िрд╕ рд╕्рдЯेрд╢рди рдХो рд╕ाрд▓ 2018 рдХा рджिрд▓्рд▓ी рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рдкुрд▓िрд╕ рд╕्рдЯेрд╢рди рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рд╣ै. рдеाрдиा рдкрд░िрд╕рд░ рдХा рд░рдЦ-рд░рдЦाрд╡ рд╡ рд╕рдлाрдИ, рдЬрдШрди्рдп рдЕрдкрд░ाрдзों рдкрд░ рдХाрдо рдФрд░ рдЬांрдЪ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╡ рдиिрдкрдЯाрд░ा рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдоाрдкрджंрдб рдеे.
9. c. рдЕрд▓्рдЬीрд░िрдпा
рд╡िрд╡рд░рдг: рдЕрд▓्рдЬीрд░िрдпा рдХी рд╕рд░рдХाрд░ी рдоीрдбिрдпा рдХे рдоुрддाрдмिрдХ़ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЕрдм्рджुрд▓рдЕрдЬ़ीрдЬ़ рдмूрддेрдл़्рд▓ीрдХा рдиे рдЕрдкрдиे рдкрдж рд╕े рдЗрд╕्рддीрдл़ा рджे рджिрдпा рд╣ै. рдЙрдирдХे рдЦ़िрд▓ाрдл़ рдХрдИ рд╕рдк्рддाрд╣ рд╕े рджेрд╢ рднрд░ рдоें рд╡्рдпाрдкрдХ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рд╣ो рд░рд╣े рдеे. рдмीрд╕ рд╕ाрд▓ों рд╕े рд╕рдд्рддा рдкрд░ рдХ़ाрдмिрдЬ़ рдмूрддेрдл़्рд▓ीрдХा рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдХрд╣ рдЪुрдХे рдеे рдХि рд╡ो рдЗрд╕ рдмाрд░ рдЪुрдиाрд╡ рдирд╣ीं рд▓рдб़ेंрдЧे рдФрд░ 28 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рдЕрдкрдиा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрдиे рдкрд░ рдкрдж рдЫोрдб़ рджेंрдЧे.
10.  d. рддрдоिрд▓
рд╡िрд╡рд░рдг: рдЪुрдиाрд╡ рдЖрдпोрдЧ рдиे рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдоें рд░ाрдлेрд▓ рдбीрд▓ рдкрд░ рддрдоिрд▓ рднाрд╖ा рдоें рд▓िрдЦी рдЧрдИ рдХिрддाрдм 'рдирдЯ्рдЯрдИ рдЙрд▓ुрдХ्рдХрдо рд░ाрдлेрд▓' рдХे рд▓ॉрди्рдЪ рдкрд░ рд░ोрдХ рд▓рдЧा рджी. рдЖрдпोрдЧ рдиे рднाрд░рддी рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдпрдо рдк्рд░рдХाрд╢рдХ рд╕े рдЗрд╕ рдХिрддाрдм рдХी рд╕ैрдХрдб़ों рдк्рд░рддिрдпां рднी рдЬ़рдм्рдд рдХी рд╣ैं.
рдЖрдЬ рдХा рдк्рд░ेрд░рдХ рдк्рд░рд╕ंрдЧ
“рдоेрд╣рдирдд рдХрднी рдмेрдХाрд░ рдирд╣ीं рдЬाрддी”*
рдорд╣ाрди рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдеॉрдорд╕ рдПрдбिрд╕рди (Thomas Alva Edison) рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдоेрд╣рдирддी рдПंрд╡ рдЬुрдЭाрд░ू рдк्рд░рд╡ृрддि рдХे рд╡्рдпрдХ्рддि рдеे| рдмрдЪрдкрди рдоें рдЙрди्рд╣ें рдпрд╣ рдХрд╣рдХрд░ рд╕्рдХूрд▓ рд╕े рдиिрдХाрд▓ рджिрдпा рдЧрдпा рдХि рд╡рд╣ рдоंрдж рдмुрдж्рдзि рдмाрд▓рдХ рд╣ै| рдЙрд╕ी рдеॉрдорд╕ рдПрдбिрд╕рди рдиे рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЖрд╡िрд╖्рдХाрд░ рдХिрдпे рдЬिрд╕рдоें рд╕े “рдмिрдЬрд▓ी рдХा рдмрд▓्рдм” рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣ै| рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмрд▓्рдм рдХा рдЖрд╡िрд╖्рдХाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рдЬाрд░ों рдмाрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпे рдеे рддрдм рдЬाрдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕рдлрд▓рддा рдоिрд▓ी рдеी|
рдПрдХ рдмाрд░ рдЬрдм рд╡рд╣ рдмрд▓्рдм рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ рд░рд╣े рдеे рддрднी рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдиे рдЙрдирд╕े рдкूрдЫा – “рдЖрдкрдиे рдХрд░ीрдм рдПрдХ рд╣рдЬाрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпे рд▓ेрдХिрди рдЖрдкрдХे рд╕ाрд░े рдк्рд░рдпोрдЧ рдЕрд╕рдлрд▓ рд░рд╣े рдФрд░ рдЖрдкрдХी рдоेрд╣рдирдд рдмेрдХाрд░ рд╣ो рдЧрдИ| рдХ्рдпा рдЖрдкрдХो рджुःрдЦ рдирд╣ीं рд╣ोрддा?”
рдПрдбिрд╕рди рдиे рдХрд╣ा – “рдоै рдирд╣ीं рд╕рдордЭрддा рдХि рдоेрд░े рдПрдХ рд╣рдЬाрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ рдЕрд╕рдлрд▓ рд╣ुрдП рд╣ै| рдоेрд░ी рдоेрд╣рдирдд рдмेрдХाрд░ рдирд╣ीं рдЧрдпी рдХ्рдпोंрдХि рдоैंрдиे рдПрдХ рд╣рдЬाрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдпрд╣ рдкрддा рд▓рдЧाрдпा рд╣ै рдХि рдЗрди рдПрдХ рд╣рдЬाрд░ рддрд░ीрдХों рд╕े рдмрд▓्рдм рдирд╣ीं рдмрдиाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा| рдоेрд░ा рд╣рд░ рдк्рд░рдпोрдЧ, рдмрд▓्рдм рдмрдиाрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै рдФрд░ рдоैं рдЕрдкрдиे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдк्рд░рдпाрд╕ рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдХрджрдо рдЖрдЧे рдмреЭрддा рд╣ूँ|”
рдХोрдИ рднी рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ोрддा рддो рд╡рд╣ рдЬрд▓्рдж рд╣ी рд╣ाрд░ рдоाрди рд▓ेрддा рд▓ेрдХिрди рдеॉрдорд╕ рдПрдбिрд╕рди рдиे рдЕрдкрдиे рдк्рд░рдпाрд╕ рдЬाрд░ी рд░рдЦे рдФрд░ рд╣ाрд░ рдирд╣ीं рдоाрдиी| рдЖрдЦिрд░рдХाрд░ рдПрдбिрд╕рди рдХी рдоेрд╣рдирдд рд░ंрдЧ рд▓ाрдпी рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмрд▓्рдм рдХा рдЖрд╡िрд╖्рдХाрд░ рдХрд░рдХे рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдХो рд░ोрд╢рди рдХрд░ рджिрдпा|
рдпрд╣ рдеॉрдорд╕ рдПрдбिрд╕рди рдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ी рдеा рдЬिрд╕рдиे рдЖрд╢ा рдХी рдХिрд░рдг рдХो рдмुрдЭрдиे рдирд╣ीं рджिрдпा рдирд╣ीं рдФрд░ рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдХो рдмрд▓्рдм рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд░ोрд╢рди рдХрд░ рджिрдпा|
рд╕рдлрд▓рддा рдХे рд░ाрд╕्рддे рддрднी рдЦुрд▓рддे рд╣ै рдЬрдм рд╣рдо рдЙрд╕рдХे рдХрд░ीрдм рдкрд╣ुँрдЪ рдЬाрддे рд╣ैं।
“рдоेрд╣рдирдд рдХрднी рдмेрдХाрд░ рдирд╣ीं рдЬाрддी рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ी рд╣рдоें рдЖрдЧे рдмреЭрдиे рдПंрд╡ рдиिрд░ंрддрд░ рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै
рд╣рдоाрд░ा рд╣рд░ рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣рдоें рдПрдХ рдХрджрдо рдЖрдЧे рдмреЭाрддा рд╣ै рдФрд░ рд╣рдо рдЬैрд╕े рдЬैрд╕े рдЖрдЧे рдмреЭрддे рд╣ै рд╡ैрд╕े рд╡ैрд╕े рд╣рдоाрд░े рд▓िрдП рд╕рдлрд▓рддा рдХे рд░ाрд╕्рддे рдЦुрд▓рддे рдЬाрддे рд╣ै
рдЖрдЬ рдХा рдЯॉрдкिрдХ:- рдорд╣ाрдЬрдирдкрдж рдХाрд▓
рдк्рд░рд╢्рди рдкрдд्рд░
➖➖➖➖➖➖➖➖➖
1. рдордд्рд╕्рдп рдЬрдирдкрдж рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдеी?
(рдЕ)рд╡िрд░ाрдЯ рдирдЧрд░✅
(рдм)рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी
(рд╕)рдордеुрд░ा
(рдж)рджिрд▓्рд▓ी
2. рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдоें рд╕्рдеिрдд рдЬрдирдкрдж рдеा-?'!
(рдЕ)рдордд्рд╕्рдп
(рдм)рд╢ूрд░рд╕ेрди
(рд╕)рдордЧрдз
(рдж)рдЕрд╢्рдордХ✅
3. рд╕ोрд▓рд╣ рдорд╣ाрдЬрдирдкрджों рдХा рд╡рд░्рдгрди рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдХिрд╕ рдЧ्рд░рди्рде рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै-?
(рдЕ)рдЕंрдЧुрдд्рддрд░ рдиिрдХाрдп✅
(рдм)рдЛрдЧ्рд╡ेрдж
(рд╕)рдЕрд░्рдерд╡рд╡ेрдж
(рдж)рдЙрдкрдиिрд╖рдж
*4. рдордЧрдз рдХी рдк्рд░ाрд░рдо्рднिрдХ рд░ाрдЬрдзाрдиी рдеी-?*
(рдЕ)рдЧिрд░िрд╡्рд░рдЬ✅
(рдм)рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░
(рд╕)рджिрд▓्рд▓ी
(рдж)рдЬрдпрдкुрд░
*5. рд╡рд░्рддрдоाрди рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдоें рдХौрди-рд╕ा рдЬрдирдкрдж рд╕्рдеिрдд рдеा?*
(рдЕ)рдЕрд╡ंрддि
(рдм)рдХंрдмोрдЬ
(рд╕)рдЧांрдзाрд░✅
(рдж)рдХुрд░ु
*6. рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЙрдд्рддрд░ी рдкांрдЪाрд▓ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рд╕्рдеिрдд рдеी ?*
(рдЕ)рд╣рд╕्рддिрдиाрдкुрд░ рдоें
(рдм) рдЗंрдж्рд░рдк्рд░рд╕्рде рдоें
(рд╕)рдЕрд╣िрдЪ्рдЫрдд्рд░ рдоें ✅
(рдж) рдордеुрд░ा рдоें
*7. рдЧोрджाрд╡рд░ी рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдорд╣ाрдЬрдирдкрдж рдеा?*
(рдЕ) рдЕрд╡рди्рддि
(рдм) рд╡рдд्рд╕
(рд╕)рдЕрд╢्рдордХ✅
(рдж) рдХंрдмोрдЬ
*8. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рдПрдХ рдордЧрдз рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдирд╣ीं рд░рд╣ा?*
(рдЕ) рдЧिрд░िрд╡्рд░рдЬ
(рдм) рд░ाрдЬрдЧृрд╣
(рд╕) рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░
(рдж) рдХौрд╢ांрдмी✅
*9. рдоाрд▓рд╡ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдкрд░ рдордЧрдз рдХी рд╕рдд्рддा рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХिрд╕рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдоें рд╣ुрдЖ рдеा ?*
(рдЕ) рдмिंрдмिрд╕ाрд░
(рдм) рдЕрдЬाрддрд╢рдд्рд░ु
(рд╕) рдЙрджрдпрднрдж्рд░
(рдж) рд╢िрд╢ुрдиाрдЧ✅
*10. рдордЧрдз рдХा рдХौрди рд╕ा рд╕рдо्рд░ाрдЯ  рдЕрдкрд░ोрдкрд░рд╢ुрд░ाрдо рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?*
(рдЕ) рдмिंрджुрд╕ाрд░
(рдм) рдЕрдЬाрддрд╢рдд्рд░ु
(рд╕) рдХाрд▓ाрд╢ोрдХ
(рдж) рдорд╣ाрдкрдж्рдордиंрдж✅
*11. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЧрдгрддंрдд्рд░ाрдд्рдордХ рд╢ाрд╕рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдирд╣ीं рдеी ?*
1. рдХрдкिрд▓рд╡рд╕्рддु
2. рдХुрд╢ीрдирдЧрд░
3. рд╡ैрд╢ाрд▓ी
4. рдордЧрдз ✅
*12. рд╣рд░्рдпрдХ рд╡ंрд╢ рдХे рдХिрд╕ рд╢ाрд╕рдХ рдХो "рдХुрдгिрдХ" рдХрд╣ा рдЬाрддा рдеा ?*
1. рдЙрджрдпिрди
2. рдмिंрдмрд╕ाрд░
3. рдЕрдЬाрддрд╢рдд्рд░ु ✅
4. рдиाрдЧрджрд╢рдХ
*13.  рдЬैрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХो рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै ?*
1. рдЖрдЧрдо ✅
2. рдиिрдЧрдо
3. рдЧ्рд░ंрде
4. рдмрдЦाрд░
*14. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рдмौрдж्рдз рдкрд╡िрдд्рд░ рд╕्рдерд▓ рдиिрд░ंрдЬрдиा рдирджी рдХे рдХिрдиाрд░े рд╕्рдеिрдд рдеा*
1рдмोрдзрдЧрдпा✅
2рдХुрд╢ीрдирдЧрд░
3рд▓ुрдо्рдмिрдиी
4рдЛрд╖िрдкрддрди्рдо
*15. рдмौрдж्рдз рд╕ंрдШ рдоें рднिрдХ्рд╖ुрдгी рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХी рдЕрдиुрдорддि рдмुрдж्рдз рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЧрдИ рдеी*
1рд╢्рд░ाрд╡рд╕्рддी
2рд╡ैрд╢ाрд▓ी✅
3рд░ाрдЬрдЧृрд╣
4рдХुрд╢ीрдирдЧрд░
*16. рдЕрд╢ोрдХा рд░ाрдо рдмिрд╣ाрд░ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдеा*
1рд╡ैрд╢ाрд▓ी
2 рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░✅
3 рдХौрд╢ाрдо्рдмी
4 рд╢्рд░ाрд╡рд╕्рддी
*17. рд╡िрд╢ुрдж्рдзिрдордЧ рдиाрдордХ рдкुрд╕्рддрдХ рдХिрд╕ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै*
1рд╣ीрдирдпाрди✅
2рдорд╣ाрдпाрди
3рд╡рдЬ्рд░рдпाрди
4рджिрдЧрдо्рдмрд░
*18. рддिрдм्рдмрдд рдоें рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХे рд╕ुрдзाрд░ рдоें рдорд╣рддी рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдиे рд╡ाрд▓े рдЙрдкाрдз्рдпाрдп рдЕрддीрд╢ рджीрдкंрдХрд░ рдХिрд╕ рд╡िрд╣ाрд░ рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╡िрдж्рд╡ाрди рдеे*
1рдиाрд▓рди्рджा
2рд╡िрдХ्рд░рдорд╢िрд▓ा✅
3рд╕ोрдирдкुрд░
4рд╡рд▓्рд▓рднी
*19. рдЧोрд╡िंрдж рдЪंрдж्рд░ рдЧрдв़рд╡ाрд▓ рдХी рдПрдХ рд░ाрдиी рдХुрдоाрд░ рджेрд╡ी рдЬो( рдмौрдж्рдз рдЕрдиुрдпाрдпी )рдеी рдиे рдзрд░्рдо рдЪрдХ्рд░ рдЬिрди рд╡िрд╣ाрд░ рдХрд╣ां рдмрдирд╡ाрдпा рдеा*
1рдмोрдзрдЧрдпा
2рд░ाрдЬрдЧृрд╣
3рдХुрд╢ीрдирдЧрд░
4рд╕ाрд░рдиाрде✅
*20.рдордЧрдз рдХा рдХौрди рд╕ा рд╕рдо्рд░ाрдЯ  'рдЕрдкрд░ोрдкрд░рд╢ुрд░ाрдо' рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै*
1рдмिंрджुрд╕ाрд░
2рдЕрдЬाрддрд╢рдд्рд░ु
3рдХाрд▓ाрд╢ोрдХ
4рдорд╣ाрдкрдж्рдордиंрдж✅
*21.рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕्рд╡ाрдоी рдХो рдХिрд╕ рд░ाрдЬा рдХे рд╕рдордп рдиिрд░्рд╡ाрдг рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ।*
1 рд░ाрддिрдкाрд▓
2 рд╕рд╕्рддिрдкाрд▓✅
3 рдЕрдЬाрддрд╢рдд्рд░ु
4 рд╢ुрдж्рдзोрдзрди
*22. рдЧौрддрдо рдмुрдж्рдз рдХी рдкрдд्рдиी рдХिрд╕ рдХुрд▓ рд╕े рдеी।*
1.рдХुрдбिрди्рдп
2.рдХौंрдбिрди्рдп✅
3.рд╕ाрдХ्рдп
4.рд▓िрдЪ्рдЫрд╡ी
*23.'рдЬिрддेंрдж्рд░िрдп рдиाрд░ाрдпрдг" рдХिрд╕े рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।*
1.рдорд╣ाрдд्рдоा рдмुрдж्рдз
2.рдЧौрддрдо
3.рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕्рд╡ाрдоी рдХो✅
4.рдирджिрд╡рд░्рдзрди
*24.рдЧौрддрдо рдмुрдж्рдз рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдердо рдЙрдкрджेрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा рдХा рд╕рд╣ी рдХрд░्рдо рд╣ै।*
1рд╡ाрд╢्рдп
2рдХौрдбिрди्рдп
3рдЕрд╢्рд╡рдЬिрдд
4рднाрдоी
5рдореЬрдиाрде
A1,2,3,4
B.1,3,4,5 
C.1,2,3,5 ✅
D.1,2,3,4,5
*25.рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХे рд╕िрдж्рдзाрди्рдд рдеे рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рдоे рд╕े рдХोрдирд╕े рдХрдерди рд╕рд╣ी рд╣ै।*
A.рдХेрд╡рд▓ 1 рдФрд░ 2,
B рдХेрд╡рд▓ 2 рдФрд░ 3,
C.рдХेрд╡рд▓ 3 рдФрд░ 4,
D.рдХेрд╡рд▓ 1 рдФрд░ 3✅
*26-рдХौрди рд╕े рддीрд░्рдеंрдХрд░ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै?*
1 рдЛрд╖рднрджेрд╡
2рдЕрд░िрд╖्рдЯрдиेрдоि
3рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрде
4рдиेрдоिрдиाрде
*рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рдХрдерди рд╕рдд्рдп рд╣ै*
рдЕ) рдХेрд╡рд▓ 1
рдм) рдХेрд╡рд▓ 2
рд╕) 1 рд╡ 2 ✅
рдж) 1 рд╡ 3
*27- рдЛрд╖рднрджेрд╡ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдиाрд░ाрдпрдг рдХे рдЕрд╡рддाрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै?*
1 рд╡ाрдпु рдкुрд░ाрдг рдоें
2 рд╡िрд╖्рдгु рдкुрд░ाрдг рдоें
3 рднाрдЧрд╡рдд рдкुрд░ाрдг рдоें
4 рдордд्рд╕्рдп рдкुрд░ाрдг рдоें
*рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рдХрдерди рд╕рдд्рдп рд╣ै ?*
рдЕ) 1,2,4
рдм)  1,3,4
рд╕)  1,2,3✅
рдж)   1,2,3,4
*28- рдЬैрди рдзрд░्рдо рдкрд░ рдХौрди рд╕े рджрд░्рд╢рди рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдеा?*
рдЕ)  рдпोрдЧ рджрд░्рд╢рди 
рдм)  рд╕ांрдЦ्рдп рджрд░्рд╢рди✅
рд╕) рди्рдпाрдп рджрд░्рд╢рди
рдж) рд╡ैрд╢ेрд╖िрдХ рджрд░्рд╢рди
*29- рдмौрдж्рдз рдФрд░ рдЬैрди рджोрдиों рд╣ी рдзрд░्рдо рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि?*
рдЕ) рдХрд░्рдо рддрдеा рдкुрдирд░्рдЬрди्рдо рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд рд╕рд╣ी рд╣ै✅
рдм) рдоृрдд्рдпु рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рд╣ी рдоोрдХ्рд╖ рд╕ंрднрд╡ рд╣ै
рд╕) рд╕्рдд्рд░ी рддрдеा рдкुрд░ुрд╖ рджोрдиों рд╣ी рдоोрдХ्рд╖ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं
рдж) рдЬीрд╡рди рдоें рдордз्рдпрдоाрд░्рдЧ рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╣ै
*30- рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕्рд╡ाрдоी рдиे рд╕рди्рдпाрд╕ рдзाрд░рдг рдХрд░рдиे рдХे  рдХिрддрдиे рд╕рдордп рдмाрдж рдоें рд╡рд╕्рдд्рд░ рдд्рдпाрдЧ рджिрдП рдеे?*
рдЕ) 1 рд╡рд░्рд╖ рдмाрдж ✅
рдм)  2 рд╡рд░्рд╖ рдмाрдж
рд╕)  3 рд╡рд░्рд╖ рдмाрдж
рдж)  4 рд╡рд░्рд╖ рдмाрдж
*31. рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХे рдмाрдИрд╕рд╡ें рддीрд░्рдеंрдХрд░ рдХौрди рдеे*
рдЕ)рдкाрд╢्рд░्рд╡рдиाрде
рдм)рдЛрд╖рднрджेрд╡
рд╕)рдЕрд░िрд╖्рдЯрдиेрдоि✅
рдж)рдиेрдоिрдиाрде
*32. рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХे рджेрд╣ांрдд рдХे рдмाрдж рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдиेрддा рдмрдиा?*
рдЕ)рдЧौрддрдо рдЗрди्рдж्рд░ рднूрддि
рдм)рдЧोрд╢ाрд▓
рд╕)рд╕ुрдзрд░्рдордг✅
рдж)рдЬрдо्рдмूрд╕्рд╡ाрдоी
*33. рдХुрдбрдЧ्рд░ाрдо рдХा рдЬрд╣ाँ рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕्рд╡ाрдоी рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ рдеा,рдЖрдзुрдиिрдХ рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै*
рдЕ)рд╡ैрд╢ाрд▓ी
рдм)рдмाрд╕ुрдХुंрдб✅
рд╕)рдкрдЯрдиा
рдж)рдкैрдардг
*34. рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рдд рдоें рдПрдХ рдЬैрди рд╕ाрдзु рдХा рдЬीрд╡рди рдХिрддрдиी рдк्рд░рддिрдЬ्рдЮाрдУं рд╕े рдЕрдиुрд╢ाрд╕िрдд рдеा।*
рдЕ)рдЪाрд░
рдм).рдкाँрдЪ✅
рд╕)рдЫः
рдж)рд╕ाрдд
*35. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдпुрдЧ्рдоों рдоें рдХौрди рд╕рд╣ी рд╕ुрдоेрд▓िрдд рдирд╣ीं рд╣ै?*
рдЕ)рд╢ाрдХ्рдп-рдХрдкिрд▓рд╡рд╕्рддु
рдм)рдХोрд▓िрдп-рд░ाрдордЧ्рд░ाрдо
рд╕)рдХाрд▓ाрдо-рдЕрд▓्рд▓рдХрдк्рдк✅
рдж)рдорд▓्рд▓-рдХुрд╢ीрдирдЧрд░
️рдбेрд▓ी рдХा рдбोрдЬ 05 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019

1. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рджेрд╢ рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े 5рдЬी рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рд▓ॉрди्рдЪ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै?
a.    рдЪीрди
b.    рдЕрдоेрд░िрдХा
c.    рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा✔️
d.    рд╡िрдпрддрдиाрдо
2. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдПрдХ рдирдпे рдПंрдЬाрдЗрдо рдХी рдЦोрдЬ рдХी рд╣ै рдЬो рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпा рдХी рдкрд░рддों рдХी рджीрд╡ाрд░ рдХो рддोреЬрдиे рдоें рдХाрдордпाрдм рд╣ुрдЖ рд╣ै?
a.    AIIMS
b.    TERI
c.    CCMB✔️
d.    NPIT
3. рд░िрд▓ाрдпंрд╕ рдЬिрдпो рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдЪैрдЯрдмोрдЯ рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓ी рдХрдо्рдкрдиी рдХा 230 рдХрд░ोреЬ рд░ुрдкрдпे рдоें рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпा рд╣ै?
a.    рдоेрдЯ्рд░िрдХ्рд╕
b.    рдЯिрдХрдЯॉрдХ
c.    реЫोрд▓िрдХ
d.    рд╣ैрдкрдЯिрдХ✔️
4. рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХे рдЧрд╢्рддी  рджрд▓ рдХो рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рдЕрдоेрд░िрдХी рд╡िрдоाрди рдХा рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡рд╣ рдпुрдж्рдз рдХे рд╕рдордп рдХा рдорд▓рдмा рдоिрд▓ा рд╣ै?
a.    рдЕрд░ूрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢✔️
b.    рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓
c.    рдЧुрдЬрд░ाрдд
d.    рдиाрдЧाрд▓ैंрдб
5. рднाрд░рддीрдп рд░िреЫрд░्рд╡ рдмैंрдХ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд░ेрдкो рд░ेрдЯ рдоें рдХिрддрдиी рдХрдоी рдХी рд╣ै?
a.    0.30%
b.    0.25%✔️
c.    0.20%
d.    0.15%
6. рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕े 32 рд╕ाрд▓ рдмाрдж рдЖंрд╢िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдлрд╕्рдкा рд╣рдЯाрдпा рдЧрдпा?
a.    рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢✔️
b.    рдмिрд╣ाрд░
c.    рдЭाрд░рдЦंрдб
d.    рдкंрдЬाрдм
7. рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ рдиे 2019-20 рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХी рдЬीрдбीрдкी рд╡िрдХाрд╕ рджрд░ рдХे рдЕрдиुрдоाрди рдХो рдШрдЯाрдХрд░ 7.2 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХिрдпा?
a.    рдиेрдкाрд▓
b.    рдЪीрди
c.    рднाрд░рдд✔️
d.    рд░ूрд╕
8. рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрддрдиे рджिрдиों рдоें рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рд▓ेрд╣ рдоें рд╕िрди्рдзु рдирджी рдкрд░ рд╕рдмрд╕े рд▓рдо्рдмे рд╕рд╕्рдкेंрд╢рди рдкुрд▓ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा рдЧрдпा?
a.    50
b.    20
c.    10
d.    40✔️
9. рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдХрд░ рдмोрд░्рдб (рд╕ीрдмीрдбीрдЯी) рдиे рдоाрд░्рдЪ 2019 рдоें рдХिрддрдиे рдЕрдЧ्рд░िрдо рдоूрд▓्рдп рдиिрд░्рдзाрд░рдг рд╕рдордЭौрддों (рдПрдкीрдП) рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рд╣ैं?
a.    20
b.    25
c.    18✔️
d.    12
10. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдоोрджी рдХो рдЕрдкрдиे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди 'рдЬाрдпेрдж рдоेрдбрд▓' рд╕े рдирд╡ाрдЬрдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै?
a.    рдЬाрдкाрди
b.    рдиेрдкाрд▓
c.    рдЪीрди
d.    рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд✔️
рдЙрдд्рддрд░:
1. c. рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा
рд╡िрд╡рд░рдг: рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा рдкूрд░े рджेрд╢ рдоें 5рдЬी рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рд▓ॉрди्рдЪ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै. рдЗрд╕рд╕े рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा 5рдЬी рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рд╡ाрд▓ा рдкрд╣рд▓ा рджेрд╢ рдмрдиेрдЧा. 5рдЬी рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдЖрдиे рдХे рдмाрдж рд╡ाрдпрд░рд▓ेрд╕ рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдХी рд░рдл्рддाрд░ 4рдЬी рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдХी рддुрд▓рдиा рдоें 20 рдЧुрдиा рддрдХ рдмрдв़ рдЬाрдПрдЧी.
2. c. CCMB
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╕ेंрдЯрд░ рдлॉрд░ рд╕ेрд▓ुрд▓рд░ рдПंрдб рдоॉрд▓िрдХ्рдпूрд▓рд░ рдмाрдпोрд▓ॉрдЬी (CCMB) рдХे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдоंрдЬुрд▓ा рд░ेрдб्рдбी рдХी рдЕрдЧुрд╡ाрдИ рдоें рдПрдХ рдРрд╕े рдПंрдЬाрдЗрдо ‘scissors enzyme’ рдХी рдЦोрдЬ рдХी рд╣ै рдЬो рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпा рдХी рдкрд░рдд рдХी рджीрд╡ाрд░ рдХो рддोреЬрдиे рдоें рдХाрдордпाрдм рд╣ुрдЖ рд╣ै.
3. d. рд╣ैрдкрдЯिрдХ
рд╡िрд╡рд░рдг:  рд░िрд▓ाрдпंрд╕ рдЬिрдпो рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЪैрдЯрдмोрдЯ рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓ी рдХрдо्рдкрдиी рд╣ैрдкрдЯिрдХ рдХा 230 рдХрд░ोреЬ рд░ुрдкрдпे рдоें рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпा рд╣ै. рдЗрд╕рдоें рдХुрд▓ рд╕ौрджा 700 рдХрд░ोреЬ рд░ुрдкрдпे рдХा рд╣ुрдЖ рд╣ै рдЬिрд╕рдоें 230 рдХрд░ोреЬ рд░ुрдкрдпे рдмिреЫрдиेрд╕ рдоें рд▓рдЧाрдП рдЬाрдпेंрдЧे рдЬрдмрдХि 470 рдХрд░ोреЬ рд░ुрдкрдпे рд╕े рдХрдо्рдкрдиी рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा.
4. a. рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢
рд╡िрд╡рд░рдг: рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХे 12 рд╕рджрд╕्рдпीрдХрдп рдЧрд╢्рддीा рджрд▓ рдиे рдкुрд▓िрд╕ рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ 30 рдоाрд░्рдЪ, 2019 рдХो рдЕрд░ूрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рд░ोрдЗंрдЧ рдЬिрд▓े рд╕े рдЕрдоेрд░िрдХी рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдХे рдПрдХ рд╡िрдоाрди рдХा рдорд▓рдмा рдЦोрдЬ рдиिрдХाрд▓ा, рдЬो рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡рдо рдпुрдж्рдз рдХे рд╕рдордп рдХा рд╣ै.
5. b. 0.25%
рд╡िрд╡рд░рдг: рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдиे рд░ेрдкो рд░ेрдЯ рдоें 0.25% рдХी рдХрдЯौрддी рдХी рд╣ै. рдпрд╣ 6.25% рд╕े рдШрдЯрдХрд░ 6% рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै. рдоॉрдиेрдЯрд░ी рдкॉрд▓िрд╕ी рдХрдоेрдЯी (рдПрдордкीрд╕ी) рдХी рдмैрдардХ рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдм्рдпाрдЬ рджрд░ों рдХा рдРрд▓ाрди рдХिрдпा рдЧрдпा.

