рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों рдЗрд╕ рдЖрд░्рдЯिрдХрд▓ рдоें рд╣рдо рдлाрдЗрд▓ рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓े рд╣ै рдЬो рдХी рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрд╕ाрд░ B.Ed рдХे рд▓िрдП рдлाрдЗрд▓ рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ै рдФрд░ рдпрджि рдЖрдк рдЗрд╕े рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╢ाрд░्рдЯ рдоें рдХрд░рдХे BA рдПрдЬुрдХेрд╢рди рдХे рдХे рдкाрдЪрд╡ें рд╕ेрдоेрд╕्рдЯрд░ рдХे paper 4 рдХे рд▓िрдП рднी рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ै рдЬो рдХी Visit to Any type of University рд╡ाрд▓ा рдЯॉрдкिрдХ рд╣ै। рддो рдЪрд▓िрдП рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╣ै।
Topic: Visit to any type of University: A. It’s profile preparation. B. Report on its administrative structure.
-: рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा :-
рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡рд╣ рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд╢िрдХ्рд╖рдХ рддрдеा рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдХो рд╕्рдеाрди рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрдерд╡ा рд╕рдордп рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд░ рдоौрдЬूрдж рд╣ोрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЕрдз्рдпाрдкрди рддрдеा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рддौрд░-рддрд░ीрдХों рдФрд░ рд╕рдордп рдиिрд░्рдзाрд░рдг рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╕ंрдмंрдзी рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдУं рд╕े рд╕рдордЭौрддा рдХिрдП рдмिрдиा рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдоाрдирджंрдбों рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рднी рдЙрджाрд░ рд╣ै।
рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдЬрдирдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЖрдЗрдЬैрдХ рдкिрдЯрдоैрди рдХो рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे 1840 рдоें рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рдкрдд्рд░ाрдЪाрд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХिрдпा। рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рд░ूрд╕ рдиे 1962 рдоें рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा। рдЗрд╕рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рднाрд░рдд рдоें рднी рдкрдд्рд░ाрдЪाрд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрд░ंрдн рдХрд░рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рдЧрдпा।
рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдЙрди рдЫाрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХрд░рддी рд╣ै рдЬो рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рд░рд╣ рд░рд╣े рд╣ोрддे рд╣ैं рдпा рдЬिрдирдХे рд╕ाрдордиे рдРрд╕ी рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рдХि рд╡े рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдЖрдХрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдиे рдоें рдЕрд╕рдорд░्рде рд╣ोрддे рд╣ैं।
IGNOU рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░:
"рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡рд╣ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╣ोрддी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕ंрд╕्рдеाрди рддрдеा рдЫाрдд्рд░ рдХे рдордз्рдп рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рджूрд░ी рдХा рд╕ंрдмंрдз рд╣ोрддा рд╣ै, рдЪाрд╣े рд╡рд╣ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХिрд╕ी рднी рд╡िрд╖рдп рдХी рд╣ो рддрдеा рдЙрд╕рдоें рдХिрд╕ी рднी рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг рдоाрдз्рдпрдо рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ो।"
рджौрд╣рдоैрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (1967):
"рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдЙрдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ंрдЧрдаिрдд рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХी рдХाрдЙंрд╕рд▓िंрдЧ, рдЕрдзिрдЧрдо рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХा рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг, рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХा рдкрд░्рдпрд╡ेрдХ्рд╖рдг рддрдеा рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╣ैं।"
рдкिрдЯрд░्рдЬ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░:
"рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрдиुрджेрд╢рди рдХी рд╡िрдзि рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд╢िрдХ्рд╖рдХ рддрдеा рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдХे рдмीрдЪ рднौрдЧोрд▓िрдХ рдПрд╡ं рднाрд╡ाрдд्рдордХ рджूрд░ी рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЬрдмрдХि рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдПрд╡ं рдЫाрдд्рд░ рдХा рдХрдХ्рд╖ा рдоें рд╕ंрдмंрдз рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдиिрдпрдоों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡рд╣ीं рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рдпрд╣ рд╕ंрдмंрдз рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХ рдиिрдпрдоों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।"
рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी:
рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХрд░рдиा рдЖрд╕ाрди рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рд╡рд╣ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдЕрдз्рдпाрдкрдХ рдФрд░ рдЫाрдд्рд░ рдХे рдмीрдЪ рд▓ंрдмी рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рджूрд░ी рд╣ोрддी рд╣ै। рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рд╕ाрде рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╢рдм्рдж рдЬुрдб़े рд╣ुрдП рд╣ैं:
- рд╕рддрдд рд╢िрдХ्рд╖ा
- рдкрдд्рд░ाрдЪाрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा
- рдкрдд्рд░ाрдЪाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ीрдЦрдиा
- рдкрдд्рд░ाрдЪाрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдг
- рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा
- рджूрд░рд╕्рде рдЕрдзिрдЧрдо
- рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖рдг
- рдЧृрд╣ рдЕрдз्рдпрдпрди
- рдЕрдиौрдкрдЪाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा
- рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा
- рдЦुрд▓ी рд╢िрдХ्рд╖ा
- рджूрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा
- рд╕ुрджूрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा
- рдоुрдХ्рдд рд╢िрдХ्рд╖ा
рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ:
- рдпрд╣ рджूрд░ рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╢िрдХ्рд╖ा рд╣ोрддी рд╣ै।
- рдЗрд╕рдоें рдкрдд्рд░ाрдЪाрд░ рдпा рдСрдирд▓ाрдЗрди рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░рджाрди рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
- рдпрд╣ рдЙрди рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХे рд▓िрдП рд╣ोрддी рд╣ै рдЬो рдкрдв़ाрдИ рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рд░рд╣े рд╣ों рдпा рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдХिрд╕ी рдХाрд░рдгрд╡рд╢ рдкрдв़ाрдИ рдЫोрдб़ рджी рд╣ो।
- рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЙрди рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╣ोрддी рд╣ै рдЬो рдХाрдордХाрдЬ рдХे рдХाрд░рдг рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддे, рд▓ेрдХिрди рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рд░рдЦрддे рд╣ैं।
рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рд▓ाрдн:
- рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рд▓ोрдЧों рдХो рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░рддी рд╣ै।
- рдРрд╕े рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдХрд░рддी рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдкрдв़ाрдИ рдХрд░рдиे рдоें рдЕрд╕рдорд░्рде рд░рд╣े рд╣ों।
- рдЗрд╕рдоें рдЫाрдд्рд░ рдХो рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдЖрдиे-рдЬाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдЬिрд╕рд╕े рдпाрдд्рд░ा рд╕ंрдмंрдзी рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рдирд╣ीं рдЖрддीं।
- рд░ेрдбिрдпो, рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬ़рди, рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдЖрджि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░рджाрди рдХी рдЬाрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рддрдХрдиीрдХी рдЬ्рдЮाрди рднी рдмрдв़рддा рд╣ै।
- рдпрд╣ рд╕рднी рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै। рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें 5 рдоिрд▓िрдпрди рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ोрдЧ рдЗрд╕рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╢िрдХ्рд╖िрдд рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं।
рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рдЪुрдиौрддिрдпाँ:
- рдпрд╣ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рд░ेрдбिрдпो, рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬ़рди, рдФрд░ рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рджी рдЬाрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХрдИ рдЫाрдд्рд░ों рдХे рдкाрд╕ рдпे рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рд╣ोрддीं।
- рдЗрд╕рдХी рд▓ाрдЧрдд рдЕрдзिрдХ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдЖрд░्рдеिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХрдордЬोрд░ рдЫाрдд्рд░ рдЗрд╕рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рд░рд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
- рд╣рд░ рд╡िрд╖рдп рдХी рдкूрд░ी рдЬाрдирдХाрд░ी рдЫाрдд्рд░ों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдиा рдХрдаिрди рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрди्рд╣ें рд╕рдордЭрдиे рдоें рдкрд░ेрд╢ाрдиी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
рднाрд░рдд рдоें рдоुрдХ्рдд рдПрд╡ं рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрдЯрдиाрдПँ:
- 1956-1960: рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдЕрдиुрджाрди рдЖрдпोрдЧ (UGC) рдиे рдкрдд्рд░ाрдЪाрд░ рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХा рд╕ुрдЭाрд╡ рджिрдпा।
- 1962: рджिрд▓्рд▓ी рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдкрдд्рд░ाрдЪाрд░ рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ।
- 1982: рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рдоें рдбॉ. рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдоुрдХ्рдд рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ।
- 1985: рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоुрдХ्рдд рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп (IGNOU) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ।
- 1989: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоुрдХ्рдд рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕ंрд╕्рдеाрди (NIOS) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ।
- 2013: рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдЕрдиुрджाрди рдЖрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдм्рдпूрд░ो рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЧрдИ।
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд░ाрдЬрд░्рд╖ि рдЯंрдбрди рдоुрдХ्рдд рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд░ाрдЬрд░्рд╖ि рдЯंрдбрди рдоुрдХ्рдд рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рдк्рд░рдпाрдЧрд░ाрдЬ рдоें рд╕्рдеिрдд рдПрдХ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдиाрдо рд░ाрдЬрд░्рд╖ि рдкुрд░ुрд╖ोрдд्рддрдо рджाрд╕ рдЯंрдбрди рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 1998 рдоें рд╣ुрдИ рдеी। рдпрд╣ рдПрдХ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╣ै, рдпाрдиी рдХि рдоुрдХ्рдд рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╣ै। рдХुрд▓ाрдзिрдкрддि рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЖрдиंрджी рдмेрди рдкрдЯेрд▓ рд╣ैं, рдЬो рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рднी рд╣ैं। рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЗрд╕рдХी рдХुрд▓рдкрддि рдЖрдЪाрд░्рдп рд╕ीрдоा рд╕िंрд╣ рдЬी рд╣ैं। рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдк्рд░рдпाрдЧрд░ाрдЬ рдХे рд╢ांрддिрдкुрд░рдо, рдлाрдлाрдордК рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдкрд░िрд╕рд░ рд╢рд╣рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ UGC рд╕े рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै।
рдоुрдЦ्рдп рдкрд░िрд╕рд░:
- рдЧंрдЧा рдкрд░िрд╕рд░
- рдпрдоुрдиा рдкрд░िрд╕рд░
- рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рдкрд░िрд╕рд░
рдЗрд╕ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд░ाрдЬрд░्рд╖ि рдЯंрдбрди рдоुрдХ्рдд рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 1999 рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╣ुрдИ рдеी। рдЗрд╕े рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдПрдХ рдоुрдХ्рдд рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рдкूрд░े рднाрд░рдд рдоें рд╕ुрдиिрдпोрдЬिрдд рдвंрдЧ рд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рдЪाрд░ рдПрд╡ं рдк्рд░рд╕ाрд░ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЖрдмाрджी рдХे рдмрдб़े рд╡рд░्рдЧ, рдЬैрд╕े рдХि рдиौрдХрд░ीрдкेрд╢ा рд▓ोрдЧों, рдЧृрд╣िрдгिрдпों рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╡рдпрд╕्рдХों рдХो рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рдЬोрдб़рдиा рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЙрди्рдирдд рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рдЬ्рдЮाрди рдЕрд░्рдЬрди рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рдеा।
рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХा рдк्рд░рдердо рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╕рдд्рд░ рдЬुрд▓ाрдИ 1999 рд╕े рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ुрдЖ рдеा। рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдпрд╣ рджूрд░-рджрд░ाрдЬ рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ै, рдЬो рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рд░рд╣ рдЬाрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдЙрди рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рднी рд▓ाрднрдХाрд░ी рд╣ै, рдЬो рдкрдв़ाрдИ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं।
рдЕрдЧрд░ рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдиौрдХрд░ी рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рдЖрдЧे рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рднी рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рдЗрд╕ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕े рдкрдв़ाрдИ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рджूрд░рд╕्рде рдкрдж्рдзрддि рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं।
рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╢िрдХ्рд╖ा рдбिрдк्рд▓ोрдоा рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рджाрдЦिрд▓ा рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рдХा рд╕्рдиाрддрдХ рд╣ोрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд░ाрдЬрд░्рд╖ि рдЯंрдбрди рдоुрдХ्рдд рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдиे рдЗрд╕े 12рд╡ीं рдХрдХ्рд╖ा рдХे рдЫाрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рднी рдоाрди्рдпрддा рджी рд╣ै। рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдбिрдк्рд▓ोрдоा рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдХी рдЕрд╡рдзि рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рдХी рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдЗрд╕े рдПрдХ рд╕े рддीрди рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЕрд╡рдзि рддрдХ рдкूрд░ा рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рдоाрдз्рдпрдо рд╣िंрджी рдФрд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рджोрдиों рднाрд╖ाрдУं рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै।
рдЗрд╕рдоें рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рд╣ैं:
- рдлрд░्рд╕्рдЯ рдбिрдЧ्рд░ी рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо
- рд╕्рдиाрддрдХोрдд्рддрд░ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо
- рдЬрдирд░рд▓ рдбिрдк्рд▓ोрдоा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо
- рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрдЯ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо
- рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо
- рд╡ोрдХेрд╢рдирд▓ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо
- рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо
- рдк्рд░ौрдв़ рдПрд╡ं рд╕рддрдд рд╢िрдХ्рд╖ा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо
рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп:
рдоुрдХ्рдд рдПрд╡ं рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрди्рд╡ेрд╖िрдХा рд╢ोрдз рдкрдд्рд░िрдХा рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдоुрдХ्рдд рдПрд╡ं рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЖрдпाрдоों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдПрд╡ं рдЙрдирдХी рдЙрдкाрджेрдпрддा рдХो рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рдирдП рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬिрдирд╕े рд╕рдоाрдЬ рдХो рдЕрд╡рдЧрдд рдХрд░ाрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдЗрд╕ рдХाрд░рдг рдЗрд╕ рдкрдд्рд░िрдХा рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╣िंрджी рднाрд╖ा рдоें рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЙрдЪिрдд рд╕рдордЭा рдЧрдпा।
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд░ाрдЬрд░्рд╖ि рдЯंрдбрди рдоुрдХ्рдд рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рдк्рд░рдпाрдЧрд░ाрдЬ, рдПрдХ рдРрд╕ा рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬрд╣ां рдкрд░ рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЕрди्рдп рдирд╡ीрди рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХो рдПрдХीрдХृрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे।
рдпрд╣ рд╢ोрдз рдкрдд्рд░िрдХा, рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрджों, рд╢ोрдзाрд░्рдеिрдпों рдПрд╡ं рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рд╕ंрд▓рдЧ्рди рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоंрдЪ рдк्рд░рджाрди рдХрд░ेрдЧी, рдЬрд╣ां рд╡े рдЕрдкрдиे рд╢ोрдз, рд╡िрдЪाрд░ рдПрд╡ं рдирд╡ीрди рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХो рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рд╕ाрде рд╕ाрдЭा рдХрд░ рд╕рдХें।
рдЗрд╕ рд╢ोрдз рдкрдд्рд░िрдХा рдоें рд╕ैрдж्рдзांрддिрдХ рдПрд╡ं рдЕрдиुрднрд╡рдЬрди्рдп рджोрдиों рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЖрд▓ेрдЦ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдП рдЬाрдПंрдЧे, рдЬिрд╕рдоें рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рд╣ुрдП рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдПрд╡ं рд╕рдорд╕ाрдордпिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп:
- рдоुрдХ्рдд рдПрд╡ं рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░
- рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा
- рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖:
рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдЙрди рдЫाрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рд╡рд░рджाрди рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै рдЬो рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдпा рдХॉрд▓ेрдЬ рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддे। рдпрд╣ рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╣рд░ рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓ोрдЧों рддрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднा рд░рд╣ी рд╣ै। рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдоें рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд╕ाрде рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдФрд░ рд╕рд╣рдЬ рд╣ो рдЬाрдПрдЧी।

0 Comments
Please don't Add spam links,
if you want backlinks from my blog contact me on rakeshmgs.in@gmail.com