6. a. рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢
рд╡िрд╡рд░рдг: рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рд╕े 32 рд╕ाрд▓ рдмाрдж рдЖंрд╢िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдлрд╕्рдкा рд╣рдЯाрдпा рдЧрдпा. рдЗрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХे 20 рдлрд░рд╡рд░ी 1987 рдХो рдмрдирдиे рдХे рд╕рдордп рд╕े рд╣ी рд╡िрд╡ाрджिрдд рдЖрдлрд╕्рдкा рдХाрдиूрди рд▓ाрдЧू рдеा. рдпрд╣ рдХाрдиूрди рдЕрд╕рдо рдФрд░ рдХेрди्рдж्рд░ рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ рдордгिрдкुрд░ рдоें рдкрд╣рд▓े рд╕े рд▓ाрдЧू рдеा. 
7. c. рднाрд░рдд
рд╡िрд╡рд░рдг: рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ рдиे рд╕ाрд▓ 2019-20 рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХी рдЬीрдбीрдкी рд╡िрдХाрд╕ рджрд░ рдХे рдЕрдиुрдоाрди рдХो 7.6% рд╕े рдХрдо рдХрд░рдХे 7.2 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै. рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдоांрдЧ рдоें рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рддрдеा рдШрд░ेрд▓ु рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдоें рдХрдоी рд╣ै.
8. d. 40
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдж्рд╡ाрд░ा 40 рджिрдиों рдоें рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рд▓ेрд╣ рдоें рд╕िрди्рдзु рдирджी рдкрд░ рд╕рдмрд╕े рд▓рдо्рдмे рд╕рд╕्рдкेंрд╢рди рдкुрд▓ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा рдЧрдпा.
9. c. 18
рд╡िрд╡рд░рдг: рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдХрд░ рдмोрд░्рдб (рд╕ीрдмीрдбीрдЯी) рдиे рдоाрд░्рдЪ 2019 рдоें 18 рдЕрдЧ्рд░िрдо рдоूрд▓्рдп рдиिрд░्рдзाрд░рдг рд╕рдордЭौрддों (рдПрдкीрдП) рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рд╣ैं. рдЗрдирдоें 3 рдж्рд╡िрдкрдХ्рд╖ीрдп рдЕрдЧ्рд░िрдо рдоूрд▓्рдп рдиिрд░्рдзाрд░рдг рд╕рдордЭौрддे (рдмीрдПрдкीрдП) рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं.
10.  d. рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд (рдпूрдПрдИ) рдиे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдоोрджी рдХो рдЕрдкрдиे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди 'рдЬाрдпेрдж рдоेрдбрд▓' рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै. рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдХो рдпрд╣ рд╕рдо्рдоाрди рднाрд░рдд рдФрд░ рдпूрдПрдИ рдХे рдЖрдкрд╕ी рд╕ंрдмंрдзों рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.
Today's Top Exam Shooters

рдлीрдлा рдж्рд╡ाрд░ा 04 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019 рдХो рдЬाрд░ी рд╡िрд╢्рд╡ рд░ैंрдХिंрдЧ рдоें рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдХो 101рд╡ां рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै *- рднाрд░рдд*
•    рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдоें рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдП рдЧрдП рдЕрдоेрд░िрдХी рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдХे рдПрдХ рд╡िрдоाрди рдХा рдорд▓рдмा рдЬिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЦोрдЬा рд╣ै *- рдЕрд░ूрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢*
•    рд╡рд╣ рджेрд╢ рдЬिрд╕рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЙрдд्рддрд░рдкूрд░्рд╡ी рддрдЯ рдХे рдкांрдЪ рд╢рд╣рд░ों рдФрд░ рдХाрдЙंрдЯी рдоें рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рд▓рдЧी рдЖрдЧ рдХो 05 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019 рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдкрджा рдХी рд╕्рдеिрддि рдШोрд╖िрдд рдХी *- рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा*
•    рдЬрдо्рдоू рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рдкुрд▓рд╡ाрдоा рд╣рдорд▓े рдХे рдмाрдж рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдиे рдмाрд░ाрдоूрд▓ा рд╕े рдЙрдзрдордкुрд░ рддрдХ рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдкрд░ 31 рдордИ рддрдХ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╣рдл्рддे рдоें рдиाрдЧрд░िрдХ рдпाрддाрдпाрдд рдХो рдЬिрддрдиे рджिрди рдмंрдж рдХрд░рдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै *- рджो рджिрди*
•    рднाрд░рдд рдиे рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдХे рд╕ाрде рд▓िрдеिрдпрдо рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ेрддु рдПрдХ рд╕рдордЭौрддे рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рд╣ैं *- рдмोрд▓ीрд╡िрдпा*
•    рд╡рд╣ рджेрд╢ рдЬिрд╕рдХे рд▓िрдП  рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рд╣ाрдЙрд╕ рдСреЮ рд░ीрдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрдЯिрд╡ рдиे рдЙрд╕рдХे рдЧृрд╣ рдпुрдж्рдз рд╕े рдЕрдоेрд░िрдХा рдХो рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдиे рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдорддрджाрди рдХिрдпा *– рдпрдорди*
•    рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ (рдПрдбीрдмी) рдиे 'рд╡्рдпाрдкрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЪुрдиौрддिрдпों' рдХा рд╣рд╡ाрд▓ा рджेрддे рд╣ुрдП рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2018 рдоें 5.2 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╕े рдЧिрд░рдХрд░ 2019 рдоें рдЗрддрдиा рд╣ोрдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧाрдпा рд╣ै *– 3.9%*
•    рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕्рдЯीрдлрди рд╣ॉрдХिंрдЧ рдХे рдЬिрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХो рдоाрдирдиे рд╕े рдЗрдирдХाрд░ рдХिрдпा рд╣ै *- рдбाрд░्рдХ рдоैрдЯрд░*
•    рд╡рд╣ рдЖрдИ рдЖрдИрдЯी рдЬрд╣ां рдоें рдмीрдЖрдИрдПрд╕  рдоाрдирдХीрдХрд░рдг рддрдеा рдЕрдиुрд░ूрдкрддा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХे рд▓िрдП рдПрдордУрдпू  рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпे рд╣ैं *– рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рджिрд▓्рд▓ी*
•    рд╡рд╣ рднाрд░рддीрдп рджрд╡ा рдХрдо्рдкрдиी рдЬिрд╕े рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे рдЬाрдкाрди рдХी рджрд╡ा рдХंрдкрдиी рджाрдЗрдЪी рд╕ैंрдХ्рдпो рдХे рдмрдХाрдпा 4,000 рдХрд░ोреЬ рд░ुрдкрдпे рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдЪेрддाрдпा рд╣ै *– рд░ैрдирдмैрдХ्рд╕ी*
рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХो рдЕрдм рддрдХ рдоिрд▓े рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдХो рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд (рдпूрдПрдИ) рдиे рдЕрдкрдиे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди 'рдЬाрдпेрдж рдоेрдбрд▓' рд╕े рдирд╡ाрдЬрдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै. рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдХो рдпрд╣ рд╕рдо्рдоाрди рднाрд░рдд рдФрд░ рдпूрдПрдИ рдХे рдЖрдкрд╕ी рд╕ंрдмंрдзों рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.
_рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХो рдЕрдм рддрдХ рд╡िрднिрди्рди рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ों рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै. рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдоंрдЪों рдкрд░ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рджिрдП рдЧрдпे рдЗрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ों рдХे рдХाрд░рдг рди рдХेрд╡рд▓ рдЙрдирдХी рдмрд▓्рдХि рднाрд░рдд рдХी рд╕ाрдЦ рдоें рднी рдмреЭोрддрд░ी рд╣ुрдИ рд╣ै._
_рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдХो рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд (рдпूрдПрдИ) рдиे рдЕрдкрдиे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди 'рдЬाрдпेрдж рдоेрдбрд▓' рд╕े рдирд╡ाрдЬрдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै. рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдХो рдпрд╣ рд╕рдо्рдоाрди рднाрд░рдд рдФрд░ рдпूрдПрдИ рдХे рдЖрдкрд╕ी рд╕ंрдмंрдзों рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै._
*_рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХो рдЕрдм рддрдХ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдП рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं:_*
*_рдпूрдПрдИ рдХा рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди:_*
_рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд (рдпूрдПрдИ) рдиे 04 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019 рдХो рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдоोрджी рдХो рдЕрдкрдиे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди 'рдЬाрдпेрдж рдоेрдбрд▓' рд╕े рдирд╡ाрдЬрдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै. рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдХो рдпрд╣ рд╕рдо्рдоाрди рднाрд░рдд рдФрд░ рдпूрдПрдИ рдХे рдЖрдкрд╕ी рд╕ंрдмंрдзों рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै._
_рдпूрдПрдИ рдХे рдХ्рд░ाрдЙрди рдк्рд░िंрд╕ рдоोрд╣рдо्рдордж рдмिрди рдЬाрдпेрдж рдиे рдЯ्рд╡ीрдЯ рдХрд░ рдЗрд╕рдХा рдШोрд╖рдгा рдХिрдпा рд╣ै. рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдоोрджी рдпрд╣ рд╕рдо्‍рдоाрди рдкाрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े рднाрд░рддीрдп рд╣ैं. рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдХो рд╕िрдпोрд▓ рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्‍рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा. рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рд╕рдо्рдоाрди рдорд╣ाрд░ाрдиी рдПрд▓िрдЬाрдмेрде, рдЬॉрд░्рдЬ рдбрдм्рд▓्рдпू рдмुрд╢, рд╡्рд▓ाрджिрдоीрд░ рдкुрддिрди, рдиिрдХोрд▓рд╕ рд╕рд░рдХोрдЬी, рд╢ी рдЬिрдирдкिंрдЧ рдФрд░ рдПंрдЬेрд▓ा рдорд░्рдХेрд▓ рдХो рдоिрд▓ рдЪुрдХा рд╣ै._
*_рдлिрд▓िрдк рдХोрдЯрд▓рд░ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░:_*
_рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХो 14 рдЬрдирд╡рд░ी 2019 рдХो рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдлिрд▓िрдк рдХोрдЯрд▓рд░ рдк्рд░ेрд╕िрдбेंрд╕िрдпрд▓ рд╕рдо्рдоाрди рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा. рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдХी рдУрд░ рд╕े рдЬाрд░ी рдПрдХ рдмрдпाрди рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा рдеा рдХि рд╣рд░ рд╡рд░्рд╖ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдиेрддा рдХो рджिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдЗрд╕ рд╕рдо्рдоाрди рд╕े рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХो рдЗрд╕ рдмाрд░ рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै._
_рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдоोрджी рдХा рдЪрдпрди ‘‘рджेрд╢ рдХो рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдиेрддृрдд्рд╡’’ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा. рдЗрд╕рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЕрдердХ рдКрд░्рдЬा рдХे рд╕ाрде рднाрд░рдд рдХे рд▓िрдпे рдЙрдирдХी рдиिःрд╕्рд╡ाрд░्рде рд╕ेрд╡ा рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рджेрд╢ рдиे рдмेрд╣рддрд░ीрди рдЖрд░्рдеिрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХीрдп рд╡िрдХाрд╕ рдХिрдпा рд╣ै. рдлिрд▓िрдк рдХोрдЯрд▓рд░ рдиॉрд░्рдерд╡ेрд╕्рдЯрд░рди рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी, рдХेрд▓ॉрдЧ рд╕्рдХूрд▓ рдСрдл рдоेрдиेрдЬрдоेंрдЯ рдоें рдоाрд░्рдХेрдЯिंрдЧ рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рд╣ैं. рдЗрди्рд╣ीं рдХे рд╕рдо्рдоाрди рдоें рд╣рд░ рд╡рд░्рд╖ рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рджेрд╢ рдХे рд╕рдмрд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдиेрддा рдХो рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै. рд╡े рдоाрд░्рдХेрдЯिंрдЧ (рд╡िрдкрдгрди) рдкрд░ 55 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╡िрдкрдгрди рдкुрд╕्рддрдХों рдХे рд▓ेрдЦрдХ рд╣ै._
*_рд╕िрдпोрд▓ рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░:_*
_рд╕िрдпोрд▓ рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░-2018 рдХे рдЪेрдпрд░рдоैрди рдХ्рд╡ॉрди рдИ-рд╣ाрдпोрдХ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рд╕िрдпोрд▓ рдХे рдЬंрдЧ-рдпू рдоें рд╣ुрдИ рдЪрдпрди рд╕рдоिрддि рдХी рдмैрдардХ рдХे рдмाрдж 24 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2018 рдХो рдпрд╣ рдлैрд╕рд▓ा рд▓िрдпा рдЧрдпा рдХि рднाрд░рдд рдоें рдЕрдоीрд░ рдФрд░ рдЧрд░ीрдм рдХे рдмीрдЪ рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЕंрддрд░ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдиे рдоोрджीрдиॉрдоिрдХ्рд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рд░ाрд╣рдиीрдп рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдЪрд▓рддे рдЙрди्рд╣ें рд╕िрдпोрд▓ рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рджिрдпा рдЬाрдпेрдЧा._
_рдмाрд░рд╣ рд╕рджрд╕्рдпीрдп рдЪрдпрди рд╕рдоिрддि рдиे рд╡िрд╢्рд╡ рднрд░ рдХे 100 рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдк्рд░рдд्рдпाрд╢िрдпों рдХे рдмीрдЪ рд╕े рдПрдХ рдХрдб़ी, рдЙрдж्рджेрд╢्рдпрдкрд░рдХ рдФрд░ рдЧрд╣рди рдоंрдд्рд░рдгा рдХे рдмाрдж рд╡िрдЬेрддा рдХा рдЪुрдиाрд╡ рдХिрдпा рд╣ै. рдЕрдм рддрдХ 13 рдЕрди्рдп рд▓ोрдЧों рдХो рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рджिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै рдЬिрдирдоें рд╕े рдЪाрд░ рдХो рдиोрдмेрд▓ рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рднी рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै._
*_рдЪैंрдкिрдпंрд╕ рдСрдл рдж рдЕрд░्рде 2018' рдкुрд░рд╕्рдХाрд░:_*
_рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХो рд╕िрддंрдмрд░ 2018 рдХो рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕рдо्рдоाрди рднी рджिрдпा рдЧрдпा рдеा. рдпूрдПрди рдиे рдоोрджी рдФрд░ рдл्рд░ांрд╕ीрд╕ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдПрдоैрдиुрдПрд▓ рдоैрдХ्рд░ों рдХो рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े 'рдЪैंрдкिрдпंрд╕ рдСрдл рдж рдЕрд░्рде' рдЕрд╡ॉрд░्рдб рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдеा._
_рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ौрд░ рдЧрдардмंрдзрди рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЕрдЧ्рд░рдгी рдПрд╡ं рдЙрдд्рд╕ाрд╣ी рдХाрд░्рдпों рдХे рд▓िрдП рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рдХाрд░्рдпों рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рдирдпे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдФрд░ рдЗрдоैрдиुрдПрд▓ рдоैрдХ्рд░ों рдХो 'рдиीрддि рдиेрддृрдд्рд╡' рд╢्рд░ेрдгी рдХे рддрд╣рдд рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा._
*_рдлिрд▓िрд╕्рддीрди рдЧ्рд░ैंрдб рдХॉрд▓рд░ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░:_*
_рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХो 10 рдлрд░рд╡рд░ी 2018 рдХो рдлिрд▓िрд╕्рддीрди рдоें 'рдЧ्рд░ैंрдб рдХॉрд▓рд░' рд╕рдо्рдоाрди рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा. рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╡िрджेрд╢ी рдоेрд╣рдоाрдиों рдХो рджिрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдлिрд▓िрд╕्рддीрди рдХा рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╕рдо्рдоाрди рд╣ै. рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдХो рднाрд░рдд рдФрд░ рдлिрд▓िрд╕्рддीрди рдХे рд░िрд╢्рддों рдХी рдмेрд╣рддрд░ рдХे рд▓िрдП рдкीрдПрдо рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдаाрдП рдЧрдП рдХрджрдоों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕рдо्рдоाрди рджिрдпा рдЧрдпा рдеा. рдкीрдПрдо рдоोрджी рдХो рдпрд╣ рд╕рдо्рдоाрди рдлिрд▓िрд╕्рддीрди рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдорд╣рдоूрдж рдЕрдм्рдмाрд╕ рдиे рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा._
_рдлिрд▓िрд╕्рддीрди рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा 'рдЧ्рд░ैंрдб рдХॉрд▓рд░' рд╕рдо्рдоाрди рдХिрд╕ी рд╡िрджेрд╢ी рдоेрд╣рдоाрди рдХो рджिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╕рдо्рдоाрди рд╣ै. рдпрд╣ рдХिрд╕ी рджेрд╢ рдХे рд░ाрдЬा, рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдпा рдРрд╕े рд╣ी рдХिрд╕ी рдкрдж рдкрд░ рдоौрдЬूрдж рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд▓ोрдЧों рдХो рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै. рдпрд╣ рд╕рдо्рдоाрди рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕ाрдЙрджी рдЕрд░рдм рдХे рдХिंрдЧ рд╕рд▓рдоाрди, рдмрд╣рд░ीрди рдХे рдХिंрдЧ рд╣ाрдоाрдж, рдЪीрди рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд╢ी рдЪिрдирдлिंрдЧ рдЖрджि рдХो рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै._
*_рдЖрдоिрд░ рдЕрдоाрдиुрд▓्рд▓ाрд╣ рдЦाрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░:_*
_рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдоोрджी рдХो 04 рдЬूрди 2016 рдХो рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди рдЖрдоिрд░ рдЕрдоाрдиुрд▓्рд▓ाрд╣ рдЦाрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा. рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЕрдлрдЧाрди-рднाрд░рдд рдоैрдд्рд░ी рдмांрдз рдХे рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХे рдмाрдж рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЕрд╢рд░рдл рдЧрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдХो рдЗрд╕ рд╕рдо्рдоाрди рд╕े рдирд╡ाрдЬा рдЧрдпा. рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдХे рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╡िрджेрд╢ी рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рдЙрдирдХी рд╕ेрд╡ाрдУं рдХी рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдоें рдЕрдлрдЧाрди рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рджिрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдпрд╣ рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди рд╣ै._
_рдЗрд╕ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХा рдиाрдо рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдиाрдпрдХ, рдЕрдоाрдиुрд▓्рд▓ाрд╣ рдЦाрди (рдЧाрдЬी) рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै рдЬो рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рд╢ूрд░рд╡ीрд░ рдеे. рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЗрд╕ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХा рд╕ाрд▓ 2006 рдоें рдЧрдарди рдХिрдпा рдеा._
*_рдХिंрдЧ рдЕрдм्рджुрд▓рдЕрдЬीрдЬ рд╕ैрд╢ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░:_*
_рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдХो 03 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2016 рдХो рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди рдХिंрдЧ рдЕрдм्рджुрд▓рдЕрдЬीрдЬ рд╕ैрд╢ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा. рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рдо्рдоाрди рдХे рддौрд░ рдкрд░ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХो рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди рдХिंрдЧ рдЕрдм्рджुрд▓рдЕрдЬीрдЬ рд╕ैрд╢ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा._
_рдЗрд╕ рд╕рдо्рдоाрди рд╕े рдЕрдоेрд░िрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдмрд░ाрдХ рдУрдмाрдоा, рдм्рд░िрдЯेрди рдХे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдбेрд╡िрдб рдХैрдорд░ुрди, рд░ूрд╕ рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд╡्рд▓ाрджिрдоीрд░ рдкुрддिрди, рдЬाрдкाрди рдХे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╢िंрдЬो рдЖрдмे рдФрд░ рдЗंрдбोрдиेрд╢िрдпा рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЬोрдХो рд╡िрдбोрдбो рдХो рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै.
Topic: - "рднाрд░рдд рдоें рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी рдХा рдиिрд░्рдоाрдг"

*рдк्рд░рд╢्рди=01.  рднाрд░рдд рдоें рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рд╕े рд╢рд╣рд░ों рдХी рдУрд░ рдк्рд░рд╡рд╕рди рдХिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै-*
(рдЕ)   рдЧांрд╡ рдоें рдмेрд╣рддрд░ рд╕्рдХूрд▓ рдиा рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг
(рдм)  рдЧांрд╡ рдоें рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдиा рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг
(рд╕)  рдЧांрд╡ рдоें рдмेрд╣рддрд░ рд╕्рдХूрд▓ рдиा рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг
(рдж)  рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी рдХे рдХाрд░рдг
(рдж)✔
*рдк्рд░рд╢्рди=02 рднाрд░рдд рдоें 2014 -15 рдоें рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджрд░ рдХिрддрдиी рдк्рд░рддिрд╢рдд рдеी-*
(рдЕ) 73%
(рдм) 74%
(рд╕) 75%
(рдж) 76%
(рдж)✔
*рдк्рд░рд╢्рди=03.  рд╣рдоाрд░े рджेрд╢ рдХी рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХैрд╕ी рд╣ै-*
(рдЕ) рдХрдаोрд░
(рдм) рд▓рдЪीрд▓ा
(рд╕) рд╕ंрдШीрдп
(рдж)  рдЕ/ рдм рджोрдиों
(рд╕)✔
*рдк्рд░рд╢्рди=04.  1952 рд╕े 2014 рдХे рдмीрдЪ рдХुрд▓ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╡्рдпрдп рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рдкрд░ рд╡्рдпрдп 7.92 % рд╕े рдмрдврдХрд░ рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣ो рдЧрдпी-*
(рдЕ) 16.07
(рдм) 13.07
(рд╕) 8.7
(рдж) none
(рдж)✔
*рдк्рд░рд╢्рди=05.  рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдХाрдиूрди рдХрдм рдмрдиाрдпा-*
(рдЕ) 2005
(рдм) 2019
(рд╕) 1986
(рдж) none
(рдж)✔
*рдк्рд░рд╢्рди=06.  рдкुрд░ुрд╖ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджрд░ 2015 рдоें рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рдеी-*
(рдЕ) 92%
(рдм) 87%
(рд╕) 73%
(рдж) 69%
(рдЕ)✔
*рдк्рд░рд╢्рди=07.  рдорд╣िрд▓ा рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджрд░ 2015 рдоें рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рдеी-*
(рдЕ) 87%
(рдм) 73%
(рд╕) 70%
(рдж) 71%
(рдЕ)✔
*рдк्рд░рд╢्рди=8.  рдХिрд╕ рдЖрдпु рд╡рд░्рдЧ рдХे рдмрдЪ्рдЪे рдиिрд╢ुрд▓्рдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं-*
(рдЕ) 3-14
(рдм) 6-14
(рд╕) 3-18
(рдж) 6-18
(рдм)✔
*рдк्рд░рд╢्рди=09.  рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рджो рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рд░ोрдд рд╣ैं-*
(рдЕ)  рд╢िрдХ्рд╖ा ,рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп
(рдм)  рдХाрд░्рдпрд╕्рдерд▓ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг, рдЦेрд▓
(рд╕)  рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рджोрдиों
(рдж)  рдк्рд░рд╡рд╕рди, рд╢िрдХ्рд╖ा
(рдЕ)✔
*рдк्рд░рд╢्рди=10.  14 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдиिрд╢ुрд▓्рдХ рдФрд░ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдХिрд╕рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै-*
(рдЕ)  рдиीрддि рдиिрд░्рджेрд╢рдХ рддрдд्рд╡ рдоें
(рдм)  рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдоें
(рд╕)  рдоूрд▓ рдХрд░्рддрд╡्рдп рдоें
(рдж)   рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рдХोрдИ рдирд╣ीं
(рдЕ)✔
*Que. 11 = рдбрдпूрд╢ рдиाрдордХ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдиे рдЕрдкрдиी рд░िрдкोрд░्рдЯ * рд╡िрд╢्рд╡  рд░िрдкोрд░्рдЯ  рд╕рд╡ृрджि рдХेंрдж्рд░ * рдХрдм рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХी ?*
【a】1.1.2015
【b】1.1.2010
【c】 1.7.2005 ✔️
【d】1.7.2001
*Que.12  = рдбрдпूрд╢ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдиे рдЕрдкрдиी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдоें рдХрд╣ा рдеा рдХि рднाрд░рдд рдХрдм рддрдХ рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдЪाрд░ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрдХाрд╕ рдХेंрдж्рд░ों рдоें рд╕े рдПрдХ рдмрдирдХрд░ рдЙрднрд░ेрдЧा  ?*
【a】2010
【b】2015
【c】 2020 ✔️
【d】2022
*Que.13  = рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдЬ्рдЮाрди рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╢्рд░ेрд╖्рда рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ैं ?*
【a】рдЕрдоेрд░िрдХा
【b】рднाрд░рдд
【c】 рдЬाрдкाрди
【d】рдЗрдирдоे рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं ✔️
*Que.14  = рдХूрд▓ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╡्рдпрдп рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рдкрд░ рд╡्рдпрдп  7.92 рд╕े рдмреЭрдХрд░ рдХिрддрдиा рд╣ो рдЧрдпा рд╣ैं ?*
【a】7.92
【b】10.9
【c】 15.7 ✔️
【d】12.8
*Que.15  = рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╕рднी рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХрд░ो рдкрд░ рдХिрддрдиे % *рд╢िрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдХाрд░ * рд▓рдЧाрдиा рднी рдк्рд░ाрд░ंрдн рдХिрдпा рд╣ै ?*
【a】5
【b】8
【c】 2 ✔️
【d】15
*Q.16 рдб्рдпूрд╕ рдиाрдордХ ____ рдХे рдмैंрдХ рдиे рдЕрдкрдиी рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ीрдп рд╕рдоृрдж्рдзि рдХेंрдж्рд░ рдиाрдордХ рд░िрдкोрд░्рдЯ (рдк्рд░рдХाрд╢рди 1 рдЬुрд▓ाрдИ 2005) рдоें рдХрд╣ा рд╣ै рдХि рднाрд░рдд 2020 рддрдХ рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдЪाрд░ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрдХाрд╕ рдХेंрдж्рд░ों рдоें рд╕े рдПрдХ рдмрдирдХрд░  рдЙрднрд░ेрдЧा?*
A.рдл्рд░ांрд╕
B.рдм्рд░िрдЯेрди
C.рдЬрд░्рдордиी✅
D.рдЕрдоेрд░िрдХा
*Q.17 рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдЗрд╕ी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдоें рдЖрдЧे рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рд╣рдоाрд░ी рдЖрд╢ा рд╣ै рдХि 2005 рд╕े 2020 рддрдХ рдХी рдЕрд╡рдзि рдоें рднाрд░рдд рдоें 7 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдКрдкрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдФрд╕рдд рд╡рд░्рд╖ों рдоें _____ рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХी рд╡ृрдж्рдзि рдХी рд╕ंрднाрд╡िрдд рд╣ै?*
A. 40%✅
B. 30%
C. 60%
D. 55%
*Qu18:-  рдХिрд╕ी рднी рджेрд╢ рдоें рдоाрдирд╡ीрдп рдкूंрдЬी рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрдд рд╣ै?*
A. рд╢िрдХ्рд╖ा
B.рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп
C.рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рджोрдиो✅
D.рдЗрдирдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
*Qu19:- рднाрд░рдд рдоें рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдирд╣ीं рд╣ै?*
A. рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╡ृрдж्рдзि
B. рдк्рд░рддिрднा рдкрд▓ाрдпрди
C. рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдоाрдирд╡ рд╢рдХ्рддि рдХा рдиिрдпोрдЬрди✅
D.рдиिрдо्рди рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдоाрдирдХ
*Qu20:- рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдХ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕ंрдШ рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдХाрд░्рдп рд╣ोрддा рд╣ै рдЙрд╕рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै?*
A. рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп
B. рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ
C. рднाрд░рддीрдп рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдкрд░िрд╖рдж
D. рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рднी✅
*Qu21:-рд╕рди् 2014-15  рдоे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдЖрдп рдеी ?*
A.15000 рд░ू
B.17000 рд░ू
C.50000 рд░ु
D.72900 рд░ू✅
*Qu22:-рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдЬ्рдЮाрди  рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे  рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдк्рд░рдпोрдЧ рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?*
A.рднाрд░рдд
B.рдЪीрди
C.рдЖрдпрд░рд▓ैंрдб✅
D.рдЕрдоेрд░िрдХा
*Qu23:-1952 рд╕े 2014 рдХे рдмीрдЪ рдХुрд▓ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╡्рдпрдп рдоे рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡्рдпрдп рдмрдврдХрд░ рдХिрддрдиा рд╣ो рдЧрдпा рдеा?*
A.7.92%
B.15.7%✅
C.0.64%
D.4.13%
*Qu24: рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпो рдХी рд╕рд╡ृрдз्рджिं рджрд░ рдоे рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╕ुрдзाрд░ рд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж рдХा рдХрдо рд╕े рдХрдо рдХिрддрдиा рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╢िрдХ्рд╖ा рдкрд░ рдЦрд░्рдЪ рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП?*
A.2%
B.3%
C.5%
D.6%✅
*Qu25:-  рдордЬूрдорджाрд░ рд╕рдоिрддि рдХा рдЧрдарди рдХрдм рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा?*
A.1995
B.1997
C.1998✅
D.1999
*Qu26:- рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╕рднी рдХेंрдж्рд░ों рдкрд░ рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд "рд╢िрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдХрд░" рд▓рдЧाрдиा рдк्рд░ाрд░ंрдн рдХिрдпा?*
A.2%✅
B.3%
C.5%
D.6%
*Qu27:- рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддिрджрд░्рд╢ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдЖंрдХрдб़ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡рд░्рд╖ 2011-12 рдоें рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдпुрд╡ा рдкुрд░ुрд╖ों(рд╕्рдиाрддрдХ рд╡ рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдХ्рд╖िрдд) рдХे рдмीрдЪ рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी рджрд░ рдеी?*
A.6%
B.8%
C.10%
D.19%✅
*Qu28:-рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рдоाрдирд╡ рд╡िрдХाрд╕ рд╕ूрдЪी рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै?*
A. рдЬीрд╡рди рдк्рд░рдд्рдпाрд╢ा
B. рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдЖрдп
C. рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдЙрдкрд▓рдм्рдзि
D. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕрд╕рдоाрдирддा✅
*Qu29:-рднाрд░рдд рдоें рдЙрдЪ्рдЪ рдоाрдирд╡ рд╕ूрдЪрдХांрдХ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै?*
A. рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
B. рддेрд▓ंрдЧрдиा
C. рдХेрд░рд▓✅
D. рдЙрдбीрд╕ा
*Qu30:-рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕े рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрдд рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдирд╣ीं рд╣ैं?*
A.рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рдиिрд╡ेрд╢
B.рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп
C.рдЖрдзुрдиिрдХ рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा✅
D.рдк्рд░рд╡рд╕рди
*Qu31:-рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी рдПрд╡ं рднौрддिрдХ рдкूंрдЬी рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдХौрди-рд╕ा рдХрдерди рдЕрд╕рдд्рдп рд╣ै?*
A.рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЖंрд╢िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдПрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рднौрддिрдХ рдкूंрдЬी рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдПрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡ рддрдХрдиीрдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै।
B.рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी рдЕрджृрд╢्рдп рд╣ोрддी рд╣ै рддрдеा рднौрддिрдХ рдкूंрдЬी рд╕рджृрд╢्рдп рд╣ोрддी рд╣ै।
C.рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी рд╕े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рд▓ाрднाрди्рд╡िрдд рд╣ोрддा рд╣ै рдЬрдмрдХि рднौрддिрдХ рдкूंрдЬी рдХा рд▓ाрдн 30 рд╕рдоाрдЬ рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै।✅
D.рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी рдХा рдк्рд░рд╡ाрд╣ рднौрддिрдХ рдкूंрдЬी рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЬрдЯिрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै।
*Qu32:- рдоाрдирд╡ рдкूँрдЬी рд╕े рдХेрд╡рд▓ рдЙрд╕рдХा рд╕्рд╡ाрдоी рд╣ी рдирд╣ीं рд╡рд░рди् рд╕ाрд░ा рд╕рдоाрдЬ рд▓ाрднांрд╡िрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕े ___ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?*
A.рдПрдХ рдмाрд╣्рдп рд╣िрдд рд▓ाрдн✅
B.рдПрдХ рдоाрдирд╡ рд╣िрдд рд▓ाрдн
C.рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рджोрдиों
D.рдЗрдирдоे рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
*Qu33:-‘рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░’ рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрд╕ рдЖрдпु рд╡рд░्рдЧ рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдоुрдл्рдд рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░рджाрди рдХी рдЬाрддी рд╣ै?*
A.5 рд╕े 12 рд╡рд░्рд╖
B.6 рд╕े 18 рд╡рд░्рд╖
C.6 рд╕े 14 рд╡рд░्рд╖✅
D.8 рд╕े 20 рд╡рд░्рд╖
*Qu34:-рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдХो рдХाрдиूрди рдХрдм рдмрдиाрдпा?*
A.рд╡рд░्рд╖ 2008
B.рд╡рд░्рд╖ 2012
C.рд╡рд░्рд╖ 2009✅
D.рд╡рд░्рд╖ 2019
*рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд Quiz*

*рдк्рд░рд╢्рди -1 рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдХो рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рд╕ंрд╡िрдзाрди рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा?*
A рднाрд░рдд
B рдЕрдоेрд░िрдХा✔
C рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा
D рдл्рд░ांрд╕
*рдк्рд░рд╢्рди 2 рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдХो рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рдкрд░िрдЪрдп рдкрдд्рд░ рдХिрд╕рдиे рдХрд╣ा?*
A рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░
B рдЬрд╡ाрд╣рд░рд▓ाрд▓ рдиेрд╣рд░ू
C рдПрди рдП рдкाрд▓рдХी рд╡ाрд▓ा ✔
D рдаाрдХुрд░рджाрд╕ рднाрд░्рдЧрд╡
*рдк्рд░рд╢्рди 4 рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै рдЗрд╕ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХो рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдж्рд╡ाрд░ा рдХрдм рд╕рд░्рд╡рд╕рдо्рдорддि рд╕े рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा?*
A 22 рдЬрдирд╡рд░ी 1947✔
B 28 рдЬрдирд╡рд░ी 1947
C 13 рджिрд╕ंрдмрд░ 1946
D 11 рджिрд╕ंрдмрд░ 1946
*рд╡्рдпाрдЦ्рдпा - 13 рджिрд╕ंрдмрд░ 1946 рдХो рдкंрдбिрдд рдиेрд╣рд░ू рдиे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдкेрд╢ рдХिрдпा рдЬिрд╕े 22 рдЬрдирд╡рд░ी 1947 рдХो рд╕рд░्рд╡рд╕рдо्рдорддि рд╕े рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा*
*рдк्рд░рд╢्рди 5 рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдоें рд╢рдм्рджों рдХा рд╕рд╣ी рд░ूрдк рд╣ै?*
A рд╕ंрдкूрд░्рдг рдк्рд░рднुрдд्рд╡ рд╕ंрдкрди्рди, рдзрд░्рдордиिрд░рдкेрдХ्рд╖ ,рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी, рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп
B рд╕ंрдкूрд░्рдг рдк्рд░рднुрдд्рд╡ рд╕ंрдкрди्рди рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп
C рд╕ंрдкूрд░्рдг рдк्рд░рднुрдд्рд╡ рд╕ंрдкрди्рди рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी рдзрд░्рдордиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп✔
D рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी рд╕ंрдкूрд░्рдг рдк्рд░рднुрдд्рд╡ рд╕ंрдкрди्рди рдзрд░्рдордиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп
*рдк्рд░рд╢्рди 6 рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдоें рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рди्рдпाрдп рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЧрдИ рд╣ै?*
A рджो
B рдЪाрд░
C рддीрди ✔
D рдПрдХ
*рд╡्рдпाрдЦ्рдпा - рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдоें рддीрди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рди्рдпाрдп рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рди्рдпाрдп рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЧрдИ рд╣ै*
*рдк्рд░рд╢्рди 7 рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдоें рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЧрдИ рд╣ै?*
A рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдоें рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдирд╣ीं рд╣ै
B рдЪाрд░ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी
C рддीрди рдк्рд░рдХाрд░ рдХी
D рдкांрдЪ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी✔
*рд╡्рдпाрдЦ्рдпा - рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдоें рдкांрдЪ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै рдЬो рд╡िрдЪाрд░, рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि, рдзрд░्рдо ,рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рдЙрдкाрд╕рдиा рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╣ै*
*рдк्рд░рд╢्рди 8 рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдоें 42 рд╡ें рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕ंрд╢ोрдзрди рдж्рд╡ाрд░ा рдЬोрдб़े рдЧрдП рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी рдзрд░्рдордиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рдФрд░ рдЕрдЦंрдбрддा рд╢рдм्рдж рдоें рдЕрдЦंрдбрддा рд╢рдм्рдж рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдХे рдХौрди рд╕े рдкैрд░े рдоें рдЬोрдб़ा?*
A рдкंрдЪрдо
B  рд╕рдк्рддрдо✔
C рдж्рд╡िрддीрдп
D  рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдоें рдкैрд░े рд╣ै рд╣ी рдирд╣ीं
*рд╡्рдпाрдЦ्рдпा - рдЕрдЦंрдбрддा рд╢рдм्рдж рдХो рд╕рдк्рддрдо рдкैрд░ों рдоें рдЬोрдб़ा рдЧрдпा рддрдеा рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी рдФрд░ рдзрд░्рдо рдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рд╢рдм्рдж рдж्рд╡िрддीрдп рдкैрд░ों рдоें рдЬोрдб़े рдЧрдП*
*рдк्рд░рд╢्рди 9 рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдоें рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рдХृрддि рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдШोрд╖िрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै*
A рд╕ंрдк्рд░рднु рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी рдзрд░्рдо рдЖрдзाрд░िрдд рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдПрд╡ं рдЧрдгрддंрдд्рд░рддा рд░ाрдЬ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
B рд╕ंрдк्рд░рднु рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी рдзрд░्рдо рдЖрдзाрд░िрдд рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдПрд╡ं рд░ाрдЬрддंрдд्рд░
C рд╕ंрдк्рд░рднु рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी рдзрд░्рдордиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдПрд╡ं рдЧрдгрддांрдд्рд░िрдХ рд░ाрдЬ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा✔
D рдЗрдирдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
*рдк्рд░рд╢्рди 10 рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдХो рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рдХुंрдЬी рдиोрдЯ рдХिрд╕рдиे рдХрд╣ा?*
A рдаाрдХुрд░рджाрд╕ рднाрд░्рдЧрд╡
B  рдПрдЪрд╕ी рдоुрдЦрд░्рдЬी
C рд╡ीрдЯी рдХृрд╖्рдгрдоाрдЪाрд░ी
D рдЕрд░्рдиेрд╕्рдЯ рдмाрд░्рдХрд░✔
*рдк्рд░рд╢्рди 11 рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рд╣рдоाрд░े рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╕рдкрдиों рдХा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै рдпрд╣ рдХрдерди рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдХे рдмाрд░े рдоें рдХिрд╕рдиे рдХрд╣ा?*
A рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░
B рдбॉ рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж
C  рдПрдЪрд╕ी рдоुрдЦрд░्рдЬी
D рд╡ीрдЯी рдХृрд╖्рдгрдоाрдЪाрд░ी
E рдЕрд▓्рд▓ाрджी рдХृрд╖्рдгрд╕्рд╡ाрдоी рдЕрдп्рдпрд░✔
*рд╡्рдпाрдЦ्рдпा - рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдбॉ рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдеे рддрдеा рдЗрд╕рдХे рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдПрдЪ рд╕ी рдоुрдЦрд░्рдЬी рддрдеा рд╡ी рдЯी рдХृрд╖्рдгрдоाрдЪाрд░ी рджोрдиों рдиिрд░्рд╡ाрдЪिрдд рд╣ुрдП рдеे*
*рдк्рд░рд╢्рди 12 рдХिрд╕ рд╡ाрдж рдХे рджौрд░ाрди рдХрд╣ा рдЧрдпा рдХि рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рднाрд░рддीрдп рд╕рд╡िрдзाрди рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै?*
A  рдХेрд╕рд╡ाрдиंрдж рднाрд░рддी рдоाрдорд▓ा 1973
B рдПрд▓ рдЖрдИ рд╕ी рдСрдл рдЗंрдбिрдпрди рдоाрдорд▓ा 1995
C рдмेрд░ुрд╡ाрдб़ी рд╕ंрдШ рдоाрдорд▓ा 1960✔
D  рдЗрдирдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
️рдбेрд▓ी рдХा рдбोрдЬ 06 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019

1. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рд╣ाрдЙрд╕ рдСреЮ рд░ीрдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрдЯिрд╡ рдиे рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдЧृрд╣ рдпुрдж्рдз рд╕े рдЕрдоेрд░िрдХा рдХो рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдиे рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдорддрджाрди рдХिрдпा?
a.    рдЗрд░ाрдХ
b.    рдкेрд░ू
c.    рд╕ीрд░िрдпा
d.    рдпрдорди✔️
2. рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ (рдПрдбीрдмी) рдиे 'рд╡्рдпाрдкрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЪुрдиौрддिрдпों' рдХा рд╣рд╡ाрд▓ा рджेрддे рд╣ुрдП рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2018 рдоें 5.2 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╕े рдЧिрд░рдХрд░ 2019 рдоें рдХिрддрдиा рд╣ोрдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧाрдпा рд╣ै?
a.    3.9%✔️
b.    4.9%
c.    4.5%
d.    5.1%
3. рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕्рдЯीрдлрди рд╣ॉрдХिंрдЧ рдХे рдХिрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХो рдоाрдирдиे рд╕े рдЗрдирдХाрд░ рдХिрдпा рд╣ै?
a.    рдбाрд░्рдХ рдоैрдЯрд░✔️
b.    рдмेрдмी рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕
c.    рдЕрд░्рде рд░ोрдЯेрд╢рди
d.    рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрд▓िрдХ рдХोрд▓ाрдЗреЫрди
4. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдмीрдЖрдИрдПрд╕  рдФрд░ рдХिрд╕ рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдиे рдоाрдирдХीрдХрд░рдг рддрдеा рдЕрдиुрд░ूрдкрддा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХे рд▓िрдП рдПрдордУрдпू  рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпे рд╣ैं?
a.    рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдордж्рд░ाрд╕
b.    рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рджिрд▓्рд▓ी✔️
c.    рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдХाрдирдкुрд░
d.    рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдЬрдмрд▓рдкुрд░
5.  рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे рднाрд░рдд рдХी рдХिрд╕ рджрд╡ा рдХрдо्рдкрдиी рдХो рдЬाрдкाрди рдХी рджрд╡ा рдХंрдкрдиी рджाрдЗрдЪी рд╕ैंрдХ्рдпो рдХे рдмрдХाрдпा 4,000 рдХрд░ोреЬ рд░ुрдкрдпे рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдЪेрддाрдпा рд╣ै?
a.    рд╕िрдк्рд▓ा
b.    рдоैрдирдХाрдЗंрдб
c.    рд░ैрдирдмैрдХ्рд╕ी✔️
d.    рдбाрдмрд░
6. рдлीрдлा рдж्рд╡ाрд░ा 04 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019 рдХो рдЬाрд░ी рд╡िрд╢्рд╡ рд░ैंрдХिंрдЧ рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХो 101рд╡ां рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै?
a.    рдиेрдкाрд▓
b.    рдЪीрди
c.    рд░ूрд╕
d.    рднाрд░рдд✔️
7. рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдоें рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдП рдЧрдП рдЕрдоेрд░िрдХी рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдХे рдПрдХ рд╡िрдоाрди рдХा рдорд▓рдмा рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЦोрдЬा рд╣ै?
a.    рдЕрд░ूрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢✔️
b.    рдкंрдЬाрдм
c.    рдмिрд╣ाрд░
d.    рдЭाрд░рдЦंрдб
8. рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЙрдд्рддрд░рдкूрд░्рд╡ी рддрдЯ рдХे рдкांрдЪ рд╢рд╣рд░ों рдФрд░ рдХाрдЙंрдЯी рдоें рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рд▓рдЧी рдЖрдЧ рдХो 05 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019 рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдкрджा рдХी рд╕्рдеिрддि рдШोрд╖िрдд рдХी?
a.    рдЪीрди
b.    рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा ✔️
c.    рднाрд░рдд
d.    рдиेрдкाрд▓
9. рдЬрдо्рдоू рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рдкुрд▓рд╡ाрдоा рд╣рдорд▓े рдХे рдмाрдж рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдиे рдмाрд░ाрдоूрд▓ा рд╕े рдЙрдзрдордкुрд░ рддрдХ рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдкрд░ 31 рдордИ рддрдХ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╣рдл्рддे рдоें рдиाрдЧрд░िрдХ рдпाрддाрдпाрдд рдХो рдХिрддрдиे рджिрди рдмंрдж рдХрд░рдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рддीрди
b.    рдЪाрд░
c.    рджो✔️
d.    рдкांрдЪ
10. рднाрд░рдд рдиे рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рд╕ाрде рд▓िрдеिрдпрдо рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ेрддु рдПрдХ рд╕рдордЭौрддे рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рд╣ैं?
a.    рдмोрд▓ीрд╡िрдпा✔️
b.    рдЪीрди
c.    рд░ूрд╕
d.    рдЗрд░ाрдХ
рдЙрдд्рддрд░:
1. d. рдпрдорди
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рд╣ाрдЙрд╕ рдСреЮ рд░ीрдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрдЯिрд╡ рдиे рдпрдорди рдХे рдЧृрд╣ рдпुрдж्рдз рд╕े рдЕрдоेрд░िрдХा рдХो рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдиे рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдорддрджाрди рдХिрдпा рдЕрдоेрд░िрдХा рдХो рдпрдорди рдЧृрд╣ рдпुрдж्рдз рд╕े рдмाрд╣рд░ рдиिрдХाрд▓рдиे рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें 247 рдордд рдкреЬे рдЬрдмрдХि рдЗрд╕рдХे рд╡िрд░ोрдз рдоें 175 рдордд рдкреЬे.
  
2. a. 3.9%
рд╡िрд╡рд░рдг: рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ (рдПрдбीрдмी) рдиे рд╡्рдпाрдкрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЪुрдиौрддिрдпों рдХा рд╣рд╡ाрд▓ा рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2018 рдоें 5.2 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╕े рдЧिрд░рдХрд░ 2019 рдоें 3.9 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдкрд░ рдЖ рдЬाрдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै.
3. a. рдбाрд░्рдХ рдоैрдЯрд░
рд╡िрд╡рд░рдг:  рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕्рдЯीрдлрди рд╣ॉрдХिंрдЧ рдХे рдбाрд░्рдХ рдоैрдЯрд░ рдХे рд╕्рд░ोрдд рдХो рдмрддाрдиे рд╡ाрд▓े рдЙрдирдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдХो рдирдХाрд░ рджिрдпा рд╣ै. 
4. b. рдЖрдИрдЖрдИрдЯी, рджिрд▓्рд▓ी
рд╡िрд╡рд░рдг: BIS рдФрд░ IIT рджिрд▓्рд▓ी рдоाрдирдХीрдХрд░рдг, рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рддрдеा рдЕрдиुрд░ूрдкрддा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХे рд▓िрдП рд╕ेंрдЯрд░ рдСреЮ рдПрдХ्рд╕ीрд▓ेंрд╕ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрд░ेंрдЧे. рдЗрд╕ рдХेंрдж्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा IIT-рджिрд▓्рд▓ी рдХे рдХैंрдкрд╕ рдоें рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा.
5. c. рд░ैрдирдмैрдХ्рд╕ी
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे рдХрд╣ा рд╣ै рдХि рд░ैрдирдмैрдХ्рд╕ी рдХे рдкूрд░्рд╡ рдк्рд░рдоोрдЯрд░ рдорд▓рд╡िंрджрд░ рдФрд░ рд╢िрд╡िंрджрд░ рд╕िंрд╣ рдиे рдЬाрдкाрди рдХी рджрд╡ा рдХंрдкрдиी рджाрдЗрдЪी рд╕ैंрдХ्рдпो рдХे 4,000 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП рдХी рдмрдХाрдпा рд░ाрд╢ि рди рдЪुрдХाрдИ рддो рдЙрди्рд╣ें рдЬेрд▓ рднेрдЬ рджिрдпा рдЬाрдпेрдЧा.

6. d. рднाрд░рдд
рд╡िрд╡рд░рдг: рдлीрдлा рдж्рд╡ाрд░ा 04 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019 рдХो рдЬाрд░ी рд╡िрд╢्рд╡ рд░ैंрдХिंрдЧ рдоें рднाрд░рдд рдХो 101рд╡ां рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै. рднाрд░рддीрдп рдЯीрдо рдХे рдХुрд▓ рдЕंрдХ 1219 рд╣ैं рдФрд░ рд╡рд╣ рдПрд╢िрдпाрдИ рджेрд╢ों рдоें 18рд╡ें рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╣ै. 
7. a. рдЕрд░ूрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢
рд╡िрд╡рд░рдг: рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХे 12 рд╕рджрд╕्рдпीрд░рдп рдЧрд╢्рддी् рджрд▓ рдиे рдкुрд▓िрд╕ рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ 30 рдоाрд░्рдЪ 2019 рдХो рдЕрд░ूрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рд░ोрдЗंрдЧ рдЬिрд▓े рд╕े рдЕрдоेрд░िрдХी рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдХे рдПрдХ рд╡िрдоाрди рдХा рдорд▓рдмा рдЦोрдЬ рдиिрдХाрд▓ा, рдЬो рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ो рдпुрдж्рдз рдХे рд╕рдордп рдХा рд╣ै.
8. b. рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा
рд╡िрд╡рд░рдг: рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЙрдд्рддрд░рдкूрд░्рд╡ी рддрдЯ рдХे рдкांрдЪ рд╢рд╣рд░ों рдФрд░ рдХाрдЙंрдЯी рдоें рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рд▓рдЧी рдЖрдЧ рдХो 05 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019 рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдкрджा рдХी рд╕्рдеिрддि рдШोрд╖िрдд рдХी.
9. c. рджो
рд╡िрд╡рд░рдг: рдЬрдо्рдоू рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рдкुрд▓рд╡ाрдоा рдоें рд╕ीрдЖрд░рдкीрдПрдл рдХे рдХाрдлिрд▓े рдФрд░ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬрд╡ाрд╣рд░ рд╕ुрд░ंрдЧ рдХे рдкाрд╕ рдХाрд░ рд╡िрд╕्рдлोрдХрдЯ рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдиे рдмрдб़ा рдлैрд╕рд▓ा рд▓िрдпा рд╣ै. рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдиे рдмाрд░ाрдоूрд▓ा рд╕े рдЙрдзрдордкुрд░ рддрдХ рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдкрд░ 31 рдордИ рддрдХ рд╣рд░ рд╣рдл्рддे рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдФрд░ рдмुрдзрд╡ाрд░ рдХो рдиाрдЧрд░िрдХ рдпाрддाрдпाрдд рдХो рдмंрдж рдХрд░рдиे рдХा рдШोрд╖рдгा рдХिрдпा рд╣ै.
10.  a. рдмोрд▓ीрд╡िрдпा
рд╡िрд╡рд░рдг: рднाрд░рдд рдФрд░ рдмोрд▓ीрд╡िрдпा рдиे рд▓िрдеिрдпрдо рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕рдордЭौрддे рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рд╣ैं, рдЬो рдмिрдЬрд▓ी рдХे рд╡ाрд╣рдиों рдФрд░ рд╕ेрд▓ рдлोрди рдХो рдмिрдЬрд▓ी рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै.
*рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕: 8 April 2019*

*1.* рдкूрд░्рд╡ рдиेрддा рдоोрд╣рдо्рдордж рдирд╢ीрдж рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдоाрд▓рджीрд╡ рджेрд╢ рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдЬीрдд рджрд░्рдЬ рдХी рд╣ै. рдкूрд░्рд╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдирд╢ीрдж (51) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрд╕рдж рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рдкрдж рдкрд░ рд▓ौрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рд╣ैं рдЙрдирдХी рдоाрд▓рджीрд╡िрдпрди рдбेрдоोрдХ्рд░ेрдЯिрдХ рдкाрд░्рдЯी 87 рд╕рджрд╕्рдпीрдп рд╕рджрди рдоें рджो рддिрд╣ाрдИ рдмрд╣ुрдордд рдХी рдУрд░ рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै.,
*2.* рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╡िрдд्рдд рд╡िрднाрдЧ рдХे рдбेрд╡िрдб рдоाрд▓्рдкाрд╕ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдХा 13рд╡ा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рд╣ै. рд╡े рдЕрднी рд╡िрдд्рдд рд╡िрднाрдЧ рдоें рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдорд▓ों рдХे рдЙрдк рдоंрдд्рд░ी рд╣ै. рдФрд░ рдЙрдирдХा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ 09 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019 рд╕े рдкांрдЪ рд╕ाрд▓ рдХे рд▓िрдпे рд╣ोрдЧा.,
*3.* рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдоें рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдП рдЕрдоेрд░िрдХी рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдХे рдПрдХ рд╡िрдоाрди рдХा рдорд▓рдмा рдвूंрдвा рд╣ै. рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдиे рдЕрд░ूрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рд░ोрдЗंрдЧ рдЬिрд▓े рдоें рдЧрд╢्‍рддी рджрд▓ рдХो рд╡िрдоाрди рдХा рдорд▓рдмा рдкांрдЪ рдлुрдЯ рдиीрдЪे рдмрд░्рдл рдоें рджрдмा рдоिрд▓ा рд╣ै.,
*4.* рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ (рдПрдбीрдмी) рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдЖрдЙрдЯрд▓ुрдХ-2019 рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдпा рд╣ै. рдЬिрд╕рдоे рдПрдбीрдмी рдиे 2019-20 рдХे рд▓िрдП *рднाрд░рдд рдХी рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж (рдЬीрдбीрдкी) рдХो рдШрдЯाрдХрд░ 7.2 рдк्рд░рддिрд╢рдд* рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै.,
*5.* рдлेрдХ рди्рдпूрдЬ рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХрд░ीрдм 5.12 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рддрдХ рдХे рдЬुрд░्рдоाрдиे рдХा рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдХिрдпा рд╣ै рдФрд░ рд╕ाрде рд╣ी 10 рд╕ाрд▓ рдХे рдЬेрд▓ рдХा рднी рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдХिрдпा рд╣ै. рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдХंрдкрдиिрдпां рдЗрд╕ рдХाрдиूрди рдХो рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдкрд░ рд╣рдорд▓ा рдоाрди рд░рд╣ी рд╣ैं.,
*6.* рдЕрдоेрд░िрдХी рдЕрди्рддрд░िрдХ्рд╖ рдПрдЬेंрд╕ी рдиाрд╕ा рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╡िрдоाрдиों рдХे рд▓िрдП рд▓рдЪीрд▓े рдФрд░ рдлोрд▓्рдбेрдмрд▓ рд╡िंрдЧ्рд╕ рдмрдиाрдП рд╣ै. рдЗрд╕рд╕े рдЗрдирдХी рдоैрди्рдпुрдлैрдХ्рдЪрд░िंрдЧ рдФрд░ рдоेंрдЯिрдиेंрд╕ рдЖрд╕ाрди рд╣ोрдЧा рдФрд░ рдпे рд╡िрдоाрди рдЙреЬाрди рдХे рджौрд░ाрди рдЖрдХाрд░ рдмрджрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ै.,
*7.*  рдРрдордЬॉрди рд╕ैрдЯрд▓ाрдЗрдЯ्рд╕ рдХे рдЬрд░िрдП рд╣ाрдИ рд╕्рдкीрдб рдм्рд░ॉрдбрдмैंрдб рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдоेрд░िрдХी рдХंрдкрдиी рдЕрддंрд░िрдХ्рд╖ рдоें 3000 рд╕ैрдЯрд▓ाрдЗрдЯ्рд╕ рдХा рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рд╕्рдеाрдкिрдХ рдХрд░ेрдЧी. рдЕрдоेреЫрди рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдЬेрдл рдмेрдЬॉрд╕ рдиे рдЕрдкрдиे рд╕्рдкेрд╕ рд╡ेंрдЪрд░ рдХे рддрд╣рдд *‘рдк्рд░ॉрдЬेрдХ्рдЯ рдХुрдИрдкрд░’* рдХी рдпोрдЬрдиा рдмрдиाрдпीं рд╣ै.,
*8.* рдоाрд░्рдХेрдЯ рдХैрдк рдХे рд╣िрд╕ाрдм рд╕े рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд░िрд▓ाрдпंрд╕ рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░ी рдХंрдкрдиी рдЯॉрдк 10 рдХंрдкрдиिрдпो рдоें рдкрд╣рд▓े рд╕्рдеाрди рдкрд╣ुрдЪ рдЧрдпी рд╣ै. рдЯॉрдк 10 рдХंрдкрдиिрдпो рдоें рд╕े рдЯॉрдк 3 рдХंрдкрдиी (рд░िрд▓ाрдпंрд╕ рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░ी, рдЯीрд╕ीрдПрд╕, рдПрдЪрдбीрдПрдлрд╕ी рдмैंрдХ) рдХा рдоाрд░्рдХेрдЯ рдХैрдк рдкिрдЫрд▓े рд╕рдк्рддाрд╣ 40,597 рдХрд░ोреЬ рд░ुрдкрдпे рдмрдв़ рдЧрдпा рд╣ै.,
*9.* рд╡िрдХ्рд░рдо рдХिрд░्рд▓ोрд╕्рдХрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рдд рдХे *рднाрд░рддीрдп рдЙрдж्рдпोрдЧ рдкрд░िрд╕ंрдШ (рд╕ीрдЖрдИрдЖрдИ) рдХे рдирдП рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖* рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдпрднाрд░ рд╕ंрднाрд▓ा рд╣ै. рдЙрди्рд╣ोंрдиे рднाрд░рддी рдЗंрдЯрд░рдк्рд░ाрдЗрдЬेрдЬ рдХे рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░ाрдХेрд╢ рднाрд░рддी рдоिрдд्рддрд▓ рдХा рд╕्рдеाрди рд▓िрдпा рд╣ै.,
*10.* рдЬोрдоैрдЯो рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдХी рдЧрдпी рдПрдХ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдоुрддाрдмिрдХ, рдлूрдб рдбिрд▓ीрд╡рд░ी рдХंрдкрдиी рдЬोрдоैрдЯो рдХो 29.4 рдХрд░ोрдб़ рдбॉрд▓рд░ (2,035 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП) рдХा рдШाрдЯा рд╣ुрдЖ рд╣ै. рд╣ाрд▓ाँрдХि рдЙрдирдХा рд░ेрд╡ेрди्рдпू рддीрди рдЧुрдиा рд╣ोрдХрд░ 20.6 рдХрд░ोрдб़ рдбॉрд▓рд░ рдкрд╣ुंрдЪ рдЧрдпा рд╣ै
❄️рдбेрд▓ी рдХा рдбोрдЬ 09 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019
1. рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे рдЪुрдиाрд╡ рдЖрдпोрдЧ рдХो рджिрдП рдЧрдпे рдиिрд░्рджेрд╢ рдоें рдПрдХ рдИрд╡ीрдПрдо рдХी рдЬрдЧрд╣ рдЕрдм рдХिрддрдиे рдИрд╡ीрдПрдо рд╡ рд╡ीрд╡ीрдкैрдЯ рдкрд░्рдЪिрдпों рдХा рдоिрд▓ाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд╣ा рд╣ै?
a.    рдЪाрд░
b.    рдкांрдЪ✔️
c.    рдЫрд╣
d.    рд╕ाрдд
2. рдИрдПрд╕рдкीрдПрди рдЗंрдбिрдпा рдорд▓्рдЯी-рд╕्рдкोрд░्рдЯ्рд╕ рдЕрд╡ाрд░्рдб्рд╕ 2018 рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕े рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдкुрд░ुрд╖ рдЦिрд▓ाреЬी рдЪुрдиा рдЧрдпा?
a.    рд╡िрд░ाрдЯ рдХोрд╣рд▓ी
b.    рд╕ौрд░рдн рдЪौрдзрд░ी
c.    рдк्рд░рджीрдк рдХुрдоाрд░
d.    рдиीрд░рдЬ рдЪोрдкреЬा✔️
3. рдИрдПрд╕рдкीрдПрди рдЗंрдбिрдпा рдорд▓्рдЯी-рд╕्рдкोрд░्рдЯ्рд╕ рдЕрд╡ाрд░्рдб्рд╕ 2018 рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕े рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдорд╣िрд▓ा рдЦिрд▓ाреЬी рдЪुрдиा рдЧрдпा?
a.    рд╕ाрдиिрдпा рдоिрд░्реЫा
b.    рд╕ाрдЗрдиा рдиेрд╣рд╡ाрд▓
c.    рдкीрд╡ी рд╕िंрдзु✔️
d.    рдордиु рднाрдХрд░
4. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕े рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рдЬिрдо рдпोंрдЧ
b.    рдбेрд╡िрдб рдоाрд▓्рдкाрд╕✔️
c.    рдЬॉрд░्рдЬ рдХूрд▓рдиी
d.    рдХेрд╡िрди рдХ्рд▓ोрдиेрд░
5. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рддीрдп рдЙрдж्рдпोрдЧ рдкрд░िрд╕ंрдШ (рд╕ीрдЖрдИрдЖрдИ) рдХे рдирдП рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдпрднाрд░ рд╕ंрднाрд▓ा рд╣ै?
a.    рдЕрд░рд╡िрди्рдж рдд्рдпाрдЧी
b.    рджेрд╡ेрди्рдж्рд░ рднрджौрд░िрдпा
c.    рдЖрд╢ुрддोрд╖ рдЬैрди
d.    рд╡िрдХ्рд░рдо рдХिрд░्рд▓ोрд╕्рдХрд░✔️
6. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рдлीрдлा рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд╕рджрд╕्рдп рдЪुрдиे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े рднाрд░рддीрдп рдмрди рдЧрдП рд╣ैं?
a.    рд╕ुрд░ेрд╢ рдорд╣ाрдЬрди
b.    рдирд▓िрди рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी
c.    рдк्рд░рдлुрд▓्рд▓ рдкрдЯेрд▓✔️
d.    рдЧрдЬेрди्рдж्рд░ рдЕрд╡рд╕्рдеी
7. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд▓рдХ्рд╖्рдоी рд╡िрд▓ाрд╕ рдмैंрдХ рдХो рдлाрдЗрдиेंрд╕िंрдЧ рдХрдо्рдкрдиी рдоें рд╡िрд▓рдп рд╣ेрддु рдоंрдЬूрд░ी рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ рд╣ै?
a.    рдЗंрдбिрдпा рдЗंрдл्рд░ाрд╕्рдЯ्рд░рдХ्рдЪрд░ рдлाрдЗрдиेंрд╕ рд▓िрдоिрдЯेрдб
b.    рдЗंрдбिрдпाрдмुрд▓्рд╕ рд╣ाрдЙрд╕िंрдЧ рдлाрдЗрдиेंрд╕ рд▓िрдоिрдЯेрдб✔️
c.    рдпूрд╕ी рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрдХ рдлाрдЗрдиेंрд╕ рд▓िрдоिрдЯेрдб
d.    рдКрд╖ा рдлाрдЗрдиेंрд╢िрдпрд▓ рд╕рд░्рд╡िрд╕ рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд▓िрдоिрдЯेрдб
8. рднाрд░рдд рдХे рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╣ैрдм्рд░ोрд╕्рдЯेрдо рдк्рд░рдЬाрддि рдХी рдордХреЬी рдХी рдЦोрдЬ рдХी рдЧрдИ рд╣ै?
a.    рддрдоिрд▓рдиाрдбु
b.    рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢
c.    рдХेрд░рд▓✔️
d.    рддेрд▓ंрдЧाрдиा
9. рдордгिрдкुрд░ рдоें рдХिрд╕ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╣ुрдИ рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХी рд▓реЬाрдИ рдХी рдпाрдж рдоें 7 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рдк्рд▓ेрдЯिрдирдо рдЬुрдмрд▓ी рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдордиाрдпा рдЧрдпा?
a.    рдХंрдЧрд▓ा рдЯोंрдЧрдмी✔️
b.    рдЪрд░рдЦा рд╕ुрддाрд▓ी
c.    рдЕंрдЧाрд▓ी рд░ेрдмेрдХा
d.    рд░ोрд╢рди рд╕ेрддु
10. рд╕िрд╡िрд▓ рд╕ेрд╡ा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा-2018 рдоें рдкрд╣рд▓े рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рдХा рдХ्рдпा рдиाрдо рд╣ै?
a.    рд╢्рд░ेрдпांрд╢ рдХुрдоाрд░
b.    рдЕрдХ्рд╖рдд рдЬैрди
c.    рд╢ुрднрдо рдЧुрдк्рддा
d.    рдХрдиिрд╖्рдХ рдХрдЯाрд░िрдпा✔️
рдЙрдд्рддрд░:
1. b. рдкांрдЪ
рд╡िрд╡рд░рдг: рдкрдЪाрд╕ рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╡ीрд╡ीрдкैрдЯ рдХी рдЧिрдирддी рдХी рдоांрдЧ рд╡ाрд▓ी 21 рд╡िрдкрдХ्рд╖ी рдкाрд░्рдЯिрдпों рдХी рдпाрдЪिрдХा рдкрд░ рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे рдЪुрдиाрд╡ рдЖрдпोрдЧ рдХो рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдХि рд╣рд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें 1 рдИрд╡ीрдПрдо рдХी рдЬрдЧрд╣ рдЕрдм 5 рдИрд╡ीрдПрдо рд╡ рд╡ीрд╡ीрдкैрдЯ рдкрд░्рдЪिрдпों рдХा рдоिрд▓ाрди рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा.
  
2. d. рдиीрд░рдЬ рдЪोрдкреЬा
рд╡िрд╡рд░рдг: рднाрд▓ा рдлेंрдХ рдЦिрд▓ाреЬी рдиीрд░рдЬ рдЪोрдкреЬा рдХो рд╡рд░्рд╖ 2018 рдХा рдИрдПрд╕рдкीрдПрди рдЗंрдбिрдпा рдорд▓्рдЯी-рд╕्рдкोрд░्рдЯ्рд╕ рдЕрд╡ाрд░्рдб्рд╕ рдоें рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рднाрд░рддीрдп рдЦिрд▓ाреЬी рдЪुрдиा рдЧрдпा.
3. c. рдкीрд╡ी рд╕िंрдзु
рд╡िрд╡рд░рдг: рднाрд░рддीрдп рдмैрдбрдоिंрдЯрди рдЦिрд▓ाреЬी рдФрд░ рдУрд▓ंрдкिрдХ рдкрджрдХ рд╡िрдЬेрддा рдкीрд╡ी рд╕िंрдзु рдХो рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдИрдПрд╕рдкीрдПрди рдЗंрдбिрдпा рдорд▓्рдЯी-рд╕्рдкोрд░्рдЯ्рд╕ рдЕрд╡ाрд░्рдб рдоें рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдорд╣िрд▓ा рдЦिрд▓ाреЬी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा.
4. b. рдбेрд╡िрдб рдоाрд▓्рдкाрд╕
рд╡िрд╡рд░рдг: рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЕрдоेрд░िрдХी рд╡िрдд्рдд рд╡िрднाрдЧ рдХे рдбेрд╡िрдб рдоाрд▓्рдкाрд╕ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдХे 13рд╡ें рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХे рддौрд░ рдкрд░ рдЪुрдиा рд╣ै. рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдХे рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдмोрд░्рдб рдиे рдЖрдо рд╕рд╣рдорддि рд╕े рдбेрд╡िрдб рдоाрд▓्рдкाрд╕ рдХो рд╡िрд╢्рд╡рдмैंрдХ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪрдпрди рдХिрдпा.
5. d. рд╡िрдХ्рд░рдо рдХिрд░्рд▓ोрд╕्рдХрд░
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╡िрдХ्рд░рдо рдХिрд░्рд▓ोрд╕्рдХрд░ рдиे рднाрд░рддीрдп рдЙрдж्рдпोрдЧ рдкрд░िрд╕ंрдШ (рд╕ीрдЖрдИрдЖрдИ) рдХे рдирдП рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдпрднाрд░ рд╕ंрднाрд▓ा рд▓िрдпा. рдХोрдЯрдХ рдорд╣िंрдж्рд░ा рдмैंрдХ рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдЙрджрдп рдХोрдЯрдХ рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдЕрдЧрд▓े рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдордиोрдиीрдд рдХिрдпे рдЧрдпे рд╣ैं.

6. c. рдк्рд░рдлुрд▓्рд▓ рдкрдЯेрд▓
рд╡िрд╡рд░рдг: рдЕрдЦिрд▓ рднाрд░рддीрдп рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдорд╣ाрд╕ंрдШ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдк्рд░рдлुрд▓्рд▓ рдкрдЯेрд▓ рдлीрдлा (рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдХी рд╡िрд╢्рд╡ рдиिрдпाрдордХ рд╕ंрд╕्рдеा) рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд╕рджрд╕्рдп рдЪुрдиे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े рднाрд░рддीрдп рдмрди рдЧрдП рд╣ैं.
7. b. рдЗंрдбिрдпाрдмुрд▓्рд╕ рд╣ाрдЙрд╕िंрдЧ рдлाрдЗрдиेंрд╕ рд▓िрдоिрдЯेрдб
рд╡िрд╡рд░рдг: рд▓рдХ्рд╖्рдоी рд╡िрд▓ाрд╕ рдмैंрдХ рддрдеा рдЗंрдбिрдпाрдмुрд▓्рд╕ рд╣ाрдЙрд╕िंрдЧ рдлाрдЗрдиेंрд╕ рд▓िрдоिрдЯेрдб рдХे рд╡िрд▓рдп рдХो рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдоंрдЬूрд░ी рдк्рд░рджाрди рдХी рдЧрдИ рд╣ै. рд╡िрд▓рдп рдХे рддрд╣рдд рд▓рдХ्рд╖्рдоी рд╡िрд▓ाрд╕ рдмैंрдХ рдХे рдоंрдЬूрд░ рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдмैंрдХ рдХे рд╢ेрдпрд░рдзाрд░рдХों рдХो рдк्рд░рддि 100 рд╢ेрдпрд░ рдХे рдмрджрд▓े рдЗंрдбिрдпाрдмुрд▓्рд╕ рдХे 14 рд╢ेрдпрд░ рдоिрд▓ेंрдЧे.
8. c. рдХेрд░рд▓
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╢ोрдзрдХрд░्рддाрдУं рдХी рдПрдХ рдЯीрдо рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХेрд░рд▓ рдХे рдПрд░्рдиाрдХुрд▓рдо рдоें рдоौрдЬूрдж рдЗрд▓िрдеोрдбु рдЬंрдЧрд▓ों рдоें рдордХреЬी рдХी рдПрдХ рдирдИ рдк्рд░рдЬाрддि рдХी рдЦोрдЬ рдХी рдЧрдИ рд╣ै. рдЯीрдо рдиे рдпрд╣ рднी рдкाрдпा рдХि рд╣ैрдм्рд░ोрд╕्рдЯेрдо рдк्рд░рдЬाрддि рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдордХрдб़ी рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХे рд▓िрдП рдирдИ рдк्рд░рдЬाрддि рд╣ै.
9. a. рдХंрдЧрд▓ा рдЯोंрдЧрдмी
рд╡िрд╡рд░рдг: рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХे рджौрд░ाрди рдордгिрдкुрд░ рд╕्рдеिрдд рдХंрдЧрд▓ा рдЯोंрдЧрдмी рдоें рд╣ुрдП рднीрд╖рдг рдпुрдж्рдз рдХी рдпाрдж рдоें рддрдеा рд╕ैрдиिрдХों рдХे рд╕рдо्рдоाрди рдоें рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рд╖ 7 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рдХंрдЧрд▓ा рдЯोंрдЧрдмी рдпाрджрдЧाрд░ рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै.
10.  d. рдХрдиिрд╖्рдХ рдХрдЯाрд░िрдпा
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╕ंрдШ рд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ (UPSC) рдиे 5 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рд╕िрд╡िрд▓ рд╕ेрд╡ा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХा рдЕंрддिрдо рдкрд░िрдгाрдо рдЬाрд░ी рдХिрдпा, рдЗрд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдХрдиिрд╖्рдХ рдХрдЯाрд░िрдпा рдк्рд░рдердо рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд░рд╣े. рдХрдиिрд╖्рдХ рдХрдЯाрд░िрдпा рдиे IIT рдмॉрдо्рдмे рд╕े рдЕрдкрдиी рдкреЭाрдИ рдХी рд╣ै.
*Today's Top Exam Shooters*

1. рдк्рд░рд╢्рди: рдкूрд░्рд╡ рдиेрддा рдоोрд╣рдо्рдордж рдирд╢ीрдж рдиे рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдЬीрдд рджрд░्рдЬ рдХी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдоाрд▓рджीрд╡ ,
2. рдк्рд░рд╢्рди: рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЕрдкрдиे рдХिрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдХे рдбेрд╡िрдб рдоाрд▓्рдкाрд╕ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╡िрдд्рдд рд╡िрднाрдЧ,
3. рдк्рд░рд╢्рди: рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХी рд╕ेрдиा рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдоें рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдП рдЕрдоेрд░िрдХी рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдХे рдПрдХ рд╡िрдоाрди рдХा рдорд▓рдмा рдвूंрдвा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░:  рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा ,
4. рдк्рд░рд╢्рди:  рдХिрд╕рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдЖрдЙрдЯрд▓ुрдХ-2019 рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░:  рдПрдбीрдмी,
5. рдк्рд░рд╢्рди: рдлेрдХ рди्рдпूрдЬ рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХрд░ीрдм 5.12 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рддрдХ рдХे рдЬुрд░्рдоाрдиे рдХा рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдХिрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рд╕рд░рдХाрд░ ,
6. рдк्рд░рд╢्рди: рдХिрд╕ рдЕрди्рддрд░िрдХ्рд╖ рдПрдЬेंрд╕ी рдиे рд╡िрдоाрдиों рдХे рд▓िрдП рд▓рдЪीрд▓े рдФрд░ рдлोрд▓्рдбेрдмрд▓ рд╡िंрдЧ्рд╕ рдмрдиाрдП рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдиाрд╕ा,
7. рдк्рд░рд╢्рди: рд╣ाрдИ рд╕्рдкीрдб рдм्рд░ॉрдбрдмैंрдб рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдоेрд░िрдХी рдХंрдкрдиी рдЕрддंрд░िрдХ्рд╖ рдоें рдХिрддрдиे рд╕ैрдЯрд▓ाрдЗрдЯ्рд╕ рдХा рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рд╕्рдеाрдкिрдХ рдХрд░ेрдЧी?
рдЙрдд्рддрд░: 3000 рд╕ैрдЯрд▓ाрдЗрдЯ्рд╕ ,
8. рдк्рд░рд╢्рди: рдоाрд░्рдХेрдЯ рдХैрдк рдХे рд╣िрд╕ाрдм рд╕े рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХौрди рд╕ी рдХंрдкрдиी рдЯॉрдк 10 рдХंрдкрдиिрдпो рдоें рдкрд╣рд▓े рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдкрд╣ुрдЪ рдЧрдпी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд░िрд▓ाрдпंрд╕ рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░ी ,
9. рдк्рд░рд╢्рди: рд╡िрдХ्рд░рдо рдХिрд░्рд▓ोрд╕्рдХрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рдд рдХे рдХिрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдХे рдирдП рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдпрднाрд░ рд╕ंрднाрд▓ा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рднाрд░рддीрдп рдЙрдж्рдпोрдЧ рдкрд░िрд╕ंрдШ ,
10. рдк्рд░рд╢्рди: рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2018-19 рдоें рдХिрд╕ рдлूрдб рдбिрд▓ीрд╡рд░ी рдХंрдкрдиी рдХो 29.4 рдХрд░ोрдб़ рдбॉрд▓рд░ (2,035 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП) рдХा рдШाрдЯा рд╣ुрдЖ рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЬोрдоैрдЯो,
11. рдк्рд░рд╢्рди: рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рджिрд╡рд╕ 2019 рдХा рд╡िрд╖рдп рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕рд▓ рдХрд╡рд░ेрдЬ: рдПрд╡рд░ीрд╡рди, рдПрд╡рд░ीрд╡्рд╣ेрд░,
12. рдк्рд░рд╢्рди: ADB рдж्рд╡ाрд░ा рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдЖрдЙрдЯрд▓ुрдХ (ADO) 2019 рд░िрдкोрд░्рдЯ рдоें 2019-20 рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрди рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: "7.2%",
13. рдк्рд░рд╢्рди: рдпूрдиिрд╕ेрдл рдХी рдПрдХ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕े рдЬुрдб़ी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджाрдУं рдХे рдХाрд░рдг рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдоें рдХिрддрдиे рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдЬाрди рдЦрддрд░े рдоें рд╣ैं।
рдЙрдд्рддрд░: 19 рдоिрд▓िрдпрди,
14. рдк्рд░рд╢्рди: 2030 рдПрдЬेंрдбा рдФрд░ рдкेрд░िрд╕ рд╕рдордЭौрддे рдХे рдмीрдЪ рд╕िрдирд░्рдЬीрдЬ рдкрд░ рдкрд╣рд▓ा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХрд╣ाँ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा?
рдЙрдд्рддрд░: рдХोрдкेрдирд╣ेрдЧрди, рдбेрдирдоाрд░्рдХ,
15. рдк्рд░рд╢्рди: рдХिрд╕ рдмैंрдХ рдХे рдмोрд░्рдб рдиे рдмैंрдХ рдХो рдЗंрдбिрдпाрдмुрд▓्рд╕ рд╣ाрдЙрд╕िंрдЧ рдлाрдЗрдиेंрд╕ рдоें рд╡िрд▓рдп рдХे рд▓िрдП рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд▓рдХ्рд╖्рдоी рд╡िрд▓ाрд╕ рдмैंрдХ ,
16. рдк्рд░рд╢्рди: рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдоाрдиेрд╕рд░ рд╢рд╣рд░ рдоें рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рди्рдпूрдЬेрди рдоोрдмिрд▓िрдЯी рд╕рдоिрдЯ 2019 рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣рд░िрдпाрдгा ,
17. рдк्рд░рд╢्рди: 2018 рдоें рдЕрдкрдиी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХे рд▓िрдП 'рдИрдПрд╕рдкीрдПрди рдЗंрдбिрдпा рдорд▓्рдЯी-рд╕्рдкोрд░्рдЯ рдЕрд╡ाрд░्рдб्рд╕' рдоें рд╡рд░्рд╖ рдХी рдорд╣िрд▓ा рдЦिрд▓ाрдб़ी рдХौрди рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдкी.рд╡ी. рд╕िंрдзु,
18. рдк्рд░рд╢्рди: рд╕рднी рдХे рд▓िрдП рд╕рддрдд рдКрд░्рдЬा (SEforALL) рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рд╕ंрдЧрдарди рдХрд╣ां рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╡िрдпрдиा, рдСрд╕्рдЯ्рд░िрдпा,
19. рдк्рд░рд╢्рди: рдЖрдИрдкीрдПрд▓ 2019 рдоें рдХौрди рд╕ा рдЦिрд▓ाрдбी рдЯी20 рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоें рдЕрдкрдиे 8 рд╣рдЬाрд░ рд░рди рдкूрд░े рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдкрд╣рд▓ा рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ рдмрди рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╡िрд░ाрдЯ рдХोрд╣рд▓ी,
20. рдк्рд░рд╢्рди: рдПрдЖрдИрдПрдлрдПрдл рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдк्рд░рдлुрд▓्рд▓ рдкрдЯेрд▓ рдлीрдлा рдХाрдЙंрд╕िрд▓ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े________ рднाрд░рддीрдп рдмрди рдЧрдП рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░:  рдкрд╣рд▓े
рд╕ाрдоाрди्рдп рдЬ्рдЮाрди
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ 09 рдЕрдк्рд░ैрд▓
1. рдорд▓ेрд╢िрдпा рдУрдкрди рдмैрдбрдоिंрдЯрди рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ 2019 рдоें рдПрдХрд▓ рдкुрд░ुрд╖ рд╡рд░्рдЧ рдХा рдЦिрддाрдм рдХिрд╕рдиे рдЬीрддा?*
рдЙрдд्рддрд░ – рд▓िрди рдбैрди*
2019 рдорд▓ेрд╢िрдпा рдУрдкрди рдмैрдбрдоिंрдЯрди рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдХा рдЖрдпोрдЬрди 2 рд╕े рдЕрдк्рд░ैрд▓, 2019 рдХे рджौрд░ाрди рдорд▓ेрд╢िрдпा рдХे рдЕрдХ्рд╕िрдпाрддा рдПрд░ीрдиा рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЗрд╕ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдХी рдЗрдиाрдоी рд░ाрд╢ि 7 рд▓ाрдЦ рдбॉрд▓рд░ рдеी।рдорд▓ेрд╢िрдпा рдУрдкрди рдПрдХ рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдмैрдбрдоिंрдЯрди рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рд╣ै, рдЗрд╕рдХा рдЖрдпोрдЬрди 1937 рд╕े рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै,рдЗрд╕े рдорд▓ेрд╢िрдпा рд╕ुрдкрд░ рд╕ीрд░ीрдЬ рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
2. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕рдиे рдмॉрдо्рдмे рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпрдзीрд╢ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢рдкрде рд▓ी?*
рдЙрдд्рддрд░ – рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдк्рд░рджीрдк рдирди्рджрд░рдЬोрдЧ*
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдк्рд░рджीрдк рдирди्рджрд░рдЬोрдЧ рдиे рдмॉрдо्рдмे рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпрдзीрд╢ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢рдкрде рд▓ी। рдЙрди्рд╣ें рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рд╕ी. рд╡िрдж्рдпाрд╕ाрдЧрд░ рд░ाрд╡ рдиे рд╢рдкрде рджिрд▓ाрдИ। рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдк्рд░рджीрдк рдирди्рджрд░рдЬोрдЧ рдоाрд░्рдЪ 2017 рд╕े рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпрдзीрд╢ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдпрд░рдд्рдд рдеे।
3. рднाрд░рддीрдп рдкुрд░ुрд╖ рд╣ॉрдХी рдЯीрдо рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдХोрдЪ рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा?*
рдЙрдд्рддрд░ – рдЧ्рд░ैрд╣рдо рд░ीрдб
рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдХे рдЧ्рд░ैрд╣рдо рд░ीрдб рдХो рднाрд░рддीрдп рдкुрд░ुрд╖ рд╣ॉрдХी рдЯीрдо рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдХोрдЪ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдкिрдЫрд▓े рдЪाрд░ рдорд╣ीрдиे рд╕े рд╣ॉрдХी рдХोрдЪ рдХा рдкрдж рдЦाрд▓ी рдЪрд▓ рд░рд╣ा рдеा। рдЙрдирдХा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдЕрдЧрд▓े рд╡рд░्рд╖ рдХे рдЕंрдд рддрдХ рд╣ोрдЧा। рд╣ाрд▓ांрдХि рдЗрд╕ рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдХो рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ 2022 FIH рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рддрдХ рдмреЭाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЧ्рд░ैрд╣рдо рд░ीрдб рдХी рдоाрд╕िрдХ рддрдирдЦ्рд╡ाрд╣ 15,000 рдбॉрд▓рд░ рд╣ोрдЧी।
4. рдХेрд░рд▓ рдмाреЭ рдкрд░ рдПрдоिрдХрд╕ рдХ्рдпूрд░ी рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЬैрдХрдм рдкी. рдЕрд▓ेрдХ्рд╕
рдПрдоिрдХрд╕ рдХ्рдпूрд░ी (рди्рдпाрдпрдоिрдд्рд░) рдЬैрдХрдм рдкी. рдЕрд▓ेрдХ्рд╕ рдХो рдХेрд░рд▓ рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЙрди्рд╣ें рдХेрд░рд▓ рдоें рдЖрдИ рднीрд╖рдг рдмाреЭ рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдоाрдорд▓ों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
5. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рдд рдиे рдХिрд╕ рдЕрдл्рд░ीрдХी рджेрд╢ рд╕े CRPF рдХे рджрд▓ рдХो рд╢ांрддि рд╕ेрдиा рд╕े рд╡ाрдкрд╕ рдмुрд▓ाрдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рд▓ीрдмिрдпा
рднाрд░рдд рдиे рд▓ीрдмिрдпा рдХे рдд्рд░िрдкोрд▓ी рдоें рдХाрд░्рдпрд░рдд्рдд CRPF рджрд▓ рдХो рд╡ाрдкрд╕ рдмुрд▓ाрдпा рд╣ै, рдЗрд╕ CRPF рджрд▓ рдоें 15 рд╕ैрдиिрдХ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рджрд░рдЕрд╕рд▓ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд▓ीрдмिрдпा рдоें рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдХाрдлी рдмिрдЧреЬ рдЧрдпी рд╣ै।
6. рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рджिрд╡рд╕ рдХрдм рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – 7 рдЕрдк्рд░ैрд▓
рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рджिрд╡рд╕ рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ 7 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рджिрд╡рд╕ рдХी рдеीрдо “рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХрд╡рд░ेрдЬ” рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд▓ोрдЧों рдХो рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкреЬрдиे рдкрд░ реЫрд░ूрд░ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиा рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХाрдлी рдк्рд░рдЧрддि рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै рдкрд░рди्рддु рдЕрднी рднी рдХрд░ोреЬों рд▓ोрдЧों рдХो рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рдк्рд░ाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ैं। рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рджिрд╡рд╕ 7 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рдЗрд╕рд▓िрдП рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि 7 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1948 рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЧрдпी рдеी
7. рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рдХूрд▓िंрдЧ рдХोрдПрд▓िрд╢рди рдХो рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рд▓ांрдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдбेрдирдоाрд░्рдХ
рдбेрдирдоाрд░्рдХ рдХे рдХोрдкेрдирд╣ेрдЧेрди рдоें Global Conference on Synergies between the 2030 Agenda and Paris Agreement рдХे рджौрд░ाрди рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рдХूрд▓िंрдЧ рдХोрдПрд▓िрд╢рди рдХो рд▓ांрдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा।
8. рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рдХंрдкрдиी рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें “рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд╕्рд▓ैрдЧ рдХंрдкрдиी рдСреЮ рдж рдИрдпрд░” рдХा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЬीрддा?*
рдЙрдд्рддрд░ – рдЯाрдЯा рд╕्рдЯीрд▓
рднाрд░рдд рдХी рдЯाрдЯा рд╕्рдЯीрд▓ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें “рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд╕्рд▓ैрдЧ рдХंрдкрдиी рдСреЮ рдж рдИрдпрд░” рдХा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЬीрддा, рдЗрд╕рдХी рдШोрд╖рдгा рдЬрд░्рдордиी рдХे рдЖрдЪेрди рдоें 14рд╡ीं рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд╕्рд▓ैрдЧ рдХांрдл्рд░ेंрд╕ рдХे рджौрд░ाрди рдХी рдЧрдпी। рдЯाрдЯा рд╕्рдЯीрд▓ рдХो рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕्рдЯीрд▓ рдХे рд╕рд╣-рдЙрдд्рдкाрдж (рд╕्рд▓ैрдЧ) рдХे рдирд╡ीрди рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
9. ESPN рдЗंрдбिрдпा рдорд▓्рдЯी-рд╕्рдкोрд░्рдЯ рдЕрд╡ाрд░्рдб 2019 рдоें рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдорд╣िрд▓ा рдЦिрд▓ाреЬी рдХा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХिрд╕े рджिрдпा рдЧрдпा?*
рдЙрдд्рддрд░ – рдкी.рд╡ी. рд╕िрди्рдзु
10. рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдиे рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╢ोрдз рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рд╕ंрдЧрдарди рдХे рд╕ाрде рд╕рдордЭौрддा рдХिрдпा рд╣ै?*
рдЙрдд्рддрд░ – CSIR (рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╡ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЕрдиुрд╕рди्рдзाрди рдкрд░िрд╖рдж)
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдиे CSIR (рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╡ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЕрдиुрд╕рди्рдзाрди рдкрд░िрд╖рдж) рдХे рд╕ाрде рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╢ोрдз рдХे рд▓िрдП рд╕рдордЭौрддे рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпे। рдЗрд╕ рд╕рдордЭौрддे рдХे рддрд╣рдд рдоैрдХेрдиिрдХрд▓, рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ्рд╕, рд╕ंрдЪाрд░, рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдк्рд░ोрдкрд▓्рд╢рди рд╕िрд╕्рдЯрдо рддрдеा рдиैрдиोрдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╢ोрдз рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा।
️рдбेрд▓ी рдХा рдбोрдЬ 10 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019

1. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрдордиाрде рдХोрд╡िंрдж рдиे рдиैрд╢рдирд▓ рдЗंрд╕्рдЯीрдЯ्рдпूрд╢рдирд▓ рд░ैंрдХिंрдЧ рдл्рд░ेрдорд╡рд░्рдХ рд░ैंрдХिंрдЧ-2019 рдЬाрд░ी рдХрд░ рджी рдЗрд╕рдоें рдХिрд╕ рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдиे рдУрд╡рд░рдСрд▓ рд╢ीрд░्рд╖ рд░ैंрдХिंрдЧ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХी?
a.    рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдордж्рд░ाрд╕✔️
b.    рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдХाрдирдкुрд░
c.    рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдЦреЬрдЧрдкुрд░
d.    рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рджिрд▓्рд▓ी
2. рднाрд░рдд рдФрд░ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдмीрдЪ 26 рдоाрд░्рдЪ рд╕े 8 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХे рдмीрдЪ ‘рдоिрдд्рд░ рд╢рдХ्рддि’ рдиाрдордХ рдпुрдж्рдз рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा?
a.    рдиेрдкाрд▓
b.    рдЪीрди
c.    рд░ूрд╕
d.    рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा✔️
3. рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдЧ्рд░ैрд╣рдо рд░ीрдб рдХो рднाрд░рддीрдп рдкुрд░ुрд╖ рд╣ॉрдХी рдЯीрдо рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдХोрдЪ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб
b.    рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा✔️
c.    рдЬाрдкाрди
d.    рдЗрд░ाрдХ
4. рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे 08 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019 рдХो рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХी рд╕ेрдиा рд░िрд╡ॉрд▓्рдпुрд╢рдирд░ी рдЧाрд░्рдб рдХॉрд░्рдк्рд╕ (рдЖрдИрдЖрд░рдЬीрд╕ी) рдХो рдЖрддंрдХी рд╕ंрдЧрдарди рдШोрд╖िрдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै?
a.    рдкाрдХिрд╕्рддाрди
b.    рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢
c.    рдИрд░ाрди✔️
d.    рдЗрд░ाрдХ
5. рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2019-20 рдоें рднाрд░рдд рдХी рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рд░рд╣рдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै?
a.    7.2 рдк्рд░рддिрд╢рдд
b.    7.1 рдк्рд░рддिрд╢рдд
c.    6.9 рдк्рд░рддिрд╢рдд
d.    7.5 рдк्рд░рддिрд╢рдд✔️
6.  рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдСрдирд▓ाрдЗрди рдХंрдЯेंрдЯ рдХे рд▓िрдП рд╡्рд╣ाрдЗрдЯ рдкेрдкрд░ рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рди्рдпूреЫीрд▓ैंрдб
b.    рдм्рд░िрдЯेрди✔️
c.    рднाрд░рдд
d.    рдЪीрди
7.  рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рдСрдирд▓ाрдЗрди рдЧेрдо рдХो рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЧेрдоिंрдЧ рдпूрдиिрдХॉрд░्рди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै?
a.    рдб्рд░ीрдо-9
b.    рдЯीрдо-11
c.    рдХ्рд░िрдХ-12
d.    рдб्рд░ीрдо-11✔️
8.  рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрдордиाрде рдХोрд╡िंрдж рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी NIRF рд░ैंрдХिंрдЧ 2019 рдоें рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдХॉрд▓ेрдЬ рдХो рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╕्рдеाрди рд╣ाрд╕िрд▓ рд╣ुрдЖ рд╣ै?
a.    рдк्рд░ेрд╕िрдбेंрд╕ी рдХॉрд▓ेрдЬ, рдЪेрди्рдирдИ
b.    рд╣ंрд╕рд░ाрдЬ рдХॉрд▓ेрдЬ, рджिрд▓्рд▓ी
c.    рд╕ेंрдЯ реЫेрд╡िрдпрд░ рдХॉрд▓ेрдЬ, рдХोрд▓рдХाрддा
d.    рдоिрд░ांрдбा рд╣ाрдЙрд╕, рджिрд▓्рд▓ी✔️
9.  рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рд╢рдЦ्рд╕िрдпрдд рдХो рдЖрдИрдоा (AIMA) рдЕрд╡ाрд░्рдб्рд╕-2019 рдоें рдПंрдЯрд░рдк्рд░ेрди्рдпोрд░ рдСреЮ рдж рдЗрдпрд░ рдХा реЩिрддाрдм рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рд╡िрд╡ेрдХ рдмिंрдж्рд░ा
b.    рд╕ंрдЬीрд╡ рдмрдЬाрдЬ✔️
c.    рдЕрдиिрд▓ рд╡рдд्рд╕
d.    рд▓ोрдХेрд╢ рдЙрдЬ्рдЬ्рд╡рд▓
10. рдЬीрди рдПрдбिрдЯिंрдЧ рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрд░ीрдХे рд╕ीрдЖрд░рдЖрдИрдПрд╕рдкीрдЖрд░ (CRISPR) рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ेंрдЧрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░ाрдгी рдХे рдЬीрди рдХो рдмрджрд▓рдиे рдХा рд╕рдлрд▓ рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рд╣ै?
a.    рдЫिрдкрдХрд▓ी✔️
b.    рд╕ांрдк
c.    рдХेрдХреЬा
d.    рдХेंрдЪुрдЖ
рдЙрдд्рддрд░:
1. a. рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдордж्рд░ाрд╕
рд╡िрд╡рд░рдг: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрдордиाрде рдХोрд╡िंрдж рдиे рдиैрд╢рдирд▓ рдЗंрд╕्рдЯीрдЯ्рдпूрд╢рдирд▓ рд░ैंрдХिंрдЧ рдл्рд░ेрдорд╡рд░्рдХ рд░ैंрдХिंрдЧ-2019 рдЬाрд░ी рдХрд░ рджी рдЬिрд╕рдоें рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдордж्рд░ाрд╕ рдиे рдУрд╡рд░рдСрд▓ рд╢ीрд░्рд╖ рд░ैंрдХिंрдЧ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХी.
  
2. d. рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा
рд╡िрд╡рд░рдг: рднाрд░рдд рдФрд░ рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХे рдмीрдЪ 26 рдоाрд░्рдЪ рд╕े 8 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХे рдмीрдЪ рдоिрдд्рд░ рд╢рдХ्рддि рдиाрдордХ рдпुрдж्рдз рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा. рдЗрд╕рдХा рдЖрд░рдо्рдн 26 рдоाрд░्рдЪ рдХो рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХे рджिрдпाрддрд▓ाрд╡ा рдоें рд╣ुрдЖ рдеा.
3. a. рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा
рд╡िрд╡рд░рдг: рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдХे рдЧ्рд░ैрд╣рдо рд░ीрдб рдХो рднाрд░рддीрдп рдкुрд░ुрд╖ рд╣ॉрдХी рдЯीрдо рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдХोрдЪ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै. рд╣ॉрдХी рдХोрдЪ рдХा рдкрдж рдкिрдЫрд▓े рдЪाрд░ рдорд╣ीрдиे рд╕े рдЦाрд▓ी рдЪрд▓ рд░рд╣ा рдеा. 
4. c. рдИрд░ाрди
рд╡िрд╡рд░рдг: рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे 08 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019 рдХो рдИрд░ाрдиी рд╕ेрдиा рд░िрд╡ॉрд▓्рдпुрд╢рдирд░ी рдЧाрд░्рдб рдХॉрд░्рдк्рд╕ (рдЖрдИрдЖрд░рдЬीрд╕ी) рдХो рдЖрддंрдХी рд╕ंрдЧрдарди рдШोрд╖िрдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै. рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд╣ै рдЬрдм рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рджूрд╕рд░े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рд╕ेрдиा рдХो рдЖрддंрдХрд╡ाрджी рд╕ंрдЧрдарди рдХрд░ाрд░ рджिрдпा рд╣ै.
5. d. 7.5 рдк्рд░рддिрд╢рдд
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдиे рд░िрдкोрд░्рдЯ рдЬाрд░ी рдХрд░ рдмрддाрдпा рд╣ै рдХि рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2019-20 рдоें рднाрд░рдд рдХी рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ 7.5 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд░рд╣рдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै.

6. b. рдм्рд░िрдЯेрди
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдм्рд░िрдЯेрди рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдСрдирд▓ाрдЗрди рдХंрдЯेंрдЯ рдХे рд▓िрдП рд╡्рд╣ाрдЗрдЯ рдкेрдкрд░ рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै. рдЗрд╕рдХा рдиाрдо ‘Online harms White Paper’ рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै. рдЗрд╕рдоें рд╕ोрд╢рд▓ рдиेрдЯрд╡рд░्рдХिंрдЧ рд╕ाрдЗрдЯ्рд╕ рдХी рдордирдоाрдиी рдкрд░ рдЕंрдХुрд╢ рд▓рдЧाрдпा рдЧрдпा рд╣ै.
7. d. рдб्рд░ीрдо-11
рд╡िрд╡рд░рдг: рдб्рд░ीрдо 11 рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рд▓ी рдРрд╕ी рдЧेрдоिंрдЧ рд╕ाрдЗрдЯ рд╣ै рдЬिрд╕े рднाрд░рдд рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЧेрдоिंрдЧ рдпूрдиिрдХॉрд░्рди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै. рднाрд░рдд рдоें рдмрдв़рддी рдХ्рд▓рдмों рдХी рдЗрдХाрдЗрдпां, рдПрд╡ं рд╕्рдЯाрд░्рдЯрдЕрдк्рд╕ рдХे рдХाрд░рдг рдб्рд░ीрдо-11 рдХो рд▓ाрдн рд╣ुрдЖ рд╣ै. рдб्рд░ीрдо-11 рдХी рдХीрдордд 1 рдмिрд▓िрдпрди рдбॉрд▓рд░ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЖंрдХी рдЧрдИ рд╣ै.
8. d. рдоिрд░ांрдбा рд╣ाрдЙрд╕, рджिрд▓्рд▓ी
рд╡िрд╡рд░рдг: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрдордиाрде рдХोрд╡िंрдж рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдиेрд╢рдирд▓ рдЗंрд╕्рдЯीрдЯ्рдпूрд╢рдирд▓ рд░ैंрдХिंрдЧ рдоें рд▓рдЧाрддाрд░ рддीрд╕рд░े рд╕ाрд▓ рджिрд▓्рд▓ी рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдХे рдоिрд░ांрдбा рд╣ाрдЙрд╕ рдХॉрд▓ेрдЬ рдиे рдЯॉрдк рдХिрдпा рд╣ै. рдЯॉрдк 10 рдХॉрд▓ेрдЬों рдХी рд▓िрд╕्рдЯ рдоें рджिрд▓्рд▓ी рдХे 6 рдХॉрд▓ेрдЬों рдХा рдиाрдо рд╣ै. 
9. b. рд╕ंрдЬीрд╡ рдмрдЬाрдЬ
рд╡िрд╡рд░рдг: рдСрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ рдПрд╕ोрд╕िрдПрд╢рди (рдЖрдЗрдоा) рдж्рд╡ाрд░ा рдПंрдЯрд░рдк्рд░ेрди्рдпोрд░ рдСрдл рдж рдЗрдпрд░ рдХा рдЕрд╡ाрд░्рдб рдмрдЬाрдЬ рдлिрдирд╕рд░्рд╡ рдХे рдПрдордбी рд╕ंрдЬीрд╡ рдмрдЬाрдЬ рдХो рджिрдпा рдЧрдпा. рдмрдЬाрдЬ рдлिрдирд╕рд░्рд╡ рдПрдХ рднाрд░рддीрдп рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ेрд╡ा рдХंрдкрдиी рд╣ै рдЬो рдЛрдг, рд╕ंрдкрдд्рддि рдк्рд░рдмंрдзрди, рдзрди рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рдмीрдоा рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै.
10.  a. рдЫिрдкрдХрд▓ी
рд╡िрд╡рд░рдг: рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рд╕рдордп рд╕े рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЪूрд╣ों, рд╕ुрдЕрд░ों, рдмрдХрд░िрдпों, рдоुрд░्рдЧिрдпों рдФрд░ рддिрддрд▓िрдпों рдХे рдЬीрди्рд╕ рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं. рдЬीрди рдПрдбिрдЯिंрдЧ рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрд░ीрдХे рд╕ीрдЖрд░рдЖрдИрдПрд╕рдкीрдЖрд░ рдиे рдЕрд╕ंрднрд╡ рд▓рдЧрдиे рд╡ाрд▓ा рдЬेрдиेрдЯिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХрд░ рджिрдЦाрдпा рд╣ै. рдЗрд╕ी рддрдХрдиीрдХ рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рджिрдЦрдиे рд╡ाрд▓ी рдПрдиोрд▓िрд╕ рд▓िрдЬाрд░्рдб (рдЫिрдкрдХрд▓ी) рдХे рдЬрди्рдо рд╕े рдРрд╕ा рд╕ंрднрд╡ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै.
рдмेрд╕िрдХ рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡िрдЬ्рдЮाрди  рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░ी

*Qu1:-рдХिрд╕ी рд╡рд╕्рддु рдХे рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди рдФрд░ рд╡ेрдЧ рдХे рдЧुрдгрдирдлрд▓ рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣рддे рд╣ैं?*
A.рд╕ंрд╡ेрдЧ✅
B.рдЖрд╡ेрдЧ
C.рдмрд▓
D.рдЪाрд▓
*Qu2:-рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХрдердиों рдоें рд╕рдд्рдп рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХीрдЬिрдпेः*
A. рд╡рд╕्рддुрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдкрдиी рдЧрддि рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХो рдШрд░्рд╖рдг рдХрд╣рддे рд╣ैं।
B. рдШрд░्рд╖рдг рдмрд▓ рд╕рджैрд╡ рд╡рд╕्рддु рдХी рдЧрддि рдХा рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХрд░рддा рд╣ै।✅
C. рд╕рднी рд╡рд╕्рддुрдУं рдХा рдЬреЬрдд्рд╡ рд╕рдоाрди рд╣ोрддा рд╣ै।
D.рд╕рднी рд╕рд╣ी рд╣ै।
*Qu3:-рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕े рди्рдпूрдЯрди рдХे рдж्рд╡िрддीрдп рдиिрдпрдо рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै?*
A. рдХिрд╕ी рдоोрдЯрд░ рдЧाреЬी рдоें рдпाрдд्рд░ा рдХрд░рддे рд╕рдордп рдм्рд░ेрдХ рд▓рдЧाрдиे рдкрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХा рдЖрдЧे рдХी рдУрд░ рдЪрд▓े рдЬाрдиा।
B. рдХिрд╕ी рддीрд╡्рд░ рдЧрддि рдХी рдХैрд░рдо рдХी рдЧोрдЯी рд╕े рдЯрдХрд░ाрдХрд░ рдвेрд░ी рдХे рд╕рдмрд╕े рдиीрдЪे рд╡ाрд▓ी рдЧोрдЯी рдХा рд╣ी рдвेрд░ी рд╕े рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓рдиा।
C. рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХे рдЦेрд▓ рдоें рдХैрдЪ рд▓рдкрдХрдиे рдХे рд▓िрдпे рдХ्рд╖ेрдд्рд░рд░рдХ्рд╖рдХ рдХा рдЧेंрдж рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиे рд╣ाрдеों рдХो рдзीрд░े-рдзीрд░े рдкीрдЫे рдХी рдУрд░ рдЦीрдЪрдиा।✅
D.рд╕рднी
*Qu4:-рдЬрд▓ рдоें рддैрд░рдиा рди्рдпूрдЯрди рдХी рдЧрддि рдХे рдХिрд╕ рдиिрдпрдо рдХे рдХाрд░рдг рд╕рдо्рднрд╡ рд╣ै ?*
A. рдк्рд░рдердо рдиिрдпрдо
B. рдж्рд╡िрддीрдп рдиिрдпрдо
C. рддृрддीрдп рдиिрдпрдо ✅
D. рдпे рд╕рднी
*Qu5:-. рдПрдХ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХे рдкрд╣िрдпे рдоें рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╕्рдкोрдХ्рд╕ рдЗрд╕рдХी _________ рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдХрд░рддा рд╣ै?*
A. рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдпрддा рдХी рдЧрддि✅
B. рд╡ेрдЧ
C. рдд्рд╡рд░рдг
D. рдЧрддि
*рдк्рд░рд╢्рди=6. рдмрд▓ рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै-*
(рдЕ) рдЬूрд▓
(рдм) рдХिрд▓ोрдЧ्рд░ाрдо
(рд╕) рди्рдпूрдЯрди
(рдж) рд╕ेрдХंрдб
( рд╕)✅
*рдк्рд░рд╢्рди=7. рд╡рд╕्рддु рдкрд░ рдмрд▓ рд▓рдЧा рдХрд░ рдХिрд╕ рд░ाрд╢ि рдХो рдирд╣ीं рдмрджрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं-*
(рдЕ) рдЧрддि рдХी рджिрд╢ा
(рдм) рдЪाрд▓
(рд╕) рд╡рд╕्рддु рдХा рдЖрдХाрд░
(рдж) рд╡рд╕्рддु рдХा рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди
(рдж)✅
*рдк्рд░рд╢्рди=8. рд╡ेрдЧ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХी рджрд░ рд╣ै-*
(рдЕ) рдмрд▓
(рдм) рд╕ंрд╡ेрдЧ
(рд╕) рдд्рд╡рд░рдг
(рдж) рд╡िрд╕्рдеाрдкрди
(рд╕)✅
*рдк्рд░рд╢्рди=9. рд╡рд╕्рддु рдХी рд╡ृрдд्рддाрдХाрд░ рдЧрддि рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдмрд▓ рдХौрди рд╕ा рд╣ै?*
(рдЕ) рдЧुрд░ुрдд्рд╡ाрдХрд░्рд╖рдг рдмрд▓
(рдм) рдШрд░्рд╖рдг рдмрд▓
(рд╕)  рдЕрднिрдХेंрдж्рд░ рдмрд▓
(рдж) рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
(рд╕)✅
*рдк्рд░рд╢्рди=10. рдз्рд╡рдиि рдХी рдЪाрд▓ рдЕрдзिрдХрддрдо рд╣ोрддी рд╣ै-*
(рдЕ)  рд╡ाрдпु рдоें
(рдм)  рдаोрд╕ो рдоें
(рд╕) рдЬрд▓ рдоें
(рдж) рдЬрд▓ рд╡ рдаोрд╕ рджोрдиों рдоें
(рдм)✅
*рдк्рд░рд╢्рди=11. рд╣рдЯ्рдЬ рдХ्рдпा рдоाрдкрдиे рдХी рдпूрдиिрдЯ рд╣ै?*
(рдЕ) рддрд░ंрдЧ рджैрд░्рдз्рдп
(рдм) рддрд░ंрдЧों рдХी рд╕्рдкрд╖्рдЯрддा
(рд╕) рддрд░ंрдЧों рдХी рддीрд╡्рд░рддा
(рдж) рддрд░ंрдЧों рдХी рдЖрд╡ृрдд्рддि
(рдж)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=12. рдпрджि рдХिрд╕ी рдЪрд▓рддी рд╣ुрдИ рд╡рд╕्рддु рдХा рд╡ेрдЧ рджुрдЧुрдиा рдХрд░ рджिрдпा рдЬाрдП рддो рдЙрд╕рдХा рдСрдм्рд▓िрдХ рдЙрд╕рдХी?*
(рдЕ) рдд्рд╡рд░рдг рджोрдЧुрдиा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै
(рдм) рдЧрддिрдЬ рдКрд░्рдЬा рджोрдЧुрдиी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै
(рд╕) рдЧрддिрдЬ рдКрд░्рдЬा 4 рдЧुрдиी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै
(рдж) рднाрдЧ рджोрдЧुрдиा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै
(рд╕)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=13. рдкрджाрд░्рде рдХे рд╕ंрд╡ेрдЧ рдФрд░ рд╡ेрдЧ рдХे рдЕрдиुрдкाрдд рд╕े рдХौрди рд╕ी рднौрддिрдХ рд░ाрд╢ि рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी рдЬाрддी рд╣ै?*
(рдЕ) рд╡ेрдЧ
(рдм) рдд्рд╡рд░рдг
(рд╕) рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди
(рдж) рдмрд▓
(рд╕)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=14. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ी рдПрдХ рд╕рджिрд╢ рд░ाрд╢ि рд╣ै?*
(рдЕ) рд╕ंрд╡ेрдЧ
(рдм) рджाрдм
(рд╕) рдЙрд░्рдЬा
(рдж) рдХाрд░्рдп
(рдЕ)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=15. рдЪрд▓рддी рд╣ुрдИ рдмрд╕ рдЬрдм рдЕрдЪाрдирдХ рдм्рд░ेрдХ рд▓рдЧाрддी рд╣ै рддो рдЙрд╕рдоें рдмैрдаे рд╣ुрдП рдпाрдд्рд░ी рдЖрдЧे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдЧिрд░рддे рд╣ैं рдЗрд╕рдХो рдХिрд╕рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдордЭाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?*
(рдЕ) рд╕ाрдкेрдХ्рд╖рддा рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд
(рдм) рди्рдпूрдЯрди рдХा рдкрд╣рд▓ा рдиिрдпрдо
(рд╕) рди्рдпूрдЯрди рдХा рджूрд╕рд░ा рдиिрдпрдо
(рдж) рди्рдпूрдЯрди рдХा рддीрд╕рд░ा рдиिрдпрдо
(рдм)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=16. рд╣рд╡ाрдИ рдЬрд╣ाрдЬ рдоें рдлाрдЙंрдЯेрди рдкेрди рд╕े рд╕्рдпाрд╣ी рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓ рдХрд░ рдЖрддी рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि?*
(рдЕ) рдКंрдЪाрдИ рдмрдв़рдиे рд╕े рд╡ाрдпुрджाрдм рдоें рдХрдоी рдЖрддी рд╣ै
(рдм) рдКंрдЪाрдИ рдмрдв़рдиे рд╕े рд╡ाрдпु рддाрдк рдоें рд╡ृрдж्рдзि рд╣ोрддी рд╣ै
(рд╕) рдКंрдЪाрдИ рдмрдв़рдиे рд╕े рд╡ाрдпुрджाрдм рдЕрдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд░рд╣рддा рд╣ै
(рдж) рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
(рдЕ)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=17. рд╕рдб़рдХ рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдмрд░्рдл рдкрд░ рдЪрд▓рдиा рдХрдаिрди рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि?*
(рдЕ) рдмрд░्рдл рд╕рдб़рдХ рд╕े рд╕рдЦ्рдд рд╣ोрддी рд╣ै
(рдм) рд╕рдб़рдХ рдмрд░्рдл рд╕े рд╕рдЦ्рдд рд╣ोрддी рд╣ै
(рд╕) рдЬрдм рд╣рдо рдЕрдкрдиे рдкैрд░ों рд╕े рдзрдХ्рдХा рджेрддे рд╣ैं рддो рдмрд░्рдл рдХोрдИ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рд╡्рдпрдХ्рдд рдирд╣ीं рдХрд░рддी
(рдж) рдмрд░्рдл рдоें рд╕рдб़рдХ рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдШрд░्рд╖рдг рдХрдо рд╣ोрддा рд╣ै
(рдж)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=18. рднाрд░рд╣ीрдирддा рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рдПрдХ рдоोрдордмрдд्рддी рдХी рдЬ्рд╡ाрд▓ा рдХा рдЖрдХाрд░ рд╣ो рдЬाрдПрдЧा ?*
(рдЕ) рдЕрдзिрдХ рд▓ंрдмा
(рдм) рдЕрдзिрдХ рдЫोрдЯा
(рд╕) рдЧोрд▓ा рдХाрд░
(рдж) рд╡рд╣ी рд░рд╣ेрдЧा
(рдж)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=19. рдЪौрд░ाрд╣ों рдкрд░ рдкाрдиी рдХे рдлुрд╣ाрд░े рдоें рдЧेंрдж рдиाрдЪрддी рд░рд╣рддी рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि?*
(рдЕ) рдкाрдиी рдХा рд╡ेрдЧ рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдиे рд╕े рджाрдм рдШрдЯ рдЬाрддा рд╣ै
(рдм) рдкाрдиी рдХा рд╡ेрдЧ  рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдиे рд╕े рджाрдм рдЕрдзिрдХ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै
(рд╕) рдкाрдиी рдХे рдкृрд╖्рда рддрдиाрд╡ рдХे рдХाрд░рдг
(рдж) рдкाрдиी рдХी рд╢्рдпाрдирддा рдХे рдХाрд░рдг
(рдЕ)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=20. рдЬрдм рдПрдХ рдЪрд▓ рд╡рд╕्рддु рдХी рдЧрддि рджुрдЧुрдиी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рддो рдЙрд╕рдХी рдЧрддिрдЬ рдКрд░्рдЬा?*
(рдЕ) рджुрдЧрдиी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै
(рдм) рдЪौрдЧुрдиी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै
(рд╕) рд╕рдоाрди рд░рд╣рддी рд╣ै
(рдж) рддीрди рдЧुрдиी рдмрдв़ рдЬाрддी рд╣ै
(рдм)✔
*рдк्рд░рд╢्рди 21. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рд╕рджिрд╢ рд░ाрд╢ि рд╣ैं?*
(1)рд╡ेрдЧ
(2)рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди
(3)рд╕рдордп
(4)рд▓рдо्рдмाрдИ
рдЙрдд्рддрд░ (1)
*рдк्рд░рд╢्рди 22. рдЕрджिрд╢ рд░ाрд╢ि рд╣ैं?*
(1)рдКрд░्рдЬा
(2)рд╡ेрдЧ
(3)рд╕ंрд╡ेрдЧ
(4)рдмрд▓
рдЙрдд्рддрд░ (1)
*рдк्рд░рд╢्рди 23. рдЗрдХाрдИ рд╕рдордп рдоें рддрдп рдХी рджूрд░ी рдХो рдХрд╣рддे рд╣ैं?*
(1)рдд्рд╡рд░рдг
(2)рдЪाрд▓
(3)рд╡िрд╕्рдеाрдкрди
(4)рд╡ेрдЧ
рдЙрдд्рддрд░ (2)
*рдк्рд░рд╢्рди 24 рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдмрд▓ рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рдирд╣ीं рд╣ै?*
(1)рдкाрдЙрдг्рдбрд▓
(2)рдЬुрд▓
(3)рди्рдпूрдЯрди
(4)рдбाрдЗрди
рдЙрдд्рддрд░ (2)
*рдк्рд░рд╢्рди 25 рдХिрд╕ी рдордиुрд╖्рдп рдХा рднाрд░ рдкृрде्рд╡ी рдкрд░ рдпрджि600N рд╣ै рддрдм рдЪрди्рдж्рд░рдоा рдкрд░ рдЙрд╕рдХा рднाрд░ рд╣ोрдЧा?*
(1)6000N
(2)60N
(3)600N
(4)100N
рдЙрдд्рддрд░ (4)
*рдк्рд░рд╢्рди 26 рдкृрде्рд╡ी рд╡्рджाрд░ा рд╡рд╕्рддु рдкрд░ рд▓рдЧрдиे рд╡ाрд▓ा рдмрд▓ рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोрддा рд╣ै?*
(1)рд╡рд╕्рддु рдХे рднाрд░ рдХे
(2)рд╡рд╕्рддु рдХे рдЖрдпрддрди рдХे
(3)рд╡рд╕्рддु рдХे рдЖрдХृрддि рдХे
(4)рд╡рд╕्рддु рдХे рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди рдХे
рдЙрдд्рддрд░ (1)
*рдк्рд░рд╢्рди 27 рдкाрд░рд╕ेрдХ рдЗрдХाрдИ рд╣ैं?*
(1)рд╕рдордп рдХी
(2)рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди рдХी
(3)рдк्рд░рдХाрд╢ рддीрд╡्рд░рддा рдХी
(4)рджुрд░ी рдХी
рдЙрдд्рддрд░ (4)
*рдк्рд░рд╢्рди 28 рд╡рд░्рд╖ा рдХी рдмूंрдж рдЧोрд▓ाрдХाрд░ рд╣ोрддी рд╣ैं?*
(1)рдкृрд╖्рда рддрдиाрд╡ рдХे рдХाрд░рдг
(2)рдШрд░्рд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг
(3)рд╢्рдпाрдирддा рдХे рдХाрд░рдг
(4)рдЧुрд░ुрдд्рд╡ाрдХрд░्рд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг
рдЙрдд्рддрд░ (1)
*рдк्рд░рд╢्рди 29 рдЙрдд्рдк्рд▓ाрд╡рдХрддा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╣ैं?*
(1)рди्рдпूрдЯрди
(2)рд▓ुрдИ рдкाрд╢्рдЪрд░
(3)рдЖрд░्рдХिрдоिрдбीрдЬ
(4)рдЗрдирдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рдЙрдд्рддрд░ (3)
*рдк्рд░рд╢्рди 30. рдкाрдиी рдХा рдШрдирдд्рд╡ рдЕрдзिрдХрддрдо рд╣ोрддा рд╣ै?*
(1)100 рдбिрдЧ्рд░ी рд╕ेрд▓्рд╕िрдпрд╕ рдкрд░
(2)10 рдбिрдЧ्рд░ी рд╕ेрд▓्рд╕िрдпрд╕ рдкрд░
(3)4 рдбिрдЧ्рд░ी рд╕ेрд▓्рд╕िрдпрд╕ рдкрд░
(4)-4 рдбिрдЧ्рд░ी рд╕ेрд▓्рд╕िрдпрд╕ рдкрд░
рдЙрдд्рддрд░ (3)
*рдк्рд░рд╢्рди=31. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдмрд▓ рдХा рдк्рд░рдХाрд░ рдирд╣ीं рд╣ै*
(рдЕ)   рдкेрд╢ीрдп
(рдм) рдЪुंрдмрдХीрдп
(рд╕) рд╡िрдж्рдпुрдд✅
(рдж) рдк्рд░рдХाрд╢✅
рдиोрдЯ-(рд╕,рдж)✅
*рдк्рд░рд╢्рди=32.  рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдмрд▓ рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рдирд╣ीं рд╣ै*
(рдЕ)  рдкाрдЙंрдб
(рдм) рдбाрдпрди
(рд╕)  рди्рдпूрдЯрди
(рдж) рдЬूрд▓✅
*рдк्рд░рд╢्рди=33. рдЬрдм рдХोрдИ рд╡рд╕्рддु рдХिрд╕ी  рд╕рддрд╣  рдкрд░ рдЧрддि рдХрд░рддी рд╣ै рддрдм рдЙрд╕ рдкрд░ рдЙрд╕рдХी рдЧрддि рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдмрд▓ рд▓рдЧрддा рд╣ै рдпрд╣ рдмрд▓ рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै*
(рдЕ)  рдЪुंрдмрдХीрдп рдмрд▓
(рдм)  рд╕्рдеिрд░ рд╡िрдж्рдпुрдд рдмрд▓
(рд╕) рдкेрд╢ीрдп рдмрд▓
(рдж) рдШрд░्рд╖рдг рдмрд▓✅
*рдк्рд░рд╢्рди=34.  рдкृрде्рд╡ी рдж्рд╡ाрд░ा рд╡рд╕्рддु рдкрд░ рд▓рдЧрдиे рд╡ाрд▓ा рдмрд▓ рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोрддा рд╣ै*
(рдЕ)  рд╡рд╕्рддु рдХे рдЖрдпрддрди рдХे
(рдм)  рд╡рд╕्рддु рдХे рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди рдХे
(рд╕)  рд╡рд╕्рддु рдХी рдЖрдХृрддि рдХे
(рдж)  рд╡рд╕्рддु рдХे рднाрд░✅
*рдк्рд░рд╢्рди=35.  рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХिрд╕ рдШрдЯрдиा рдоें рдкेрд╢ीрдп рдмрд▓ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै?*
(рдЕ) рдкेрдб़ рд╕े рдкрд░ рдЯूрдЯ рдХрд░ рдиीрдЪे рдЧिрд░рдиा
(рдм) рдмैрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдмैрд▓рдЧाрдб़ी рдЦिंрдЪрдиा✅
(рд╕)  рдЪुंрдмрдХ рдкрд░ рд▓ोрд╣े рдХी рдХीрд▓ рдЪिрдкрдХрдиा
(рдж)  рд╕ूрдЦे рдмाрд▓ों рдоें рдХंрдШी рдХो рд░рдЧрдб़ рдХрд░ рдЖрдЧे рд╕े рдХाрдЧрдЬ рдХे рдЯुрдХрдб़ों рдХो рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рдиा
рдЯॉрдкिрдХ - рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕्рдкेрд╢рд▓ рдк्рд░рд╢्рди

*Q.1 рднाрд░рдд рдоे рдЦोрдЬा рдЧрдпा рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓ा рдкुрд░ाрдиा рд╢рд╣рд░ рдХौрди рд╕ा рдеा?*
A. рдХाрд▓ीрдмंрдЧा
B.рдоोрд╣рдирдЬोрджреЬो
C.рд▓ोрдерд▓
D.рд╣реЬрдк्рдкा✔
*Q.2 рднाрд░рдд рдоे рдЪांрджी рдХे рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рд╕ाрдХ्рд╖्рдп рдХрд╣ा рдоिрд▓े ?*
A. рдмрдирдоाрд▓ी рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें
B.рд╣реЬрдк्рдкा рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें✔
C.рд▓ोрдерд▓ рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें
D.рдХोрдИ рдирд╣ी
*Q.3 рдоांрдбा рдХिрд╕ рдирджी рдкрд░ рд╕्рддिрде рдеा ?*
A. рд░ाрд╡ी рдирджी рдкрд░
B.рдШрдЧ्рдШрд░ рдирджी рдкрд░
C.рдЪिрдиाрдм рдирджी рдкрд░✔
D.рд░ंрдЧोрдИ рдирджी рдкрд░
*Q.4 рд╣реЬрдк्рдкा рдХी рд╕рдн्рдпрддा рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рдерд▓ рд░ोрдкреЬ рдХिрд╕ рдирджी рдкрд░ рд╕्рддिрдеि рдеा?*
A. рд╕рддрд▓рдЬ✔
B.рд░ाрд╡ी
C.рд╕िंрдзु
D.рдЧोрджाрд╡рд░ी
*Q.5 рд╣реЬрдк्рдкा рдоें рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рдЬрд▓ рдк्рд░рдмंрдзрди рдХा рдкрддा рдХिрд╕ рд╕्рдеाрди рд╕े рдЪрд▓рддा рд╣ै ?*
A. рдзोрд▓ाрд╡ीрд░ा рд╕े✔
B. рд▓рд░рдХाрдиा рд╕े
C.рд╕िंрдз
D.рдкंрдЬाрдм
*Q.6 рд╕िंрдзु рд╕рдн्рдпрддा рдХे рд▓ोрдЧ рдоिрдЯ्рдЯी рдХे рдмрд░्рддрдиों рдкрд░ рдХिрд╕ рд░ंрдЧ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рддे рдеे ?*
A. рдЧेрд╣ुрдЖ рд░ंрдЧ
B.рдХрд▓ा рд░ंрдЧ
C.рднूрд░ा рд░ंрдЧ
D.рд▓ाрд▓ рд░ंрдЧ✔
*Q.7 рд╕िंрдзु рдШाрдЯी рдХी рд╕рдн्рдпрддा рдоें рдХिрди рднाрд░рддीрдпों рд▓ोрдЧो рдХा рдиाрдо рдЬुреЬा рд╣ै?*
A. рдЖрд░.рдбी. рдмрдирд░्рдЬी
B.рдордЬुрдорджाрд░
C.рджрдпाрд░ाрдо рд╕ाрд╣рдиी
D.рд╕рднी✔
*Q.8 рд╕िंрдзु рдШाрдЯी рд╕рдн्рдпрддा рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдлрд╕рд▓ рдХौрди рд╕ी рдеी ?*
A. рдЪाрд╡рд▓ рдФрд░ рдЧेंрд╣ू
B.рдЪाрд╡рд▓
C.рдЬौ рдПрд╡ं рдЧेंрд╣ू✔
D.рдордХ्рдХा
*Q.9 рд╣реЬрдк्рдкा рдХे рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╕рдн्рдпрддा рд░ंрдЧрдкुрд░ рдХрд╣ा рд╣ै ?*
A. рд╕ौрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдоें✔
B. рд╕िंрдз рдоें
C. рдкंрдЬाрдм рдоें
D. рдоोंрдЯрдЧोрдорд░ी рдоें
*Q.10 рд╣реЬрдк्рдкा рдФрд░ рдоोрд╣рдирдЬोрджреЬो рдХी рдЦुрджाрдИ рдХिрд╕рдиे рдХрд░рд╡ाрдИ ?*
A. рд╕рд░ рдЬाрди рдоाрд░्рд╢рд▓✔
B.рд╕рд░ рдЬाрди рдХाрдирд░ॉрдп
C.рд╕рд░ рдЬाрди рдиाрд░рдмोрд░ो
D.рд╕рд░ рдЬाрди рде्рд╕рд░्рдмी
*Q.11 рд╕िंрдзु рд╕рдн्рдпрддा рдХे рд▓ोрдЧ рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдХिрд╕ рджेрд╡рддा рдкрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХрд░рддे рдеे ?*
A. рдЖрдд्рдоा рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдо рдоें
B.рдоाрддृрд╢рдХ्рддि рдоें✔
C.рдпрдЬ्рдЮ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें
D.рдХрд░्рдордХांрдб рдоें
*Q.12 рд╣реЬрдк्рдкा рдХी рд╕рдн्рдпрддा рдоें рдоोрд╣рд░े рдХिрд╕рд╕े рдмрдиी рдеी ?*
A. рдХрдЪрд▓ी рдоिрдЯ्рдЯी рд╕े
B.рдЧोрдоेрдж рдПрд╡ं рдЪрд░्рдЯ рд╕े
C.рдоिрдЯ्рдЯी рдПрд╡ं рддांрдмे рд╕े
D.рд╕ेрд▓рдЦреЬी рд╕े✔
*Q.13 рдХिрд╕ рд╕्рдеाрди рд╕े рдиृрдд्рдп рдоुрдж्рд░ा рд╡ाрд▓ी рдХांрд╕्рдп рдоूрд░्рддि рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ ?*
A. рд▓ोрдерд▓
B.рдоोрд╣рдирдЬोрджреЬो✔
C.рдХाрд▓ीрдмंрдЧा
D.рд╣реЬрдк्рдкा
*Q.14 рдоोрд╣рдирдЬोрджреЬो рдЗрд╕ рд╕рдордп рдХрд╣ा рд╕्рддिрдеि рд╣ै ?*
A. рдЗрд╕्рд▓ाрдоाрдмाрдж (рдкाрдХिрд╕्рддाрди)
B.рд╕िंрдз (рдкाрдХिрд╕्рддाрди)✔
C.рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди (рднाрд░рдд)
D.рдХाрдмुрд▓ (рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди)
*Q.15 рд╣реЬрдк्рдкा рд╡ाрд╕िрдпों рдиे рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рдХिрд╕ рдзाрддु рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा ?*
A. рд▓ोрд╣ा
B.рддांрдмा✔
C.рд╕ोрдиा
D.рдХांрд╕्рдп
Top 20 Current Affairs Quiz
*рдк्рд░рд╢्рди=01. рд╕िрд╡िрд▓ рд╕ेрд╡ा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा 2018 рдоे рдк्рд░рдердо рд╕्рдеाрди рдХिрд╕े рд╣ाрд╕िрд▓ рд╣ुрдЖ ?*
(рдЕ) рдЬुрдиैрдж рдЕрд╣рдордж
(рдм) рдХрдиिрд╖्рдЯ рдХрдЯाрд░िрдпा
(рд╕) рд╡ैрд╕ाрд▓ी рд╕िंрд╣
(рдж) рджिрдиेрд╢ рдХुрдоाрд░
(рдм)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=02. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕े рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдмीрдмीрд╕ी рдЖрдИ рдХा рдиैрддिрдХрддा рдЕрдзिрдХाрд░ी рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै ?*
(рдЕ) рдбी рдХे рдЬैрди
(рдм) рдПрд╕рдкी рдд्рдпाрдЧी
(рд╕) рдЕрд░्рдЬुрди рдХрдкुрд░
(рдж) рдЕрдиुрд░ाрдЧ рдоिрд╢्рд░ा
(рдЕ)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=03. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдиे рдЕрдкрдиे рд╕рднी рд╕рджрд╕्рдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ों рдоें рдПрдХ рдмाрд░ рдоे рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧाрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै ?*
(рдЕ) рд╣ाрд╕िрдпा
(рдм) рд╕ाрдХ
(рд╕) рдпुрд░ोрдкिрдпрдо рдпूрдиिрдпрди
(рдж) рдУрдкे
(рд╕)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=04. рднाрд░рдд рдФрд░ рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдХे рдмीрдЪ рдирджी рдоाрд░्рдЧ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХो рдмрдвाрд╡ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рдирджी рдХो рдк्рд░ोрдЯोрдХॉрд▓ рдоाрд░्рдЧ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै ?*
(рдЕ) рдпрдоुрдиा рдирджी
(рдм) рджेрд╡िрдХा рдирджी
(рд╕) рд░ूрдкрдиाрд░ाрдпрдг рдирджी
(рдж) рдЧंрдЧा рдирджी
(рд╕)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=05. рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рджिрд╡рд╕ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рд╖ 7рдЕрдк्рд░ेрд▓ рдХो рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ैI рдЗрд╕ рдмाрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рджिрд╡рд╕ рдХी рдеीрдо рдХ्рдпा рд╣ै ?*
(рдЕ) рд╕्рд╡рд╕्рде рд╡िрд╢्рд╡
(рдм) рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕рд▓ рд╣ेрд▓्рде рдХрд╡рд░ेрдЬ
(рд╕) рдпोрдЧ рдЕрдкрдиाрдУ
(рдж) рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
(рдм)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=06. рдХिрдЧाрд▓ी рдирд░рд╕ंрд╣ाрд░ рдЬिрд╕рдоें рддुрдд्рд╕ी рд╕рдоुрджाрдп рдХे 2.5 рд╣рдЬाрд░ рд▓ोрдЧ рдоाрд░े рдЧрдП, рдХा рд╕ंрдмंрдз рдХिрд╕ рджेрд╢ рд╕े рд╣ै ?*
(рдЕ) рдХेрди्рдпा
(рдм) рд╕ीрд░िрдпा
(рд╕) рдЗрд░ाрдХ
(рдж) рд░рд╡ांрдбा
(рдж)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=07. рдХोрдЪ्рдЪि рд╢рд╣рд░ рдХो рдкेрдпрдЬрд▓ рдоुрд╣ैрдпा рдХрд░ाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╡рд╣ рдирджी рдЬिрд╕рдХे рдмाрд░े рдоें рдХрд╣ा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХा рдкाрдиी рдХाрд▓ा рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै ?*
(рдЕ) рдХाрд╡ेрд░ी
(рдм) рдкेрд░िрдпाрд░
(рд╕) рдкрдо्рдмा
(рдж) рдЪाрдиिрдпाрд░
(рдм)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=8. рдПрд░्рдиाрдХुрд▓рдо рдХे рдЗрд▓िрдеोрдбु рдЬंрдЧрд▓ो рдоें рдХूрджрдиे рд╡ाрд▓ी рдХिрд╕ рдордХрдбी़ рдХी рдирдИ рдк्рд░рдЬाрддि рдХो рджेрдЦा рдЧрдпा рд╣ै ?*
(рдЕ) рд╕्рдЯेрдиाрд▓ рдпूрд░िрдпрд╕ рдЬрдЧрди्рдиाрдеे
(рдм) рдХ्рд░ेрдм рд╕्рдкाрдЗрдбрд░
(рд╕) рд╣ेрдм्рд░ो рд╕ेрд╕्рдЯेрдо рдЬीрдирд╕
(рдж) рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
(рд╕)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=09. рджेрд╢ рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдХिрддрдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдПрд╡ं рд░ाрдЬ्рдп рджрд▓ рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░्рдб рд╣ै?*
(рдЕ) рдХ्рд░рдорд╢:7,52
(рдм) рдХ्рд░рдорд╢:7,53
(рд╕) рдХ्рд░рдорд╢:6,52
(рдж) рдХ्рд░рдорд╢:6,53
(рдЕ)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=10. рдмैрдбрдоिंрдЯрди рдХे рдорд▓ेрд╢िрдпा рдУрдкрди рдЪैрдо्рдкिрдпрди рдмрдирдиे рд╡ाрд▓े рдЦिрд▓ाрдб़ी рд╣ै?*
(рдЕ) рдкी рдХрд╢्рдпрдк(рднाрд░рдд)
(рдм) рдЧोрдкीрдЪंрдж (рднाрд░рдд)
(рд╕) рд▓िрди рдбैрди (рдЪीрди)
(рдж) рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
(рд╕)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=11.  рдЖрдИрдкीрдПрд▓ -12 рдоें рдХुрд▓ рдХिрддрдиी рдЯीрдоें рдЦेрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै ?*
(рдЕ) 8
(рдм) 9
(рд╕) 10
(рдж) 11
(рдЕ)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=12. рднाрд░рдд рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣ॉрдХी рдЯीрдо рдХा рдирдпा рдХोрдЪ рдХिрд╕े рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै ?*
(рдЕ) рдкी. рд╢्рд░ीрдЬेрд╢
(рдм) рдЧ्рд░ाрд╣рдо рд░ीрдб
(рд╕) рд╕рд░рджाрд░рд╕िंрд╣
(рдж) рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
(рдм)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=13. рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдиे рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2019-20 рдоे рднाрд░рдд рдХी рд╡िрдХाрд╕ рджрд░ рдХिрддрдиी рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдХी рд╣ै ?*
(рдЕ) 7.5%
(рдм) 7.2%
(рд╕) 7%
(рдж) 8%
(рдЕ)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=14. рдЧрди рдлैрдХ्рдЯ्рд░ी рдЬрдмрд▓рдкुрд░ рдоें рдиिрд░्рдоिрдд рд╕्рд╡рджेрд╢ी рддोрдк рдЬिрд╕े рджेрд╢ी рдмोрдлोрд░्рд╕ рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै ?*
(рдЕ) рдкिрдиाрдХा
(рдм) рдзрдиुрд╖
(рд╕) рдиाрдЧ
(рдж) рдд्рд░िрд╢ूрд▓
(рдм)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=15. рд╕िрд╡िрд▓ рд╕ेрд╡ा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा -2018 рдХे рдЯॉрдкрд░ рдХрдиिрд╖्рдХ рдХрдЯाрд░िрдпा рдоूрд▓ рд░ूрдк рд╕े рдХिрд╕ рдЬिрд▓े рдХे рд╣ै?*
(рдЕ) рд╕ीрдХрд░
(рдм) рдмाрдб़рдоेрд░
(рд╕) рдЪूрд░ू
(рдж) рдХोрдЯा
(рдЕ)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=16. рдкाрдХ рд╕ेрдиा рдХे F-16 рд▓рдбा़рдХू рд╡िрдоाрди рдХो рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдиे рдоाрд░ рдЧिрд░ाрдпा рдеा, рдпрд╣ рд╡िрдоाрди рдХिрд╕ рджेрд╢ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд рд╣ै?*
(рдЕ) рдм्рд░िрдЯेрди
(рдм) рд░ूрд╕
(рд╕) рдл्рд░ांрд╕
(рдж) рдЕрдоेрд░िрдХा
(рдж)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=17. рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдиे рд╡рд░्рд╖ 2019-20 рдХी рдкрд╣рд▓ी рдоौрдж्рд░िрдХ рдиीрддि рдоें рднाрд░рдд рдХी рд╡िрдХाрд╕ рджрд░ рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рд░рд╣рдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧाрдпा рд╣ै?*
(рдЕ) 6%
(рдм) 6.5%
(рд╕) 7.2%
(рдж) 7.7%
(рд╕)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=18. рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдоोрджी рдХो рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рд╡рд╣ां рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди рдЬाрд╡ेрдж рдоेрдбрд▓ рджेрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै ?*
(рдЕ) рдЬрд░्рдордиी
(рдм) рдХुрд╡ैрдд
(рд╕) рдпूрдПрдИ
(рдж) рдХेрди्рдпा
(рд╕)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=19. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╕ीрдПрдЪ -47 рдПрдл-1 рдЪिрдиूрдХ рд╣ेрд▓िрдХॉрдк्рдЯрд░ рдХिрд╕ рджेрд╢ рд╕े рдЦрд░ीрджे рдЧрдП рд╣ै ?*
(рдЕ) рдЗрдЬрд░ाрдпрд▓
(рдм) рдл्рд░ांрд╕
(рд╕) рдЗрдЯрд▓ी
(рдж) рдЕрдоेрд░िрдХा
(рдж)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:-
*рдк्рд░рд╢्рди=20. рдЕрд▓्рдкाрдЗрди рд╡рд▓рд░्рдб рд╕्рдХीрдЗंрдЧ рдЪैрдкिрдпрдирд╢िрдк -2019 рдХा рдЖрдпोрдЬрди рд╕्рдерд▓ рд╣ै?*
(рдЕ) рдоाрд╕्рдХो,рд░ूрд╕
(рдм) рдПрд░े,рд╕्рд╡ीрдбрди
(рд╕) рд╢िрдХाрдЧो, (рдЕрдоेрд░िрдХा)
(рдж) рдХрдиाрдбा़
(рдж)✔
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:
*рдЖрдЬ рдХा рдЯॉрдкिрдХ: - рдЬंрддु рдЙрдд्рддрдХ*
рдХोрд╢िрдХाрдУं рдХा рд╡рд╣ рд╕рдоूрд╣ рдЬो рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдЖрдХाрд░ рдФрд░ рдХाрд░्рдп рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╕рдоाрдирддा рд░рдЦрддा рд╣ो рдЙрдд्рддрдХ рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै*
рдЙрдд्рддрдХों рдХा рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг --рдпрд╣ рдоुрдЦ्рдпрддः рдЪाрд░ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╣ोрддी рд╣ै
1 *рдЙрдкрдХрд▓ा рдЙрдд्рддрдХ*
2. *рд╕ंрдпोрдЬी рдЙрдд्рддрдХ*
3. *рдорд╕्рдХुрд▓рд░ рдЙрдд्рддрдХ*
4. *рддंрдд्рд░िрдХा рдЙрдд्рддрдХ*
1. *рдЙрдкрдХрд▓ा рдЙрдд्рддрдХ*--  рдпрд╣ рдЙрдд्рддрдХ рд╢рд░ीрд░ рдХी рдоुрдХ्рдд рд╕рддрд╣ рдХो рдХрд╡рд░ рдХрд░рдХे рд░рдЦрддी рд╣ैं рдпрд╣ рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рдЧ्рд░ंрдеिрдп рд╢्рд░рд╡рдг рдЕрд╡рд╢ोрд╖рдг рдЖрджि рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░рддी рд╣ै
рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рддौрд░ рдкрд░ рдд्рд╡рдЪा рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЙрдд्рддрдХ рд╕े рдмрдиी рд╣ोрддी рд╣ै
2. *рд╕ंрдпोрдЬी рдЙрдд्рддрдХ*-- рдпрд╣ рдЙрдд्рддрдХ рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЕंрдЧों рдХो рдХрдиेрдХ्рдЯ рдХрд░рдХे рд░рдЦрддा рд╣ै рдЗрди्рд╣ें рдиिрдо्рди рднाрдЧों рдоें рдмांрдЯा рдЧрдпा рд╣ै
*1. Areolar Tissue*
*2. Adipose Tissue*
*3. White fibrous tissue*
*4. Yellow elastic tissue*
*5. Reticular tissue*
*6. Hemopoietic tissue*
*7. Cartilage tissue*
*8. Bone or Osseous tissue*
*9. Lymphoid tissue*
*10. Mucoid tissue*
*Areolar рдЯिрд╢ु*-- рдпрд╣ рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпों рдФрд░ рд░ुрдзिрд░ рд╡ाрд╣िрдиी рдпों рдХे рдмीрдЪ рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ैं
*рдбेंрд╕/ рд╡्рд╣ाрдЗрдЯ рдлाрдЗрд╡рд░рд╕ рдЯिрд╢ू*-- рдпрд╣ рдЙрдд्рддрдХ рд╕рдЧрди рд░ूрдк рд╕े рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд░рд╣рддा рд╣ै рдпрд╣ рдЙрдд्рддрдХ рд╣рдоाрд░ी рдбрд░्рдоिрд╕ рдЕрд░्рдеाрдд рдЪрд░्рдо рдоें рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै
*рдЗрд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдЯिрд╢ु* --рдпрд╣ рдЙрдд्рддрдХ рдкीрд▓े рд░ंрдЧ рдХा рд╣ोрддा рд╣ै рдЗрд╕рдоें рдмрд╣ुрдд рд╕े рдЗрд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдлाрдЗрдмрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं рдпрд╣ рдЙрдд्рддрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡рд╣ां рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдЬрд╣ां рдордЬрдмूрддी рдХे рд╕ाрде рдл्рд▓ैрдХ्рд╕िрдмिрд▓िрдЯी рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ोрддी рд╣ै рдЬैрд╕े рдЯ्рд░ेрдХिрдпा рдФрд░ рд╢्рд╡ाрд╕ рдирд▓िрдХा рдХे рдордз्рдп
*рдПрдбिрдкोрдЬ рдЙрдд्рддрдХ* рдЗрд╕े рд╡рд╕ा рдЙрдд्рддрдХ рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕ рдХी рдХोрд╢िрдХाрдУं рдоें рдЪрд░्рдмी рднрд░ी рд╣ोрддी рд╣ै рдд्рд╡рдЪा рдХे рдиीрдЪे рдХा рд╕्рддрд░ рдЗрд╕ी рдХा рдмрдиा рд╣ोрддा рд╣ै рдпрд╣ рдЙрдд्рддрд░ рдерд░рдорд╕ рдХी рддрд░рд╣ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоें рд╕рд░्рджी рдЧрд░्рдоी рдХे рдбाрдпрд░ेрдХ्рдЯ рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдмрдЪाрддी рд╣ै
*рдХाрд░्рдЯिрд▓ेрдЬ / рдЙрдкाрд╕्рдеि* рдпрд╣ рдПрдХ рд╕ुрджृрдв़ рдЬिрд▓ेрдЯिрдиिрдХ рдоुрд▓ाрдпрдо рдХॉрди्рдб्рд░िрди рдиाрдордХ рдк्рд░ोрдЯीрди рдХी рдмрдиी рд╣ुрдИ рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╣ोрддी рдХрд░्рдг рдкрд▓्рд▓рд╡ рдиाрд╕ा рдкрдЯेрд▓ा рдЗрдд्рдпाрджि рдЗрд╕ी рдХे рдмрдиे рд╣ोрддे рд╣ैं
рдЕрд╕्рдеि рдпрд╣ рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рд╣ाрд░्рдб рдЙрдд्рддрдХ рд╣ोрддा рд╣ै рдЗрд╕рдоें рдХрдИ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд▓рд╡рдг рдЬैрд╕े рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдлाрд╕्рдлेрдЯ рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдХाрд░्рдмोрдиेрдЯ рдЗрдд्рдпाрджि рд╣ोрддे рд╣ैं рдЗрдирдоें рдкैрд░ीрдСрд╕्рдЯ्рд░िрдпрди рдФрд░ рдмोрди рдоैрд░ो рднрд░ा рд╣ोрддा рд╣ै
3. *рдкेрд╢ी рдЙрдд्рддрдХ / рдорд╕्рдХुрд▓рд░ рдЯिрд╢ु*-- рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпों рдоें рдХंрд╕्рдЯ्рд░рдХ्рд╢рди рдХी рдЕрдж्рднुрдд рдХ्рд╖рдорддा рд╣ोрддी рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдЧрддिрд╢ीрд▓рддा рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдкेрд╢िрдпों рдоें рдлाрдЗрдмрд░ рдХे рдмंрдбрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं рдпрд╣ рдоुрдЦ्рдпрддः рддीрди рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╣ोрддी рд╣ैं
*рдРрдЪ्рдЫिрдХ рдкेрд╢िрдпां, рдЕрдиैрдЪ्рдЫिрдХ рдкेрд╢िрдпांं, рдФрд░ рд╣ृрдж рдкेрд╢िрдпां*
*рдРрдЪ्рдЫिрдХ рдкेрд╢िрдпां*-- рдпрд╣ рд╣рдоाрд░ी рдЗрдЪ्рдЫा рд╕े рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рд╣ोрддी рд╣ैं рдЗрд╕рдоें рдоाрдпा рдлाрдЗрдм्рд░िрд▓्рд╕ рд╣ोрддे рд╣ैं
*рдЕрдиैрдЪ्рдЫिрдХ рдкेрд╢िрдп* --рдпрд╣ рдЕрд░ेрдЦिрдд рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╣ोрддी рд╣ैं рдпрд╣ рдЕрдкрдиा рдХाрд░्рдп рд╕्рд╡рдд рд╣ी рдХрд░рддी рд░рд╣рддी рд╣ैं рдпрд╣ рд╣рдоाрд░े рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рдоें рдирд╣ीं рд╣ोрддी рд╣ैं рдЬैрд╕े рдкेрдЯ рдЖंрдд्рд░ рддрдеा рдоूрдд्рд░ाрд╢рдп рдХी рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпां
*рд╣ृрдж рдкेрд╢िрдпां* --рдпрд╣ рдкेрд╢िрдпां рдХेрд╡рд▓ рд╣ृрджрдп рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ैं рдЗрд╕рдоें рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рджोрдиों рдкेрд╢िрдпों рдХे рдЧुрдг рднी рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рддрдеा рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдордЬрдмूрдд рд╣ोрддी рд╣ै рдпрд╣ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рд╣ी рд╕्рд╡рдпं рдХो рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рдХрд░рддी рд╣ै
4. *рддंрдд्рд░िрдХा рдЙрдд्рддрдХ*--
рддंрдд्рд░िрдХा рдЙрдд्рддрдХ рддीрди рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдоैрдЯрд░ рд╕े рдмрдиा рд╣ोрддा рд╣ै
*рдЧ्рд░े рдоैрдЯрд░--* рдЬो рддंрдд्рд░िрдХा рдХोрд╢िрдХा рдХे рдЕंрджрд░ рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै
*рд╡्рд╣ाрдЗрдЯ рдоेрдЯрд▓--* рдпрд╣ рддंрдд्рд░िрдХा рдлाрдЗрдмрд░ рдмрдиाрддा рд╣ै
*рди्рдпूрд░ोрдЧ्рд▓िрдпा--* рдпрд╣ рдПрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧी рдЙрдд्рддрдХ рд╣ोрддा рд╣ै рдпрд╣ рддंрдд्рд░िрдХा рдХोрд╢िрдХा рдФрд░ рддंрдд्рд░िрдХा рдлाрдЗрдмрд░ рдХो рдЖрдкрд╕ рдоें рдЬोрдб़рдиे рдХा рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै
BSTC 2019 *
➲рдЕрдн्рд░рдХ рдХी рдоंрдбी - рднीрд▓рд╡ाрдб़ा
➲рдЖрджिрд╡ाрд╕िрдпों рдХा рд╢рд╣рд░ - рдмांрд╕рд╡ाрдб़ा
➲рдЕрди्рди рдХा рдХрдЯोрд░ा - рд╢्рд░ी рдЧंрдЧाрдирдЧрд░
➲рдФрдЬाрд░ों рдХा рд╢рд╣рд░ - рдиाрдЧौрд░
➲рдЖрдЗрд╕рд▓ैंрдб рдЖॅрдл рдЧ्рд▓ोрд░ी/рд░ंрдЧ рд╢्рд░ी рдж्рд╡ीрдк - рдЬрдпрдкुрд░
➲рдЙрдж्рдпाрдиों/рдмрдЧीрдЪों рдХा рд╢рд╣рд░ - рдХेाрдЯा
➲рдКрди рдХा рдШрд░ - рдмीрдХाрдиेрд░
➲рдЦ्рд╡ाрдЬा рдХी рдирдЧрд░ी - рдЕрдЬрдоेрд░
➲рдЧрд▓िрдпों рдХा рд╢рд╣рд░ - рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲рдЧुрд▓ाрдмी рдирдЧрд░ी - рдЬрдпрдкुрд░
➲рдШंрдЯिрдпों рдХा рд╢рд╣рд░ - рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрди
➲рдЫोрдЯी рдХाрд╢ी/рджूрд╕рд░ी рдХाрд╢ी - рдмूंрджी
➲рдЬрд▓рдорд╣рд▓ों рдХी рдирдЧрд░ी - рдбीрдЧ
➲рдЭीрд▓ों рдХी рдирдЧрд░ी - рдЙрджрдпрдкुрд░
➲рд╡рд╕्рдд्рд░ рдирдЧрд░ी - рднीрд▓рд╡ाрдб़ा
➲рджेрд╡рддाрдУं рдХी рдЙрдкрдирдЧрд░ी - рдкुрд╖्рдХрд░
➲рдирд╡ाрдмों рдХा рд╢рд╣рд░ - рдЯोंрдХ
➲рдкूрд░्рд╡ рдХा рдкेрд░िрд╕/рднाрд░рдд рдХा рдкेрд░िрд╕ - рдЬрдпрдкुрд░
➲рдкूрд░्рд╡ рдХा рд╡ेрдиिрд╕ - рдЙрджрдпрдкुрд░
➲рдкрд╣ाрдб़ों рдХी рдирдЧрд░ी - рдбूंрдЧрд░рдкुрд░
➲рднрдХ्рддि/рд╢рдХ्рддि рд╡ рд╕ाрдзрдиा рдХी рдирдЧрд░ी -
рдоेрдб़рддा рд╕िрдЯी
➲рдоूрд░्рддिрдпों рдХा рдЦрдЬाрдиा - рддिрдордирдЧрдв, рдХрд░ौрд▓ी
➲рдорд░ूрд╕्рдерд▓ рдХी рд╢ोрднा/рдорд░ू рд╢ोрднा - рд░ोрд╣िрдб़ा
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдорд░ू рдирдЧрд░ी - рдмीрдХाрдиेрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╣рджृрдп/рджिрд▓ - рдЕрдЬрдоेрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЧौрд░рд╡ - рдЪिрддौрдб़рдЧрдв
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░ (рдЧेрдЯрд╡े рдЖॅрдл рд░ाрдЬ.)
-
рднрд░рддрдкुрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ - рдЕрд▓рд╡рд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЕрди्рди рднंрдбाрд░ - рдЧंрдЧाрдирдЧрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╕्рд╡рд░्рдг рдирдЧрд░ी (рдЧोрд▓्рдб рд╕िрдЯी) -
рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рд░ाрдЬрдзाрдиी - рдЕрдЬрдоेрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдХрд╢्рдоीрд░ - рдЙрджрдпрдкुрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдХाрдЙंрдЯрд░ рдоैрдЧрдиेрдЯ - рдЕрд▓рд╡рд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдорд░ूрдЧंрдЧा - рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी рдирд╣рд░
➲рдкрд╢्рдЪिрдо рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдЧंрдЧा - рд▓ूрдиी рдирджी
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдоोрдиाрд▓िрд╕ा - рдмрдгी-рдардгी
➲рд░ेрдЧिрд╕्рддाрди рдХा рд╕ाрдЧрд╡ाрди - рд░ोрд╣िрдб़ा
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो - рдХिрд░ाрдбू
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдоिрдиी рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो - рднंрдбрджेрд╡рд░ा
➲рд╣ाрдб़ौрддी рдХा рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो - рднंрдбрджेрд╡рд░ा
➲рдоेрд╡ाрдб़ рдХा рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो - рдЬрдЧрдд
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдХाрдирдкुрд░ - рдХोрдЯा
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдиाрдЧрдкुрд░ - рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд░ाрдЬрдХोрдЯ - рд▓ूрдгрдХрд░рдгрд╕рд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╕्рдХाॅрдЯрд▓ेंрдб - рдЕрд▓рд╡рд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдиंрджрдирдХाрдирди - рд╕िрд▓ीрд╕ेрдв рдЭीрд▓,
рдЕрд▓рд╡рд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдзाрддुрдирдЧрд░ी - рдиाрдЧौрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЖрдзुрдиिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рддीрд░्рде -
рд╕ूрд░рддрдЧрдв
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдкंрдЬाрдм - рд╕ांрдЪैрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдЕрдгु рдирдЧрд░ी - рд░ाрд╡рддрднाрдЯा
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░ - рдоाрддृрдХुंрдбिрдпा,
рдЪिрддौрдб़рдЧрдв
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЕंрдбрдоाрди - рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲рд░ेрдЧिрд╕्рддाрди/рдорд░ूрд╕्рдерд▓ рдХा рдЧुрд▓ाрдм - рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲рд░ाрдЬрдкूрддाрдиा рдХी рдХूंрдЬी - рдЕрдЬрдоेрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдиाрдХा/рдоुрд╣ाрдиा - рдЕрдЬрдоेрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдоैрдирдЪेрд╕्рдЯрд░ - рднीрд▓рд╡ाрдб़ा
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдирд╡ीрди рдоैрдирдЪेрд╕्рдЯрд░ - рднिрд╡ाрдб़ी
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЬिрдм्рд░ाрд▓्рдЯрд░ - рддाрд░ाрдЧрдв, рдЕрдЬрдоेрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рддाрдЬрдорд╣рд▓ - рдЬрд╕рд╡ंрддрдердб़ा, рдЬोрдзрдкुрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░ - рдУрд╕िрдпां
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╕ाрд▓्рдЯ рд╕िрдЯी - рд╕ांрднрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рди्рдпाрдпिрдХ рд░ाрдЬрдзाрдиी - рдЬोрдзрдкुрд░
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЪेрд░ाрдкूंрдЬी - рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдРрд▓ोрд░ा - рдХेाрд▓рд╡ी, рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЬрд▓िрдпाрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ - рдоाрдирдЧрдв,
рдмांрд╕рд╡ाреЬा
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╢िрдорд▓ा - рдоा. рдЖрдмू
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдкूрд░्рд╡ीрдж्рд╡ाрд░ - рдзौрд▓рдкुрд░
➲рд░рдд्рди рдирдЧрд░ी - рдЬрдпрдкुрд░
➲рд╡рд░ाрд╣ рдирдЧрд░ी - рдмाрд░ां
➲рд╡рд░्рддрдоाрди рдиाрд▓ंрджा - рдХोрдЯा
➲рд▓рд╡-рдХुрд╢ рдХी рдирдЧрд░ी - рд╕ीрддाрдмाрдб़ी, рдмाрд░ां
➲рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рддीрд░्рде рд╕्рдерд▓/рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдирдЧрд░ी - рдХोрдЯा
➲рд╕рдорд╕्рдд рддीрд░्рдерд╕्рдерд▓ों рдХा рднांрдЬा - рдордЪрдХुंрдб,
рдзौрд▓рдкुрд░
➲рд╕ूрд░्рдп рдирдЧрд░ी (рд╕рди рд╕िрдЯी рдЖॅрдл рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди) -
рдЬोрдзрдкुрд░
➲рд╕ुрдирд╣рд░ा рдд्рд░िрдХोрдг - рджिрд▓्рд▓ी-рдЖрдЧрд░ा-рдЬрдпрдкुрд░
➲рдорд░ू рдд्рд░िрдХोрдг - рдЬोрдзрдкुрд░-рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░-рдмीрдХाрдиेрд░
➲рд╕ौ рдж्рд╡िрдкों рдХा рд╢рд╣рд░ - рдмांрд╕рд╡ाрдб़ा
➲рд╣ेрд░िрдЯेрдЬ рд╕िрдЯी - рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрди
➲рд╣рд░िрдг्рдпрдХрд╢्рдпрдк рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी - рд╣िंрдбौрдирд╕िрдЯी
➲рд╣рд╡ेрд▓िрдпों рдХा рд╢рд╣рд░ - рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲рдкीрд▓े рдкрдд्рдерд░ों рдХा рд╢рд╣рд░ - рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲рд╕ैрд▓ाрдиी рдирдЧрд░ी - рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲рднाрд░рдд рдХा рдордХ्рдХा - рдЕрдЬрдоेрд░
➲рдк्рд░ाрдЪीрди рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЯाрдЯाрдирдЧрд░ - рд░ेрдв , рдЯोंрдХ
➲рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдк्рд░ेрдоिрдпों рдХा рддीрд░्рде рд╕्рдерд▓ -
рд╣рд▓्рджीрдШाрдЯी
➲рднाрд░рддीрдп рдоूрд░्рддिрдХрд▓ा рдХा рд╡िрд╢्рд╡рдХोрд╖ - рд╡िрдЬрдп
рд╕्рддंрдн
➲рдо्рдпूрдЬिрдпрдо рд╕िрдЯी - рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲рдорд░ूрд╕्рдерд▓ рдХा рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░ - рдЬोрдзрдкुрд░
➲рдмाрд╡рдб़िрдпों рдХा рд╢рд╣рд░ (рд╕िрдЯी рдЖॅрдл рд╕्рдЯेрдк рд╡ेрд▓्рд╕)-
рдмूंрджी
➲рдкूрд░्рд╡ी рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдХрд╢्рдоीрд░ - рдЕрд▓рд╡рд░
➲рдкрдд्рдерд░ों рдХा рд╢рд╣рд░ - рдЬोрдзрдкुрд░
➲рдм्рд▓्рдпू рд╕िрдЯी (рдиीрд▓ी рдирдЧрд░ी) - рдЬोрдзрдкुрд░
➲рдоाрд░рд╡ाрдб़ рдХा рд▓рдШु рдоा. рдЖрдмू - рдкीрдкрд▓ूрдж, рдмाрдб़рдоेрд░
➲рднाрд░рддीрдп рдмाрдШों рдХा рдШрд░ - рд░рдгрдеंрднौрд░
➲рдЧ्рд░ेрдиाрдЗрдЯ рд╕िрдЯी - рдЬाрд▓ौрд░
➲рдоाрд░рд╡ाрдб़ рдХा рд╕ाрдЧрд╡ाрди - рд░ोрд╣िрдб़ा
➲рдкрд╣ाрдб़ों рдХी рд░ाрдиी - рдбूंрдЧрд░рдкुрд░
➲рдкाрдиी,рдкрдд्рдерд░ рд╡ рдкрд╣ाрдб़ों рдХी рдкुрд░ी - рдЙрджрдпрдкुрд░
➲рднрдХ्рддि рд╡ рд╢рдХ्рддि рдХी рдирдЧрд░ी - рдЪिрддौрдб़рдЧрдв
➲рдорд╣ाрд░ाрдЬा рд░ंрддिрджेрд╡ рдХी рдирдЧрд░ी - рдХेрд╢ोрд░ाрдпрдкाрдЯрди
➲рдХाॅрдЯрди рд╕िрдЯी - рд╕ूрд░рддрдЧрдв
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╕ंрддрд░ा рдирдЧрд░ी - рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़
➲рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╡рд╕्рдд्рд░ рдирдЧрд░ी - рднीрд▓рд╡ाрдб़ा
➲рд░ेрдб рдбाрдпрдоंрдб (рд▓ाрд▓ рд╣ीрд░ा) - рдзौрд▓рдкुрд░
➲рдоाрд░рд╡ाрдб़ рдХा рдЕрдоृрдд рд╕рд░ोрд╡рд░ - рдЬрд╡ाрдИ рдмांрдз
➲рдлाрдЙंрдЯेрди рд╡ рдоांрдЙрдЯेрди рдХा рд╢рд╣рд░ - рдЙрджрдпрдкुрд░
➲рдоेрд╡ाрдб़ рдХा рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░ - рдоाрддृрдХुंрдбिрдпा
*рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓рд╡े рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди*
*рдЗрдирдХो рд░рдЯ рд╣ी рдбाрд▓ो*

1. рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓рд╡े рдмोрд░्рдб рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд▓ाрд░्рдб рдХрд░्реЫрди рдж्рд╡ाрд░ा рдХрдм рдХी рдЧрдИ рдеी? – 1905 рдоें
2. ‘рдоेрдЯ्рд░ो рдкुрд░ुрд╖’ рдЙрдкрдиाрдо рд╕े рдХौрди рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ैं? – рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░ рд╢्рд░ीрдзрд░рди
3. рднाрд░рдд рдоें рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рд░ेрд▓ рдХा рд╢ुрднाрд░ंрдн рдХिрд╕рдиे рдХिрдпा рдеा? – рд▓ॉрд░्рдб рдбрд▓рд╣ौрдЬी рдиे 
4. рднाрд░рдд рдоें рдХुрд▓ рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧ рдХी рд▓ंрдмाрдИ рдХिрддрдиी рд╣ै? – 63,974 рдХिрдоी
5. рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓ рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрдХрд░рдг рдХрдм рд╣ुрдЖ? – 1950 рдоें
6. рд░ेрд▓ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे ‘рд╡िрд▓ेрдЬ рдСрди рд╡рд╣ीрд▓्рд╕ рдиाрдордХ’ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдк्рд░ाрд░ंрдн рдХी? – 2004 рдИ.
7. рднाрд░рдд рдоें рдоाрд▓ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рдоाрдз्рдпрдо рдХा рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै? – рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓рд╡े
8. рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓ рдХिрддрдиे рдХ्рд╖ेंрдд्рд░ों (рдЬोрди) рдоें рдмाँрдЯी рдЧрдИ рд╣ै? – 17
9. 3 рдлрд░рд╡рд░ी, 1925 рдХो рднाрд░рдд рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмिрдЬрд▓ी рдХी рдЯ्рд░ेрди рдЪрд▓ी। рд░ेрд▓рд╡े рдиे рдпрд╣ рд╕ेрд╡ा рдХिрд╕рдХे рдмीрдЪ рджी? – рдмॉрдо्рдмे рд╡ीрдЯी рдФрд░ рдХुрд░्рд▓ा
10. рдбीрдЬрд▓ рд▓ोрдХोрдоोрдЯिрд╡ рд╡рд░्рдХ्рд╕ (DLW) рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрдм рд╣ुрдИ? – 1964 рдИ.
11. рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рд▓ी рд░ेрд▓ рдиे рдоुंрдмрдИ рдФрд░ рдеाрдгे рдХे рдордз्рдп рдХिрддрдиी рджूрд░ी рддрдп рдХी? – 34 рдХिрдоी
12. рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдердо рд░ेрд▓ рдХрдм рдЪрд▓ी? – 16 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1853 рдИ.
13. рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓ рдХी рд╕рдмрд╕े рд▓рдо्рдмी рд░ेрд▓ рдпाрдд्рд░ा рдбिрдм्рд░ूрдЧрдв़ рд╕े рдХрди्рдпाрдХुрдоाрд░ी рдХे рдмीрдЪ (рд╡िрд╡ेрдХ рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕) рдХिрддрдиे рдХिрдоी рдХी рд╣ै? – 4,286 рдХिрдоी
14. рд╡ृंрджाрд╡рди рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕ рдХिрди рд╕्рдеाрдиों рдХे рдордз्рдп рдЪрд▓рддी рд╣ै? – рдЪेрди्рдирдИ рдФрд░ рдмैंрдЧрд▓ुрд░ू
15. рдкूрд░्рд╡ी рд░ेрд▓рд╡े рдХे рдмँрдЯрд╡ाрд░े рдХे рдмाрдж рд╣ाрдЬीрдкुрд░ рдХे рдЖंрдЪрд▓िрдХ рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдХा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै? – рдкूрд░्рд╡ рдордз्рдп рд░ेрд▓рд╡े
16. рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЙрдкрдХ्рд░рдо рдХौрди-рд╕ा рд╣ै? – рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓
17. рдХोрд▓рдХाрддा рдоें рднूрдоिрдЧрдд рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧ рджрдорджрдо рд╕े рдЯॉрд▓ीрдЧंрдЬ рддрдХ рд▓ंрдмाрдИ рдХिрддрдиी рд╣ै? – 16.45 рдХिрдоी
18. рджेрд╢ рдХी рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмी рджूрд░ी рдХे рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧ рдХी рд▓ंрдмाрдИ рдХिрддрдиी рд╣ै? – 4256 рдХिрдоी
19. рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓рд╡े рдмोрд░्рдб рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрдм рдХी рдЧрдИ? – рдоाрд░्рдЪ 1905
20. рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рд▓ी рд░ेрд▓ рдХрд╣ाँ рдЪрд▓ी? – рдоुंрдмрдИ рдФрд░ рдеाрдгे рдХे рдордз्рдп
21. рд╕ोрди рдирджी рдкрд░ рдмрдиा рджेрд╢ рдоें рд╕рдмрд╕े рд▓рдо्рдмा рд░ेрд▓ рдкुрд▓ рдХौрди рд╕ा рд╣ै? – рдиेрд╣рд░ू рд╕ेрддु
22. ‘рд╡्рд╣ीрд▓्рд╕ рдПंрдб рдПрдХ्рд╕рд▓ рдк्рд▓ांрдЯ’ рдХрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рд╣ै? – рдмैंрдЧाрд▓ुрд░ू рдоें
23. рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдердо рдХ्рд░ांрддि рд░ेрд▓ рдХрд╣ाँ рдЪрд▓ी? – рджिрд▓्рд▓ी рд╕े рдмैंрдЧрд▓ुрд░ू
24. рдХुрд▓ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХा рдХिрддрдиा % рднाрдЧ рд░ेрд▓рд╡े рдоें рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╣ै? – 40%
25. рдЙрдд्рддрд░ рд░ेрд▓рд╡े рдоें рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рдкрд╣рд▓ी рд░ेрд▓ рдмрд╕ рдХिрд╕ рджिрди рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоेрдб़рддा рд╢рд╣рд░ рд╕े рдоेрдб़рддा рд░ोрдб рдХे рдмीрдЪ рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рдХी рдЧрдИ? – 12 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 1994
26.  рдХोрдпрд▓े рд╕े рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдХा рд╕рдмрд╕े рдкुрд░ाрдиा рдЗंрдЬрди рдХौрди-рд╕ा рд╣ै? – рдлेрдпрд░ी рдХ्рд╡ीрди
27. рднाрд░рдд, рдПрд╢िрдпा рддрдеा рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рд▓рдо्рдмा рд░ेрд▓рд╡े рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдХौрди рд╕ा рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рд▓рдо्рдмाрдИ 1366.33 рдоी. рд╣ै? – рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢)
28. рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдк्рд░рдердо рд░ेрд▓ рдХрдм рдЪрд▓ी? – 1825 рдИ., рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб
29. рдкुрдгे​ рд╕्рдеिрдд ‘рдЗрд░िрд╕ेрди’ рдЖрдИрдПрд╕рдУ 9001-2000 рд╕े рдк्рд░рдоाрдгिрдд рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓ рдХा рдк्рд░рдердо рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдХा рд╕ंрд╕्рдеाрди рд╣ै? – рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг
30. рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓ рдмрдЬрдЯ рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рдмрдЬрдЯ рд╕े рдХрдм рдЕрд▓рдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा? – 1824 рдИ.
31. рд░ेрд▓рд╡े рдж्рд╡ाрд░ा рд░ेрдбिрдпो рдЖрдзाрд░िрдд рд╕िрдЧ्рдирд▓ рдбिрдпाрдЬрди рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХी рд╢ुрд░ूрдЖрдд рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдХाрдирдкुрд░ рд╕े рдХी рдЧрдИ? – 2015
32. рднाрд░рдд рдоें рднूрдоिрдЧрдд (рдоेрдЯ्рд░ो рд░ेрд▓рд╡े) рдХा рд╢ुрднाрд░ंрдн рдХрдм рдФрд░ рдХрд╣ाँ рд╣ुрдЖ рдеा? – 1984-85 рдИ., рдХोрд▓рдХाрддा
33. рд╡рд░्рд╖ 2015 рд╕े рд░ेрд▓рд╡े рдк्рд▓ेрдЯрдлाрд░्рдо рдЯिрдХрдЯ рдХी рджрд░ рдХ्рдпा рд╣ै? – 10 рд░ूрдкрдпे
34. рднाрд░рдд рдоें рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмी рджूрд░ी рддрдп рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд░ेрд▓рдЧाрдб़ी рдХौрди-рд╕ी рд╣ै? – рд╡िрд╡ेрдХ рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕
35. рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдердо рд╡िрдж्рдпुрдд рдЗंрдЬрди рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрдм рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ुрдЖ? – 1971 рдИ.
36. рд░ेрд▓ рдЯिрдХрдЯ рдкрд░ рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдЯ्рд░ेрдиों рдХे рдЖрд╡ाрдЧрдорди рдХी рд╕ूрдЪрдиा рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрди рдирдо्рдмрд░ рдХ्рдпा рд╣ै? – 139
37. рдЗंрдЯीрдЧ्рд░рд▓ рдХोрдЪ рдлैрдХ्рдЯрд░ी (ICF) рдХрд╣ाँ рд╣ै? – рдкैрд░ंрдмूрд░ (рдЪेрди्рдирдИ)
38. рд░ेрд▓рд╡े рдХोрдЪ рдлैрдХ्рдЯрд░ी (RCF) рдХрд╣ाँ рд╣ै? – рд╣ुрд╕ैрдирдкुрд░ (рдХрдкूрд░рдерд▓ा)
39. рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рд▓ी рд╕ेрдоी рд╣ाрдИ рд╕्рдкीрдб рдЯ्рд░ेрди рдЧрддिрдоाрди рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕ рдХा рд╕рдлрд▓ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг 3 рдЬुрд▓ाрдИ, 2014 рдХो рдХिрдпा рдЧрдпा। рдпрд╣ рдЯ्рд░ेрди рдХिрддрдиे рдХिрдоी рдШрдг्рдЯा рдХी рдЧрддि рд╕े рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди рд╕े рдЖрдЧрд░ा рдХैंрдЯ рдХे рдордз्рдп рдЪрд▓ाрдИ рдЧрдИ? – 160 рдХिрдоी
40. рд░ेрд▓рд╡े рдХोрдЪ рдлैрдХ्рдЯрд░ी рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрдм рд╣ुрдИ? – 1988 рдИ.
41. рднाрд░рдд рдФрд░ рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рдмीрдЪ рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рд░ेрд▓рдЧाрдб़ी рдХौрди-рд╕ी рд╣ै? – рд╕рдордЭौрддा рд╡ рдеाрд░ рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕
42. рднाрд░рдд рдоें рд╕рдмрд╕े рддेрдЬрдЧрддि рд╕े рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рд░ेрд▓рдЧाрдб़ी рдХौрди-рд╕ी рд╣ै? – рд╢рддाрдм्рджी рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕
43. рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмुрд▓ेрдЯ рдЯ्рд░ेрди рдХिрд╕рдХे рдордз्рдп рдЪрд▓ाрдИ рдЬाрдПрдЧी? – рдоुрдо्рдмрдИ рд╡ рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж
44. рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмा рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдХौрди-рд╕ा рд╣ै? – рдЦрдб़рдЧрдкुрд░ (рдкрд╢्рдЪिрдоी рдмंрдЧाрд▓)
45. рднाрд░рдд рдХे рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд░ेрд▓ рд▓ाрдЗрди рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ै? – рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢
46. рдкूрд░्рд╡ी рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХे рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧ рдирд╣ीं рд╣ै? – рдоेрдШाрд▓рдп
47. рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓рд╡े рдоें рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЖрдп рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдХ्рдпा рд╣ै? – рдоाрд▓рднाрдб़ा
48. рдкैрд▓ेрд╕ рдСрди рд╡्рд╣ीрд▓्рд╕ рдХी рддрд░्рдЬ рдкрд░ рдирдИ рд░ेрд▓рдЧाрдб़ी ‘рдбेрдХ्рдХрди рдУрдбिрд╕ी’ рдХा рдкрд░िрдЪाрд▓рди рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै? – рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░
49. рдХोंрдХрдг рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧ рдХिрд╕ рдкрд░्рд╡рдд рд╢ृंрдЦрд▓ा рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै? – рдкрд╢्рдЪिрдоी рдШाрдЯ
50. рд╕рдмрд╕े рд▓рдо्рдмी рд░ेрд▓ рд╕ुрд░ंрдЧ рдХा рд░िрдХॉрд░्рдб рдХोंрдХрдг рд░ेрд▓рд╡े рдХो рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рд▓рдо्рдмाрдИ рдХिрддрдиी рд╣ै? – 6.5 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░
51. рднाрд░рдд рдоें рдХिрд╕ рд░ेрд▓рд╡े рдЬोрди рдХी рд▓рдо्рдмाрдИ рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ै? – рдЙрдд्рддрд░ рд░ेрд▓рд╡े
52. рднाрд░рдд рдоें рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧ рд╣ै? – 3 рдк्рд░рдХाрд░
53. рд░ेрд▓ рдкрде рдХे рдм्рд░ॉрдб рдЧेрдЬ рдХी рдЪौрдб़ाрдИ рдХिрддрдиी рд╣ोрддी рд╣ै? – 1.676 рдоीрдЯрд░
54. рд░ेрд▓ рджिрд╡рд╕ рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ рдХрдм рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै? – 16 рдЕрдк्рд░ैрд▓
55. рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдердо рд╡िрдж्рдпुрдд рд░ेрд▓ рдХрдм рдЪрд▓ी? – 1925 рдИ.
56. рд╡िрдж्рдпुрдд рд╕े рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рдердо рд░ेрд▓рдЧाрдб़ी рдХौрди-рд╕ी рд╣ै? – рдбेрдХ्рдХрди рдХ्рд╡ीрди
57. рд░ेрд▓ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ рдХे рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдХрд╣ाँ-рдХрд╣ाँ рд╣ै? – рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж, рдоुंрдмрдИ, рдХोрд▓рдХाрддा, рднोрдкाрд▓ рдФрд░ рдЪेрди्рдирдИ58. рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓ рдХा рдЖрдЦिрд░ी рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди рдЙрдд्рддрд░ рд░ेрд▓рд╡े рдкрд░ рдХौрди рд╕ा рд╣ै, рдЬрд╣ां рд╕े рдлिрд░ोрдЬрдкुрд░ рд╢рд╣рд░ рдоाрдд्рд░ 7 рдХिрдоी рджूрд░ी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ै? – рд╣ुрд╕ैрдиीрд╡ाрд▓ा
59. рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓ рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдХा рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдХौрди-рд╕ा рд╕्рдеाрди рд╣ै? – рдЪौрдеा
60. рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓ рдоें рддृрддीрдп рд╢्рд░ेрдгी рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджी рдЧрдИ? – 1974
рдбेрд▓ी рдХा рдбोрдЬ 12 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019*

1. рд╡िрдХिрд▓ीрдХ्рд╕ рдХे рд╕рд╣-рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдЬूрд▓िрдпрди рдЕрд╕ांрдЬे рдХो рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рд╣िрд░ाрд╕рдд рдоें рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рдл्рд░ांрд╕
b.    рдм्рд░िрдЯेрди✔️
c.    рдЬрд░्рдордиी
d.    рд╕्рд╡ीрдбрди
2. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдкрд░ рдПрдХ рдлिрд▓्рдо рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмрди्рдз рд▓рдЧाрдпे рдЬाрдиे рдХे рдХाрд░рдг 20 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे рдХा рдЬुрд░्рдоाрдиा рд▓рдЧाрдпा рд╣ै?
a.    рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢
b.    рдкंрдЬाрдм
c.    рддेрд▓ंрдЧाрдиा
d.    рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓✔️
3. рдЗреЫрд░ाрдЗрд▓ рдоें рд╣ुрдП рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ों рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рдиेрддा рдХी рдкाрд░्рдЯी рдХो рдмрд╣ुрдордд рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै?
a.    рдмेंрдЬाрдоिрди рдиेрддрди्рдпा рд╣ू✔️
b.    рдмेрди्рдиीि рдЧैंрдд्рдЬे
c.    рд╢िрдоोрди рдкेрд░ेрд╕
d.    рдПрд╣ुрдж рдмрд░ाрдХ
4. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕े рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХा рдк्рд░рдердо рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпрдзीрд╢ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рдЕрдиिрд░ुрдж्рдз рдЪौрд╣ाрди
b.    рдЕрд░рд╡िрди्рдж рд╡рд╢िрд╖्рда
c.    рджेрд╡ेрди्рдж्рд░ рдкाрдардХ
d.    рд╡िрдХ्рд░рдо рдиाрде✔
5. рднाрд░рдд рдХा рдХौрди-рд╕ा рд╕्рдЯाрд░्рдЯрдЕрдк рд╣ै рдЬिрд╕рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдиेрдХ्рд╕्рдЯ рдмिрд▓िрдпрди рдПрдбрдЯेрдХ рдк्рд░ाрдЗрдЬ 2019 рдЬीрддा рд╣ै?
a.    рджोрд╕्рдд рдПрдЬुрдХेрд╢рди✔️
b.    рдЦाрди рдПрдХेрдбрдоी
c.    рдЕрди-рдПрдХेрдбрдоी
d.    рд╢िрдХ्рд╖ा рдСрдирд▓ाрдЗрди
6. рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рдб्рд░ोрди рд╕े рдХुрдЫ рд╕ाрдоाрдиों рдХी рдбिрд▓िрд╡рд░ी рд╕рд░्рд╡िрд╕ рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी рдЧрдИ рд╣ै?
a.    рдиेрдкाрд▓
b.    рдЪीрди
c.    рд░ूрд╕
d.    рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा✔️
7. рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХी рд╕ंрд╕рдж рдиे 15 рдоाрд░्рдЪ 2019 рдХो рд╣ुрдП рдЖрддंрдХी рд╣рдорд▓े рдХे рдмाрдж рджेрд╢ рдХे рдСрдЯोрдоेрдЯिрдХ рдЧрди рдЦрд░ीрджрдиे рдХे рдХाрдиूрди рдоें рд╕ंрд╢ोрдзрди рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдорддрджाрди рдХिрдпा рд╣ै?
a.    рдиेрдкाрд▓
b.    рдЪीрди
c.    рди्рдпूрдЬ़ीрд▓ैंрдб✔️
d.    рд░ूрд╕
8. рд╣ंрдЧрд░ी рдХे рд╢ोрдзрдХрд░्рддाрдУं рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХिрд╕ рдЧ्рд░рд╣ рдХे рдЙрд▓्рдХाрдкिंрдб рдоें рдЦрдиिрдЬीрдп рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рд╡ाрд▓े рдХрдИ рдЬीрд╡ाрдгु рдоिрд▓े рд╣ैं?
a.    рдоंрдЧрд▓ рдЧ्рд░рд╣✔
b.    рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдЧ्рд░рд╣
c.    рд╢ुрдХ्рд░ рдЧ्рд░рд╣
d.    рдмुрдз рдЧ्рд░рд╣
9. рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдиे рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд 26.75 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмी рдПрдХ рдирдИ рд░ेрд▓рд╡े рд▓ाрдЗрди рдЦोрд▓ी рд╣ै рдЬो рдЙрд╕рдХे рдорддाрд░ा рдФрд░ рдмेрд▓िрдпрдд्рддा рд╢рд╣рд░ рдХो рдЬोрдб़ेрдЧी?
a.    рднाрд░рдд
b.    рдЪीрди✔
c.    рдиेрдкाрд▓
d.    рд░ूрд╕
10. рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рд╕рд▓ाрдоी рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ рдХो рд╡िрдЬрдбрди рд▓ीрдбिंрдЧ рдорд╣िрд▓ा рдХ्рд░िрдХेрдЯрд░ рдСрдл рдж рдИрдпрд░ рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рд╕्рдоृрддि рдоंрдзाрдиा✔
b.    рдоिрддाрд▓ी рд░ाрдЬ
c.    рд╣рд░рдордирдк्рд░ीрдд рдХौрд░
d.    рдЭूрд▓рди рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी
*рдЙрдд्рддрд░: -*

1. b. рдм्рд░िрдЯेрди
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╡िрдХिрд▓ीрдХ्рд╕ рдХे рд╕рд╣-рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдЬूрд▓िрдпрди рдЕंрд╕ाрдЬे рдХो рд▓ंрджрди рд╕्рдеिрдд рдЗрдХ्рд╡ाрдбोрд░ рджूрддाрд╡ाрд╕ рд╕े рдЕрд░ेрд╕्рдЯ рдХрд░ рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै. рдмीрддे 7 рд╕ाрд▓ों рд╕े рдЕрд╕ांрдЬे рдиे рдЗрдХ्рд╡ाрдбोрд░ рдХे рджूрддाрд╡ाрд╕ рдоें рд╢рд░рдг рд▓े рд░рдЦी рдеी.
  
2. d. рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХी рдордорддा рдмрдирд░्рдЬी рд╕рд░рдХाрд░ рдкрд░ рдл़िрд▓्рдо "рднрд╡िрд╖्рдпेрд░ рднूрдд" рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рдХे рдоाрдорд▓े рдоें 20 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे рдХा рдЬुрд░्рдоाрдиा рд▓рдЧाрдпा рд╣ै. рдХोрд░्рдЯ рдиे рдХрд╣ा рд╣ै рд╕рд░рдХाрд░ 20 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे рдмांрдЧ्рд▓ा рдлिрд▓्рдо рдиिрд░्рджेрд╢рдХ рдЕрдиिрдХ рджрдд्рдд рдФрд░ рд╕िрдиेрдоा рд╣ॉрд▓ рдХे рдоाрд▓िрдХों рдХो рджें.
3. a. рдмेंрдЬाрдоिрди рдиेрддрди्рдпाрд╣ू
рд╡िрд╡рд░рдг: рдЗреЫрд░ाрдпрд▓ рдоें рдмेंрдЬाрдоिрди рдиेрддрди्рдпाрдХрд╣ू рдиे рд▓рдЧाрддाрд░ рдкांрдЪрд╡ीं рдмाрд░ рдЪुрдиाрд╡ рдЬीрдд рд▓िрдпा рд╣ै. рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХे рдХрдИ рдоाрдорд▓ों рдоें рдЖрд░ोрдкों рдХा рд╕ाрдордиे рдХрд░ рд░рд╣े рдиेрддрди्рдпाूрд╣ू рдХी рдХंрдЬрд░рд╡ेрдЯिрд╡ рд▓िрдХुрдб рдкाрд░्рдЯी рдиे рдЗрд╕ рдЪुрдиाрд╡ рдоें рд╡िрд░ोрдзी рдкाрд░्рдЯी рдХो рдмрд╣ुрдордд рд╕े рд╣рд░ाрдпा.
4. d. рд╡िрдХ्рд░рдо рдиाрде
рд╡िрд╡рд░рдг: рдЗрд▓ाрд╣рдмाрдж рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे рд╕рдмрд╕े рд╡рд░िрд╖्рда рди्рдпाрдпрдзीрд╢ рд╡िрдХ्рд░рдо рдиाрде рдХो рдирд╡ рдЧрдаिрдд рдЖрди्рдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХा рдк्рд░рдердо рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпрдзीрд╢ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै. рдЙрди्рд╣ें рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпрдзीрд╢ рд╕ी. рдк्рд░рд╡ीрдг рдХुрдоाрд░ рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.
5. a. рджोрд╕्рдд рдПрдЬुрдХेрд╢рди
рд╡िрд╡рд░рдг: рднाрд░рдд рдХे “рджोрд╕्рдд рдПрдЬुрдХेрд╢рди” рдиाрдордХ рд╕्рдЯाрд░्рдЯрдЕрдк рдиे рдиेрдХ्рд╕्рдЯ рдмिрд▓िрдпрди рдПрдбрдЯेрдХ рдк्рд░ाрдЗрдЬ 2019 рдЬीрддा. “рджोрд╕्рдд рдПрдЬुрдХेрд╢рди” рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рддреЫाрдиिрдпा рдХे “рдЙрдмोंрдЧो” рддрдеा рдоिрд╕्рд░ рдХे “рдк्рд░ाрдХ्рд╕ीрд▓ैрдм्рд╕” рдиे рднी рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЬीрддा рд╣ै. рдЗрд╕ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХे рд╡िрдЬेрддा рдХो 25,000 рдЗрдиाрдо рд╕्рд╡рд░ुрдк рдк्рд░рджाрди рдХिрдпे рдЬाрддे рд╣ैं.

6. d. рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा
рд╡िрд╡рд░рдг: рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдоें рдб्рд░ोрди рд╕े рдХुрдЫ рд╕ाрдоाрдиों рдХी рдбिрд▓िрд╡рд░ी рд╕рд░्рд╡िрд╕ рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी рдЧрдИ рд╣ै. рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдоुрддाрдмिрдХ, рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рджुрдиिрдпा рдХा рдкрд╣рд▓ा рдРрд╕ा рджेрд╢ рдмрди рдЧрдпा рд╣ै рдЬрд╣ां рдб्рд░ोрди рд╕े рдЦाрдиे рдпा рд╕ाрдоाрди рдХी рдбिрд▓ीрд╡рд░ी рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдоंрдЬूрд░ी рджे рдоिрд▓ी рд╣ै.
7. c. рди्рдпूрдЬ़ीрд▓ैंрдб
рд╡िрд╡рд░рдг: рди्рдпूрдЬ़ीрд▓ैंрдб рдХी рд╕ंрд╕рдж рдиे 15 рдоाрд░्рдЪ 2019 рдХो рд╣ुрдП рдЖрддंрдХी рд╣рдорд▓े рдХे рдмाрдж рджेрд╢ рдХे рдмंрджूрдХ рдХाрдиूрди рдоें рд╕ंрд╢ोрдзрди рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдорддрджाрди рдХिрдпा рд╣ै. рд╕ंрд╕рдж рдиे 119-1 рд╡ोрдЯों рд╕े рдоिрд▓िрдЯ्рд░ी рд╕्рдЯाрдЗрд▓ рд╕ेрдоी-рдСрдЯोрдоेрдЯिрдХ рд╣рдеिрдпाрд░, рдЕрд╕ॉрд▓्рдЯ рд░ाрдЗрдлрд▓ рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдХ्рд╖рдорддा рд╡ाрд▓ी рдоैрдЧрдЬ़ीрдиों рдкрд░ рдмैрди рдХो рд╕рд╣рдорддि рджी рд╣ै.
8. a. рдоंрдЧрд▓ рдЧ्рд░рд╣
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╣ंрдЧрд░ी рдХे рд╢ोрдзрдХрд░्рддाрдУं рдиे рджाрд╡ा рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдоंрдЧрд▓ рдЧ्рд░рд╣ рдХे рдЙрд▓्рдХाрдкिंрдб рдоें рдЦрдиिрдЬीрдп рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рд╡ाрд▓े рдХрдИ рдЬीрд╡ाрдгु рдоिрд▓े рд╣ैं рдЬिрд╕рд╕े 'рд▓ाрд▓ рдЧ्рд░рд╣' рдХрд╣े рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдоंрдЧрд▓ рдкрд░ рдЬीрд╡рди рдХे рд╕ंрдХेрдд рд╣ोрдиे рдХी рдкुрд╖्рдЯि рд╣ोрддी рд╣ै.
9. b. рдЪीрди
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдиे рдЪीрди рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд 26.75 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмी рдПрдХ рдирдИ рд░ेрд▓рд╡े рд▓ाрдЗрди рдЦोрд▓ी рд╣ै рдЬो рдЙрд╕рдХे рдорддाрд░ा рдФрд░ рдмेрд▓िрдпрдд्рддा рд╢рд╣рд░ рдХो рдЬोрдб़ेрдЧी.
10.  a. рд╕्рдоृрддि рдоंрдзाрдиा
рд╡िрд╡рд░рдг: рднाрд░рддीрдп рд╕рд▓ाрдоी рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ рд╕्рдоृрддि рдоंрдзाрдиा рдХो рд╡िрдЬрдбрди рд▓ीрдбिंрдЧ рдорд╣िрд▓ा рдХ्рд░िрдХेрдЯрд░ рдСрдл рдж рдИрдпрд░ рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै. рдоंрдзाрдиा рдХो рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдпे рд╕рдо्рдоाрди рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.
*_рдЬрд▓िрдпांрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ (рдЕрдоृрддрд╕рд░) рд╡िрд╢ेрд╖ рдЬाрдирдХाрд░ी_*
*рдЬрд▓िрдпांрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ рд╣рдд्рдпाрдХांрдб рдкंрдЬाрдм рдХे рдЕрдоृрддрд╕рд░ рдоें 13 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1919 рдХो рд╣ुрдЖ рдеा*
*рдЬрд▓िрдпांрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ рд╣рдд्рдпाрдХांрдб рдХी рдШрдЯрдиा рдЕрдоृрддрд╕рд░ рдХांрдб рдХे рдиाрдо рд╕े рднी рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै*
*рдЗрд╕ рдХांрдб рдоें рдЬрдирд░рд▓ рдбाрдпрд░ рдиे рд╣рдЬाрд░ों рд▓ोрдЧों рдкрд░ рдЕंрдзाрдзुंрдз рдЧोрд▓िрдпां рдЪрд▓рд╡ाрдпा рдеा*
*рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдоें рд╣рдЬाрд░ों рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рдФрд░ 2000 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ोрдЧ рдШाрдпрд▓ рд╣ुрдП рдеे*
*рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд░ाрдЬ рдХे рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЗрд╕ рдХांрдб рдоें 200 рд▓ोрдЧ рдШाрдпрд▓ рд╣ुрдП рдФрд░ 379 рд▓ोрдЧ рд╢рд╣ीрдж рд╣ुрдП*
*рдЬрд▓िрдпांрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ рд╣рдд्рдпाрдХांрдб рдоें рдХिрддрдиे рд▓ोрдЧ рдорд░े рдЗрд╕рдХा рд╕рд╣ी рдЕंрджाрдЬा рдХिрд╕ी рдХो рдирд╣ीं рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдХे рдЖंрдХрдб़े*
     *> рдкंрдбिрдд рдорджрди рдоोрд╣рди рдоाрд▓рд╡ीрдп рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХрд░ीрдм 1300 рд▓ोрдЧ рдорд░े*
      *> рд╕्рд╡ाрдоी рд╢्рд░рдж्рдзाрдиंрдж рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдорд░рдиे рд╡ाрд▓ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 1500 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдеी*
       *>рдЕрдоृрддрд╕рд░ рдХे рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕िрд╡िрд▓ рд╕рд░्рдЬрди рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╕्рдоिрде рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХрд░ीрдм 1800 рд▓ोрдЧ рдоाрд░े рдЧрдП рдеे*
*рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдоें 90 рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕ैрдиिрдХों рдиे рдЕंрдзाрдзुंрдз рд╣рдЬाрд░ों рдЧोрд▓िрдпां рдЪрд▓ाрдИ рдеी*
*рдЬрд▓िрдпांрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ рдоें рдХрд░ीрдм 10 рдоिрдирдЯ рддрдХ рдЧोрд▓िрдпां рдЪрд▓ाрдИ рдЧрдИ рдеी*
*рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рдЧोрд▓िрдпां рджрд░рд╡ाрдЬों рдХी рддрд░рдл рдЪрд▓ाрдИ рдЧрдИ рдеी рддाрдХि рдХोрдИ рдЬिंрджा рдмाрд╣рд░ рдиा рдЬा рд╕рдХे*
*рдЗрди рдЧोрд▓िрдпों рдХे рдиिрд╢ाрди рдЖрдЬ рднी рдЬрд▓िрдпाрдмाрдЧ рдХी рджीрд╡ाрд░ों рдкрд░ рджेрдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै*
*рдЧोрд▓िрдпों рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рд▓ोрдЧ рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдХुрдПं рдоें рдХूрдж рдкрдб़े рдеे*
*рдХुрдП рд╕े 120 рд▓ाрд╢ें рдиिрдХाрд▓ी рдЧрдИ рдеी*
*рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдХे рд╕рдордп рдЬрд▓िрдпांрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ рдоें рдХрд░ीрдм 5000 рд▓ोрдЧ рдоौрдЬूрдж рдеे*
*рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдоें 41 рдиाрдмाрд▓िрдЧ рдмрдЪ्рдЪों рдФрд░ рдПрдХ 6 рд╕рдк्рддाрд╣ рдХे рдмрдЪ्рдЪे рдХा рднी рдиिрдзрди рд╣ुрдЖ рдеा*
*рдХрдИ рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдХी рдоाрдиें рддो рдЬрд▓िрдпांрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ рдХी рдШрдЯрдиा рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рд╣рдоें рдЖрдЬाрджी рдоिрд▓ी, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдиे рд╣िंрджुрд╕्рддाрдиिрдпों рдоें рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬो рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЖрдЧ рдмрдв़ा рджी*
*рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдиे рднрдЧрдд рд╕िंрд╣ рдЬैрд╕े рдирд╡ рдпुрд╡рдХों рдХे рдЕंрджрд░ рджेрд╢ рдХी рд▓рдб़ाрдИ рдоें рдирдпा рдЬुрдиूрди рдкैрджा рдХी*
*рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдЕрдоृрддрд╕рд░ рдоें рдоाрд░्рд╢рд▓ рд▓ॉ рд▓рдЧाрдпा рдЧрдпा рдеा рдЬिрд╕рд╕े рд▓ोрдЧ рдмेрдЦрдмрд░ рдеे*
*рдЬрд▓िрдпांрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ рдХी рдШрдЯрдиा рдмैрд╕ाрдЦी рдЬैрд╕े рд╢ुрдн рджिрди рдХो рд╣ुрдИ рдеी*
*рдЬрд▓िрдпांрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ рдХрднी рдЬрд▓्рд▓ी рдиाрдордХ рдЖрджрдоी рдХी рд╕ंрдкрдд्рддि рдеी*
*рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдХे рд╕рдордп рд╢рд╣рд░ рдоें рдХрд░्рдл्рдпू рд▓рдЧा рджी рдЧрдИ рдеी рдФрд░ рд╕рднी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ें рдмंрдж рдеी*
*рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рд░ौрд▓ेрдЯ рдПрдХ्рдЯ рдХे рд╡िрд░ोрдз рдХे рдХाрд░рдг рд╣ुрдЖ рдеा рдЬिрд╕рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рдЕрдкрдиे рд╡िрд░ोрдзिрдпों рдХो рдмिрдиा рдХिрд╕ी рд╡ाрд░ंрдЯ рдХे рдЧिрд░рдл्рддाрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддे рдеे*
*13 рдоाрд░्рдЪ 1940 рдХो рд▓ंрджрди рдоें рдорд╣ाрди рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी рдЙрдзрдо рд╕िंрд╣ рдиे рдЬрдирд░рд▓ рдбाрдпрд░ рдХो рдоाрд░рдХрд░ рдЗрд╕ рд╣рдд्рдпाрдХांрдб рдХा рдмрджрд▓ा рд▓िрдпा*
*1997 рдоें рдорд╣ाрд░ाрдиी рдПрд▓िрдЬाрдмेрде рдиे рдпрд╣ां рдХे рд╕्рдоाрд░рдХ рдкрд░ рдоृрддрдХों рдХो рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рджी рдеी*
*2013 рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдбेрд╡िрдб рдХैрдорд░рди рдпрд╣ां рдЖрдП рдФрд░ рдЗрд╕े рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд╢рд░्рдордиाрдХ рдмрддाрдпा*
рдбेрд▓ी рдХा рдбोрдЬ 13 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019*
1. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рдЖрджि рдоाрдирд╡ рдХी рдирдИ рдк्рд░рдЬाрддि рдХे рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рдЦोрдЬे рдЧрдпे рд╣ैं?
a.    рдХंрдмोрдбिрдпा
b.    рдлिрд▓िрдкींрд╕✔️
c.    рдорд▓ेрд╢िрдпा
d.    рд╣ंрдЧрд░ी
2. рдирдоाрдоि рдЧंрдЧे рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХो рдХिрд╕ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпे рдЧрдпे рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рд╢िрдЦрд░ рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा?
a.    рдм्рд░िрд╕рдмेрди
b.    рдЬोрд╣ाрдиिрд╕рдмрд░्рдЧ
c.    рдоुंрдмрдИ
d.    рд▓ंрджрди✔️
3. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдХंрдкрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдЬी рдлंрдб рд╕े рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा рдкрд╣рд▓ा рдЪрди्рдж्рд░ рдоिрд╢рди рдЕрд╕рдлрд▓ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рдмोрдЗंрдЧ
b.    рд╣ॉрдХ्рд╕
c.    рд╕्рдкेрд╕ рдПрдХ्рд╕✔️
d.    рд▓ॉрдХ рд╣ीрдб рдоाрд░्рдЯिрди
4. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕े рдЬाрдоिрдпा рдоिрд▓िрдпा рдЗрд╕्рд▓ाрдоिрдпा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдХुрд▓рдкрддि рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рдиреЫрдоा рдЕрдЦ्рддрд░✔️
b.    рд╕ाрдмिрд░ी рдЦाрддूрди
c.    рдЕрдЬ्рджा рдЬाрд╢ीрди
d.    рд╕ाрд░ा рдорд▓िрдХ
5. рд╡िрд╢्рд╡рднрд░ рдоें рдХिрд╕ рджिрди рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдирд╡ рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдЙрдб़ाрди рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
a.    10 рдЕрдк्рд░ैрд▓
b.    11 рдЕрдк्рд░ैрд▓
c.    12 рдЕрдк्рд░ैрд▓✔️
d.    13 рдЕрдк्рд░ैрд▓
6. рднाрд░рдд рдХी рдкैрд░ा рдПрдерд▓ीрдЯ рджीрдкा рдорд▓िрдХ рдХो рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рд░ рдПрдбрдоंрдб рд╣िрд▓ेрд░ी рдлेрд▓ोрд╢िрдк рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рдЪीрди рд╕рд░рдХाрд░
b.    рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб рд╕рд░рдХाрд░✔️
c.    рд░ूрд╕ рд╕рд░рдХाрд░
d.    рдЬाрдкाрди рд╕рд░рдХाрд░
7. рднाрд░рдд рдФрд░ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдмीрдЪ 12рд╡ां рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╕ैрди्рдп рдЕрдн्рдпाрд╕ ‘рдмोрд▓्рдб рдХुрд░ूрдХ्рд╖ेрдд्рд░-2019’ 11 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рд╕ंрдкрди्рди рд╣ुрдЖ?
a.    рдиेрдкाрд▓
b.    рдЪीрди
c.    рд╕िंрдЧाрдкुрд░✔️
d.    рд░ूрд╕
8. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХी рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдХे рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХे рдмाрдж рджेрд╢ рдоें рдирдпा рдмंрджूрдХ рдХाрдиूрди рд▓ाрдЧू рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рддрд╣рдд рдЕрдзिрдХрддрд░ рд╕ेрдоी-рдСрдЯोрдоेрдЯिрдХ рд╣рдеिрдпाрд░ों рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдХ्рд╖рдорддा рд╡ाрд▓ी рдоैрдЧреЫीрди рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧ рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рди्рдпूреЫीрд▓ैंрдб✔️
b.    рдкाрдХिрд╕्рддाрди
c.    рдиेрдкाрд▓
d.    рдЬाрдкाрди
9. рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рди्рдпाрдпрдоूрд░्рддि рд╡िрдХ्рд░рдо рдиाрде рдХो рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे рдкрд╣рд▓े рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा?
a.    рдкंрдЬाрдм
b.    рдмिрд╣ाрд░
c.    рдЭाрд░рдЦंрдб
d.    рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢✔️
10. рдпूрдиिрд╕ेрдл рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे 64 рдоें рд╕े 20 рдЬिрд▓ों рдХे рд▓рдЧрднрдЧ 19 рдоिрд▓िрдпрди (1.9 рдХрд░ोрдб़) рд╕े рдЕрдзिрдХ рдмрдЪ्рдЪे, рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рдкрд░िрдгाрдоों рдХे рдХाрд░рдг рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЦрддрд░े рдоें рд╣ैं?
a.    рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢✔️
b.    рднाрд░рдд
c.    рд░ूрд╕
d.    рдЪीрди
*рдЙрдд्рддрд░ рдФрд▒ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: - *
1. b. рдлिрд▓िрдкींрд╕
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╢ोрдзрдХрд░्рддाрдУं рдХो рдПрдХ рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдк्рд░рдЬाрддि рдХे рдЕрд╡рд╢ेрд╖ рдоिрд▓े рд╣ैं. рдпрд╣ рдЕрд╡рд╢ेрд╖ рдлिрд▓ीрдкींрд╕ рдоें рдкाрдП рдЧрдП рд╣ैं рдЬो рдХि 50 рд╣рдЬाрд░ рд╕ाрд▓ рдкрд╣рд▓े рд╡рд╣ां рд░рд╣рддे рдеे. рдЕрд╡рд╢ेрд╖ рд▓ुрдЬॉрди рдЖрдпрд▓ैंрдб рдоें рдоिрд▓े рд╣ैं рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕ рдк्рд░рдЬाрддि рдХा рдиाрдо рд╣ोрдоो рд▓ुрдЬॉрдиेрдирд╕िрд╕ рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै.
  
2. d. рд▓ंрджрди
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдЧंрдЧा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоिрд╢рди рдЕрдерд╡ा рдирдоाрдоि рдЧंрдЧे рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХो рд▓рди्рджрди рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рд╢िрдЦрд░ рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд╡ाрдЯрд░ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा “рдкрдм्рд▓िрдХ рд╡ाрдЯрд░ рдПрдЬेंрд╕ी рдСреЮ рдж рдИрдпрд░” рдХा рдЦिрддाрдм рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा. рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЬрд▓ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рддрдеा рдЬрд▓ рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рд╕ुрдзाрд░ рд▓ाрдиे рдХे рд╡ाрд▓ी рдкрд╣рд▓ рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े рд▓ोрдЧों рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рднी рд╕ुрдзाрд░ рдЖрдпे.
3. c. рд╕्рдкेрд╕ рдПрдХ्рд╕
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╕्рдкेрд╕ рдПрдХ्рд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдлрд░рд╡рд░ी рдоें рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा рдЗрдЬ़рд░ाрдпрд▓ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЪंрдж्рд░ рдоिрд╢рди рдЪांрдж рдХी рд╕рддрд╣ рдкрд░ рдЙрддрд░рдиे рдХे рджौрд░ाрди рдХ्рд░ैрд╢ рд╣ो рдЧрдпा рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдиिрдЬी рдлंрдб рд╕े рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा рджुрдиिрдпा рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╕рдлрд▓ рдЪंрдж्рд░ рдоिрд╢рди рдмрдирдиे рдоें рдиाрдХाрдо рд░рд╣ा. рдЕрдм рддрдХ рд╕िрд░्рдл рдЕрдоेрд░िрдХा, рд░ूрд╕ рдФрд░ рдЪीрди рд╣ी рдЪांрдж рдкрд░ рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдпाрди рднेрдЬ рдкाрдП рд╣ैं.
4. a. рдиреЫрдоा рдЕрдЦ्рддрд░
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдирдЬрдоा рдЕрдЦ्рддрд░ рдХो рджिрд▓्рд▓ी рд╕्рдеिрдд рдЬाрдоिрдпा рдоिрд▓्рд▓िрдпा рдЗрд╕्рд▓ाрдоिрдпा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХी рдХुрд▓рдкрддि рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рдХрд░ीрдм 100 рд╕ाрд▓ рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдпрд╣ рдкрдж рдкाрдиे рд╡ाрд▓ीं рд╡рд╣ рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рд╣ैं.
5. c. 12 рдЕрдк्рд░ैрд▓
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╡िрд╢्рд╡рднрд░ рдоें рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рд╖ 12 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдирд╡ рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдЙрдб़ाрди рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै. рдЗрд╕ рджिрди рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдХे рдиाрдЧрд░िрдХ рдпूрд░ी рдЧрдЧाрд░िрди рдж्рд╡ाрд░ा рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдоें рдЙреЬाрди рднрд░рдиे рдХे рдЙрдкрд▓рдХ्рд╖्рдп рдХी рдпाрдж рдоें рдЗрд╕ рджिрди рдХो рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै.

6. b. рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб рд╕рд░рдХाрд░
рд╡िрд╡рд░рдг: рднाрд░рдд рдХी рдкैрд░ा рдПрдерд▓ीрдЯ рджीрдкा рдорд▓िрдХ рдХो рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рд░ рдПрдбрдоंрдб рд╣िрд▓ेрд░ी рдлेрд▓ोрд╢िрдк рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै.
7. c. рд╕िंрдЧाрдкुрд░
рд╡िрд╡рд░рдг: рднाрд░рдд рдФрд░ рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рдХे рдмीрдЪ 12рд╡ां рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╕ैрди्рдп  рдЕрдн्рдпाрд╕ ‘рдмोрд▓्рдб рдХुрд░ूрдХ्рд╖ेрдд्рд░-2019’ 11 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рд╕ंрдкрди्рди рд╣ुрдЖ. рд╕рдоाрдкрди рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдмрдмीрдиा рдоिрд▓िрдЯ्рд░ी рд╕्рдЯेрд╢рди рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा. рдЪाрд░ рджिрд╡рд╕ीрдп рд╕ैрди्рдп рдЕрдн्рдпाрд╕ рдпांрдд्рд░िрдХ рдпुрдж्рдз рдоें рдкрд░рд╕्рдкрд░ рдФрд░ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░рдгрдиीрддिрдХ рдпुрдж्рдз рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рдеा.
8. a. рди्рдпूреЫीрд▓ैंрдб
рд╡िрд╡рд░рдг: рди्рдпूреЫीрд▓ैंрдб рдХी рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдХे рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХे рдмाрдж рджेрд╢ рдоें рдирдпा рдмंрджूрдХ рдХाрдиूрди рд▓ाрдЧू рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рддрд╣рдд рдЕрдзिрдХрддрд░ рд╕ेрдоी-рдСрдЯोрдоेрдЯिрдХ рд╣рдеिрдпाрд░ों рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдХ्рд╖рдорддा рд╡ाрд▓ी рдоैрдЧреЫीрди рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧ рдЧрдпा рд╣ै.
9. d. рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢
рд╡िрд╡рд░рдг: рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рди्рдпाрдпрдоूрд░्рддि рд╡िрдХ्рд░рдо рдиाрде рдХो 10 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2019 рдХो рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे рдкрд╣рд▓े рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
10.  a. рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢
рд╡िрд╡рд░рдг: рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдмाрд▓ рдХोрд╖ (рдпूрдиिрд╕ेрдл) рдиे рдЕрдкрдиी рдирдпी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдоें рдЪेрддाрдпा рд╣ै рдХि рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдХे 64 рдоें рд╕े 20 рдЬिрд▓ों рдХे рд▓рдЧрднрдЧ 19 рдоिрд▓िрдпрди (1.9 рдХрд░ोрдб़) рд╕े рдЕрдзिрдХ рдмрдЪ्рдЪे, рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рдкрд░िрдгाрдоों рдХे рдХाрд░рдг рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЦрддрд░े рдоें рд╣ैं।

рдЖрдкрдХो рдЖрд░्рдЯिрдХрд▓ рдХैрд╕ा рд▓рдЧा? рдЕрдкрдиी рд░ाрдп рдЕрд╡рд╢्рдп рджें
Please don't Add spam links,
if you want backlinks from my blog contact me on rakeshmgs.in@gmail.com

ЁЯФТ Secure Session Protected

Unauthorized Inspection Detected

Security protection active hai.
Is page ko continue karne ke liye Developer Tools band karein.

Kripya Inspect / Console / Sources / Network panel close karein.

Protected Content • Secure View Enabled